De mentale gezondheid van Nederlanders verslechtert al jaren. Vooral jongvolwassenen en vrouwen komen vaak in de knel. Daarvoor waarschuwen het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Trimbos Instituut in een vandaag verschenen rapport.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft over de geestelijke gezondheidszorg en psyche, brein en gedrag.
Is het echt zo slecht gesteld met de mentale gezondheid van Nederlanders?
Voor de goede orde: met veruit de meeste mensen gaat het goed. Ruim 85 procent van de (volwassen) Nederlanders is tevreden met het leven. Toch is er wel degelijk iets aan de hand. De psychische problemen nemen toe. Rond 2007 had ongeveer één op de zes Nederlanders een psychische aandoening, inmiddels zijn dat er één op de vier. Jongvolwassenen scoren het slechtst. In de groep 18- tot 24-jarigen had meer dan één op de drie een psychische aandoening (bijna 40 procent).
Dat het slecht gaat met jongeren is vaker in het nieuws. Zijn dit nieuwe cijfers?
Nee. Uit een trits rapporten en onderzoeken bleek de afgelopen jaren telkens weer dat jongvolwassenen steeds vaker worstelen met psychische problemen en dat meiden en vrouwen vaker klachten hebben dan jongens en mannen.
Dat een groeiende groep Nederlanders kampt met psychische problemen is ook al een paar jaar bekend. In 2022 bracht het Trimbos een groot onderzoek naar buiten waaruit dat bleek. Nieuw is dat alle betrouwbare cijfers over het psychisch welzijn van Nederlanders nu, op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, in één rapport zijn samengebracht: de monitor mentale gezondheid. Ook hebben experts die cijfers geprobeerd te duiden.
Waarom nemen de psychische problemen toe?
Dat is de grote vraag die wetenschappers al jaren bezig houdt. Harde conclusies zijn er nog niet. Als het gaat over de mentale problemen van jongeren, wijzen experts wel vaak op dezelfde factoren die mogelijk een rol spelen.
Zo speelt de opkomst van smartphones en dan vooral sociale media volgens sommige onderzoekers een belangrijke rol. Anderen wijzen juist op de prestatiedruk die zou zijn toegenomen en op een veranderende opvoedstijl: ouders zouden meer moeite hebben met het stellen van grenzen. Ook de krapte op de woningmarkt, de klimaatcrisis en de oorlogen wereldwijd komen voorbij.
Het RIVM en het Trimbos keken naar factoren die invloed hebben op de mentale gezondheid. Zo is het van belang hoe gezond iemand zich voelt en of iemand het gevoel heeft sociale steun te hebben.
Een ‘cruciale factor’ voor mentale gezondheid volgens het rapport, is bestaanszekerheid. Dat gaat niet alleen om het hebben van betaald werk, maar ook over huisvesting en sociale zekerheid. Als die bestaanszekerheid onder druk komt te staan, kachelt de mentale gezondheid achteruit, stellen experts in het rapport dat vandaag is verschenen.
Hoe nu verder?
De gevolgen van de mentale problemen zijn groot, waarschuwen het Trimbos en RIVM. Het leidt tot hoge zorgkosten, verzuim en arbeidsongeschiktheid. Een greep uit de cijfers: één op de tien jongeren tot 23 jaar maakt inmiddels gebruik van jeugdhulp. Medische zorguitgaven voor psychische stoornissen bedragen bijna 500 euro per inwoner per jaar. Ruim 42 procent van de mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt die uitkering vanwege psychische stoornissen.
De psychische worsteling van meiden
Van somberte en eenzaamheid tot zelfbeschadiging: de psychische problemen onder jongeren stijgen al jaren. Vooral meisjes en jonge vrouwen worstelen. Wat is er aan de hand? Lees hier onze eerdere reportage over die vraag.
En dus moet het volgende kabinet investeren in mentale gezondheid, vinden het RIVM en het Trimbos-instituut. De overheid moet meer gaan doen aan preventie en beginnende psychische problemen op tijd signaleren.
Die hulp kan ook heel concreet zijn. Zo is bekend dat mensen met problematische schulden aanzienlijk vaker kampen met depressieve klachten en angstklachten. Gemeenten die inzetten op schuldhulpverlening helpen daarmee ook psychische problemen voorkomen, aldus het Trimbos en het RIVM.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant