Frankrijk wacht een cruciale dag in de moeizame strijd om een begrotingsakkoord te bereiken. Dinsdag stemt het parlement over financiering van de sociale zekerheid. Zonder akkoord zakt Frankrijk ongekend diep in het rood en lijkt een begroting voor 2026 vrijwel onmogelijk.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Zelfs als het dinsdag in het parlement tot een deal komt, zal Frankrijk volgens de regering 22 miljard euro tekortkomen voor het financieren van de sociale zekerheid. Zonder akkoord loopt dat op tot 30 miljard - geld dat het land extra moet lenen. Dat is, buiten een economische- of gezondheidscrisis gerekend, ongekend.
De stemming is cruciaal, omdat de financiering van de sociale zekerheid deel uitmaakt van de Franse begroting. Die is in meerdere wetten opgedeeld. Lukt het premier Lecornu niet om een meerderheid te krijgen voor dit onderdeel, dan is de kans groot dat Frankrijk zonder nieuwe begroting het nieuwe jaar ingaat.
De balanceeract waarmee premier Sébastien Lecornu de begroting en zijn regering overeind probeert te houden, ging gepaard met forse concessies. Lange tijd leek het vooral de kunst om de linkse Parti Socialiste aan boord te houden bij de begroting, of in elk geval te voorkomen dat ze tegen zou stemmen. Daarvoor legde Lecornu zelfs het opschorten van de pensioenhervorming in de schaal, waarmee de pensioenleeftijd van 62 naar 64 jaar zou worden verhoogd. De wet is een van de belangrijkste stokpaardjes van president Emmanuel Macron, maar werd bevroren omwille van steun voor de begroting.
Aanvankelijk had Lecornu de ambitie om het tekort voor alleen de sociale zekerheid terug te brengen naar 17,5 miljard. Dat is door alle concessies aan de oppositie weer opgelopen naar 22 miljard, als het parlement dinsdag instemt met de plannen. Daarna is de staatsbegroting opnieuw aan de beurt voor debat. Uiterlijk 23 december zou daarover overeenstemming moeten worden bereikt.
Vanwege de torenhoge staatsschuld is het even ingewikkeld als noodzakelijk om tot een nieuwe begroting te komen. De Franse schuld groeit zo hard dat een steeds groter deel van de begroting naar afbetaling gaat. Dat betekent dat er minder geld overblijft voor publieke uitgaven en investeringen. Volgens schattingen is het aflossen van schulden vanaf 2026 zelfs een grotere post op de begroting dan de financiering van onderwijs of defensie.
Een nieuwe begroting moet niet alleen de overheidsuitgaven terugdringen, maar ook hogere kosten voorkomen. Premier Lecornu heeft de ambitie om het begrotingstekort in 2026 tot onder de 5 procent van het bruto binnenlands product terug te brengen. Over 2024 was dat 5,8 procent, ruim boven de Europese grens van 3 procent. Zonder begroting dreigt de rente op leningen verder te stijgen en blijven investeringen uit die nodig zijn voor economische groei - een neerwaartse spiraal.
Als handreiking naar een zeer verdeeld parlement dat op ramkoers ligt met de regering, beloofde Lecornu op voorhand af te zien van ‘49.3’. Met dat middel, genoemd naar het bijbehorende artikel in de grondwet, kan de Franse regering wetgeving doorvoeren zonder een stemming in het parlement. Sinds het kamp van president Macron in 2022 zijn absolute meerderheid in het parlement verloor, is 49.3 veelvuldig ingezet, tot weerzin van het parlement, dat zich daarmee buitenspel gezet voelt.
De ironie wil dat sommige politici Lecornu juist vragen om alsnog een stemming te omzeilen en de begroting er daarmee in feite ‘door te drukken’. Die suggestie kwam onder anderen van voormalig minister van Binnenlandse Zaken Bruno Retailleau en de Senaatsvoorzitter Gérard Larcher, beiden lid van het rechtse Les Républicains. Liever accepteren ze het niet mogen stemmen dan mee te werken aan een omstreden begroting.
Dat heeft alles te maken met de presidentsverkiezingen, zegt Mathieu Gallard, hoofd onderzoek bij peilingsbureau Ipsos. Die mogen nog ver weg lijken (de eerste ronde vindt plaats in april 2027), de president heeft in Frankrijk zoveel macht dat politieke partijen daar hun strategie op afstemmen. Compromissen sluiten die gevoelig liggen in de achterban zijn zo bezien kostbaar. ‘Een deel van de kiezers wil boven alles stabiliteit, maar dat is vooral de achterban van Macron, plus een deel van rechts.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant