De Chinese overheid heeft de namen van enkele medewerkers van inlichtingendiensten AIVD en MIVD gepubliceerd. Deze ongebruikelijke en intimiderende stap betekent een nieuwe escalatie in de vete tussen Nederland en China rond chipbedrijf Nexperia.
is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant met als specialisatie cybersecurity en inlichtingendiensten.
Demissionair minister Vincent Karremans (Economische Zaken, VVD) nam in september de controle over bij Nexperia. China blokkeerde na die ingreep de export van chips, wat wereldwijd leidde tot tekorten in de auto-industrie. Inmiddels is de levering weer hervat, maar de kou is nog lang niet uit de lucht.
De namen van de betrokken AIVD- en MIVD-medewerkers verschenen op 29 november op een nieuwswebsite in het Chinees in Hongarije. Ze werden vorige week opgemerkt door Sense Hofstede, die als China-expert de ontwikkelingen rond China nauwlettend in de gaten houdt.
Het viel hem op dat er in het parlement in Taiwan werd gesproken over uitgelekte contacten tussen Taiwanese en Nederlandse geheime diensten. Media in Taiwan pikten dat vervolgens op, zegt hij. Hofstede: ‘Toen ik de originele bron vond, viel direct op dat niet alleen namen van Taiwanese agenten werden genoemd, maar ook Nederlandse. Dat is ongebruikelijk.’
Het artikel, dat leest als een aanklacht tegen de Taiwanese militaire dienst, is opgesteld in het Chinees en Engels. Het beschrijft een bezoek van een Taiwanese delegatie aan Amsterdam afgelopen mei, inclusief een lunch met medewerkers van de MIVD. Daarvan zijn foto’s gepubliceerd, net als van een afschrift voor extra bagage voor de terugreis, die de Taiwanezen betaalden.
Op badinerende toon wordt over de bezoekers gesproken, die vooral naar Amsterdam zouden zijn afgereisd om naar toeristische trekpleisters als de Wallen te gaan en cadeaus te ontvangen. Het taalgebruik in het hele stuk is opmerkelijk. Zo wordt Nederland meermaals de ‘voormalig koloniale heerser’ genoemd. Ook valt op dat het logo van Nexperia aan het artikel is toegevoegd en dat het blog is geschreven door een auteur die niet eerder op de site publiceerde.
Hofstede twijfelt er door de onderwerpkeuze, de werkwijze met de schimmige website en de belangrijkste doelwitten – Taiwan en Nederland – niet aan dat China de afzender is. De auteursnaam zou volgens Taipei eenmalig zijn gebruikt.
Blijkens het stuk volgde in november een Nederlands tegenbezoek aan Taipei, de hoofdstad van Taiwan. Die delegatie bestond uit zes AIVD- en MIVD-medewerkers en van hen zijn de namen en functies weergegeven. Volgens de schrijver wilden de Nederlandse diensten dat Taiwan zou helpen bij het rekruteren van twee van China’s belangrijkste experts op het gebied van chiptechnologie.
Hofstede denkt dat China een signaal met de publicatie wil afgeven: ‘Het kan een waarschuwing zijn naar andere Europese diensten: let op, samenwerken met Taiwan heeft gevolgen. We weten wat jullie doen. Of het is een gericht signaal aan Nederland.’ Hij wijst erop dat de MIVD een van de diensten was die dit jaar publiekelijk de activiteiten van de Chinese hackgroep Salt Typhoon heeft beschreven.
De AIVD zegt in een reactie ‘kennis genomen te hebben van het artikel’. De woordvoerder zegt verder niet in te kunnen gaan op vragen over de identiteit van de agenten. ‘We doen nooit uitspraken over medewerkers.’ Of Nederland diplomatiek heeft gereageerd op de Chinese provocatie, is eveneens onduidelijk. Het publiceren van namen van geheim agenten schaadt hun positie en raakt direct aan de Nederlandse veiligheidsbelangen.
De Chinese ambassade in Den Haag reageerde maandagmiddag niet op een verzoek via de mail om vragen te beantwoorden.
Susanne Kamerling, China-onderzoeker bij het Leiden Asia Centre, heeft niet eerder gezien dat China overgaat tot het publiceren van namen van buitenlandse inlichtingenmedewerkers. Kamerling: ‘Het lijkt op een smaadcampagne én een contra-inlichtingenoperatie ineen.’ Een relatie met Nexperia noemt zij heel waarschijnlijk. ‘De timing van het stuk is interessant. Het heeft er alle schijn van dat het een onderdeel is van een pakket aan maatregelen waarmee China terugslaat naar Nederland.’
Ze wijst erop dat het er in de relaties tussen de Verenigde Staten en China al langer hard aan toegaat. Met name waar het gaat om contra-inlichtingenoperaties. Tussen 2010 en 2012 wist China door een inlichtingenlek tientallen CIA-informanten op te sporen en te arresteren. Een deel werd geëxecuteerd. Omgekeerd zijn de laatste jaren tientallen Chinese spionnen in de VS opgepakt en veroordeeld, voornamelijk vanwege het stelen van hoogtechnologische kennis. Politieke beïnvloeding, zoals het geval bij deze Nederlandse casus, is uitzonderlijker.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant