Het ministerie van Landbouw staat traditiegetrouw op de bres voor veehouders. Dat heeft een remmend effect in geval van nood.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Over het gebrek aan politiek draagvlak voor het demissionaire kabinet-Schoof wordt in Den Haag veel gemopperd. Slechts 26 zetels: zo smal was de basis voor een kabinet niet eerder. Geeft dat de VVD- en BBB-bewindslieden niet buitensporig veel macht?
De andere kant van de medaille is natuurlijk dat een zelfbewuste Tweede Kamer in deze situatie ook zelf af en toe wat lijnen zou kunnen uitzetten. Bijvoorbeeld als de volksgezondheid in het geding is. Niemand kan meer ontkennen dat dat het geval is in de nabije omgeving van de circa vijfhonderd geitenhouderijen, al zal het ministerie van Landbouw het misschien toch proberen.
Dat is immers het langjarige patroon, al sinds in 2007 de Q-koorts uitbrak in het zuidoosten van het land. Het duurde destijds twee jaar (voor Noord-Brabant gold inmiddels een negatief reisadvies in de Verenigde Staten) voordat serieuze hygiënevoorschriften voor de geitenhouders werden uitgevaardigd. Pas toen duizenden mensen ziek waren, volgden het fokverbod, het vervoersverbod, de vaccinatiecampagne en de ruiming van vijftigduizend geiten.
Uit de evaluaties die volgden bleek dat de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid het structureel met elkaar oneens waren. Zodoende werkten ze ook langs elkaar heen. Het landbouwdepartement staat traditiegetrouw vooral op de bres voor de bedrijfsvoering van veehoudend Nederland. Die houding heeft een nogal remmend effect op mogelijke ingrepen in geval van nood.
De omgang met de intensieve geitenhouderij is een schrijnend voorbeeld. De eerste onderzoekers waarschuwden al in 2011 dat er een sterk verhoogde kans op longontsteking is voor de omwonenden van geitenhouderijen. Zes jaar later werd het concreter. Binnen een straal van twee kilometer van een stal bleek het risico aanmerkelijk verhoogd, concludeerde gezondheidsinstituut RIVM.
Nog eens twee jaar later werd die waarschuwing herhaald en daar kwamen begin 2025 nog wat alarmbellen bij: er is een ‘robuuste en continue associatie’ tussen het risico op longontsteking en de nabijheid van een geitenstal.
Het kabinet-Schoof reageerde niet met maatregelen. Het deed enkel de vaststelling dat er nu weliswaar een ‘consistent, aantoonbaar verband’ was gevonden tussen de kans op longontsteking en de nabijheid van een geitenhouderij, maar dat het daarmee nog geen oorzakelijk verband was. Er werd doodgemoedereerd een nieuw onderzoek besteld.
Dat is er nu ook en het laat weinig ruimte voor twijfel. Mensen die binnen vijfhonderd meter van een geitenboerderij wonen, hebben 73 procent meer kans op een longontsteking. Binnen een straal van een kilometer van een geitenstal is er een verhoogd risico van 19 procent.
De Gezondheidsraad ziet grofweg drie mogelijke maatregelen. Eén: veel betere luchtzuiveringstechnieken in de stallen. Twee: geen nieuwe stallen meer nabij woningen. Drie: krimp van de sector. Een combinatie van die drie ligt voor de hand.
De Tweede Kamer, die in ruime meerderheid al jaren aandringt op maatregelen, zal nu moeten afwachten hoe het kabinet-Schoof reageert. Gezien de voorgeschiedenis mag niemand raar opkijken als robuuste ingrepen opnieuw uitblijven.
Maar het mooie van de huidige politieke situatie is dus dat deze Kamer zich daar niet bij hoeft neer te leggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant