nieuwsbriefVoorkennis
Voorkennis De ACM nam Nederlandse dierenklinieken onder de loep, die de afgelopen jaren op grote schaal zijn opgekocht door investeerders. Kan dat zo doorgaan?
Bij mij thuis is Pakjesavond net achter de rug en aan cadeautjes onder de kerstboom doen we niet. Toch heb ik nog iets om naar uit te kijken voor het einde van dit jaar: de uitkomsten van het onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt naar de dierenartsensector.
Je leest hier een verkorte versie van onze nieuwsbrief NRC Voorkennis. Twee keer per week schrijven wij over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:Inschrijven voor NRC Voorkennis
De ACM, de Nederlandse mededingingswaakhond, kondigde in februari aan de sector onder de loep te nemen, mede naar aanleiding van publicaties in NRC over de opkomst van private equity-investeerders in de wereld van de dierenarts. Internationale ketens als IVC Evidensia en AniCura kopen in rap tempo bestaande klinieken op en verhogen de winstgevendheid door, onder meer, de prijzen te verhogen. In private equity noemen ze dat ‘waarde creëren’.
Evidensia heeft inmiddels naar eigen zeggen ruim 10 procent van de sector in handen, met 325 locaties. AniCura is met circa honderd locaties een goede tweede. Maar, zo schreef de ACM afgelopen voorjaar in haar onderzoeksaanpak: er zijn „signalen” en „zorgen” dat de ketenvorming leidt tot benadeling van huisdierenbezitters. Waaronder:
Grote ketens die medicatie, voeding of crematies aanbieden waar ze zelf een financieel belang bij hebben, zonder dat huisdiereigenaren dat weten.
Concreet richt het ACM-onderzoek zich op drie vragen: of huisdiereigenaren nog een goed geïnformeerde keuze kunnen maken bij het kiezen van een behandeling, of er na alle overnames genoeg regionale concurrentie tussen verschillende praktijken over is, en wat het streven naar winstmaximalisatie door commerciële ketens precies voor invloed heeft.
Het onderzoeksvoorstel leverde eerder dit jaar 181 reacties op, waaronder 138 van huisdiereigenaren. Marktleider Evidensia benadrukte in een reactie dat de komst van grote ketens juist voor iedereen voordelen biedt: de kwaliteit van zorgverlening zou omhoog gaan, dierenartsen zouden worden beter worden getraind en de arbeidsvoorwaarden voor alle medewerkers zouden beter worden.
Dat laatste wordt niet door alle dierenartsen in loondienst herkend. Zo moesten zij begin 2022 verplicht een addendum bij hun contract tekenen waardoor ze voortaan een groter deel van hun pensioen zelf moesten afdragen. Ook stapte Evidensia – net als AniCura – eind 2023 uit de sector-cao.
Het is interessant om, met het lopende ACM-onderzoek in gedachten, eens aan de overkant van de Noordzee te kijken. In het Verenigd Koninkrijk presenteerde mededingingsautoriteit CMA in oktober namelijk de uitkomsten van een vergelijkbaar onderzoek. Ook in het VK hebben investeerders de afgelopen jaren op grote schaal praktijken opgekocht.
Onder andere de BBC berichtte over de uitkomsten. Na het twee jaar durende onderzoek drong de Britse CMA aan op stevige ingrepen in de markt. Volgens de toezichthouder moeten dierenartspraktijken gedwongen worden voortaan duidelijke prijslijsten te tonen, zodat baasjes vooraf weten waar ze aan toe zijn.
Ook moet er een maximumtarief voor medicatie komen en een verbod op bonussen bij specifieke behandelingen. Klinieken die bij een grote keten horen, moeten dat van de CMA ook duidelijk gaan aangeven. De toezichthouder constateerde dat mede door de komst van private equity de gemiddelde behandeltarieven de afgelopen jaren twee keer zo hard stegen als de inflatie – in Nederland gebeurde dat ook.
Of de aanbevelingen van de ACM ook zover zullen gaan, is nog niet te zeggen. Zeker is dat de grote ketens ook zonder het ACM-onderzoek al onder druk staan. Collega Jos Verlaan en ik schreven in het voorjaar over een leegloop onder medewerkers van Evidensia, die zich niet meer in het beleid konden vinden. Vanwege grote personeelstekorten kunnen ze gemakkelijk elders aan de slag.
De keten zag zich hierdoor gedwongen 24 klinieken te sluiten wegens personeelstekort, dat zijn er inmiddels niet minder geworden. Vertrokken dierenartsen die (weer) voor zichzelf beginnen vormen een bedreiging, bleek onlangs opnieuw uit een reportage in het Noordhollands Dagblad. De voormalige regiodirecteur Noord-Holland van Evidensia opende zijn eigen praktijk in Koog aan de Zaan en het stond er direct „hutjemutje vol” met klanten.
In dezelfde krant bekende de vertrokken regiodirecteur dat hij in zijn tijd bij Evidensia besluiten moest nemen „die de werkvloer en cliënten negatief raakten”, zoals het rekenen van veel te hoge prijzen. „Voorheen hadden klinieken zeggenschap binnen Evidensia over hun prijsbeleid, maar op een gegeven moment werd dat gewoon opgelegd. Ik reken straks substantieel lagere tarieven dan de klinieken van mijn vorige werkgever.”
Heel benieuwd hoe de ACM hiernaar kijkt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC