Asielbeleid Europese ministers van Migratie zijn het eens over een nieuwe aanpak. Binnen dit migratiebeleid zou Nederland 1.095 asielzoekers moeten opvangen of afkopen.
Als de nieuwe regels voor een strenger migratiebeleid ingaan ligt de bal voor streng beleid straks bij de nationale regeringen.
Het moet veel makkelijker worden om asielzoekers af te wijzen en uit te zetten. Daarover is een meerderheid van Europese ministers van Migratie het maandag in Brussel eens geworden.
Terugkeer wordt door veel EU-landen gezien als de achilleshiel van hun migratiebeleid. Momenteel vertrekt circa 80 procent van de afgewezen asielzoekers in de EU niet, omdat ze zelf niet meewerken of omdat hun thuisland weigert hen terug te nemen. Eerder dit jaar presenteerde de Europese Commissie daarom strengere plannen. De landen scharen zich daar nu achter.
„We zien dat duizenden mensen verdrinken in de Middellandse Zee of langs de migratieroutes mishandeld worden, terwijl mensensmokkelaars gouden bergen verdienen”, zei de Deense migratieminister Rasmus Stoklund. De Denen hadden de afgelopen maanden het roulerende voorzitterschap van de EU in handen en maakten van streng migratiebeleid een speerpunt.
Als de regels ingaan – het Europees Parlement moet zich ook nog over de plannen uitspreken – ligt de bal voor streng beleid straks bij de nationale regeringen. Zij krijgen van Brussel meer mogelijkheden om asielaanvragen direct en zonder inhoudelijke beoordeling af te wijzen als de aanvrager uit een veilig land komt of daardoorheen is gereisd. Op die manier zouden kansloze asielzoekers niet tijdens een slepende procedure in de EU uit het zicht kunnen verdwijnen.
Daarnaast kunnen regeringen deals gaan sluiten met landen buiten de EU. Die landen kunnen worden ingezet om de asielprocedure over te nemen of om afgewezen asielzoekers uit de EU op te sluiten in detentiecentra, zogenoemde ’terugkeerhubs’, als zij niet door hun eigen land worden teruggenomen.
Stoklund noemde de voorgenomen overeenkomst die Nederland uitwerkt met Oeganda „een interessant voorbeeld” van zo’n samenwerking. Het nieuwe beleid „moet het mogelijk maken voor meer landen om dat te doen”.
De ministers steunden ook een ander onderdeel van het nieuwe beleid, met een forse disclaimer. Om de populairste aankomstlanden te ontlasten – denk aan Italië en Griekenland – zullen de andere landen bij hoge opvangdruk een deel van de migranten overnemen. Veel regeringen constateren echter dat migranten nu al regelmatig op eigen houtje doorreizen vanuit het land van aankomst, tegen Europese afspraken in.
Deze realiteit is een bron van frustratie en onderling wantrouwen. De Commissie heeft de beloofde solidariteit daarom volgestopt met uitzonderingen en voetnoten om de steun overeind te houden. Zo krijgen veel beoogde opvanglanden gehoor met hun verzoek om een uitzondering, omdat zij zelf al veel Oekraïners of andere vluchtelingen opnemen.
Ook hoeven landen minder migranten op te nemen als de aankomstlanden zich niet aan de regels houden. Het wordt bovendien mogelijk deze opvangplicht met een vast bedrag van 30.000 euro per asielzoeker af te kopen, of hulpgoederen of grenswachten te sturen. Het Nederlandse demissionaire kabinet heeft al gezegd dat te doen. De Telegraaf meldt maandag dat Nederland komend jaar 1.095 asielzoekers zou moeten opvangen of afkopen. Dit cijfer wordt door een diplomatieke bron aan NRC bevestigd
Over één voornaam onderdeel bleef tot aan het eind grote onenigheid bestaan. De Commissie wil dat afgewezen asielzoekers niet zomaar in een ander EU-land een nieuwe procedure kunnen opstarten. Dat moet anders, vindt Brussel: erkenning hier is erkenning daar. Het Europees Parlement moet zich nog over deze en andere plannen uitspreken, waarna er met de Commissie en de lidstaten wordt onderhandeld over een definitief besluit. VVD-Europarlementariër Malik Azmani, de hoofdonderhandelaar namens het parlement, sprak al zijn steun uit voor deze ‘wederzijdse erkenning’.
Maar ook hier heerst bij de regeringen wantrouwen. Landen zien op tegen de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van andermans asielzaken. In het ergste scenario, denken zij, laat een regering zijn afgewezen asielzoekers gewoon naar een buurland vertrekken. Dankzij een Deens compromis steunen de landen nu een tandeloze, klassieke Brusselse tussenoplossing: ze steunen de wederzijdse erkenning, maar voorlopig niet gedwongen.
De verscherpte terugkeerkoers tekent de hardere Europese opstelling tegen migranten. Dat is nu eenmaal noodzaak, zei Magnus Brunner, de Eurocommissaris voor Migratie, maandag. „Het is belangrijk dat we mensen weer het gevoel geven dat we grip hebben op de zaak.”
Europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks-PvdA) had in een eerdere fase de onderhandelaarsrol die Azmani nu heeft. Zij maakt zich zorgen. „De Commissie maakt ruimte voor langere detentie en meer gronden om iemand op te sluiten, en geeft lidstaten alle ruimte om de verantwoordelijkheid af te schuiven op derde landen via de ‘returnhubs’.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC