Sinterklaas is het land uit, liefhebbers trekken massaal naar de grote kerstshows in tuincentra. Tussen Kerst en kitsch: zakjes ribbelchips en schuursponsjes voor in de boom.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Wat gaat het worden vandaag? Een pizzapunt, een spitskool of toch een blikje kaviaar? Op de menukaart van tuincentrum Eurofleur in Leusden staan geen gerechten, maar kerstballen. Een paar duizend hangen er te wachten op klanten.
Het tuincentrum houdt deze weken ‘de grootste Kerstshow van midden-Nederland’. De twee etages vol met de nieuwste kerstbenodigdheden vormen een overdekt attractiepark voor het hele gezin. Een gratis winteruitje; knappe jongen die hier met lege handen vandaan weet te komen.
Op het parkeerterrein (in de ‘Hollandse gebakkraam’ gaan de verse oliebollen al weken over de toonbank) moeten parkeerwachters de duizenden automobilisten in goede banen leiden. Rond het middaguur leek deze zondag een klein dipje waarneembaar vanwege de rit van Max Verstappen, maar al vroeg was het topdrukte hier.
De bezoeker laat zich de ‘benodigdheden’ hier met zachte, warme hand opdringen. Bij aanvang stuit de dagjesmens al op tientallen strekkende meters uitgestalde heuvellandschappen vol kunstsneeuw, warm verlichte huisjes en bewegende onderdelen. Die laatste variëren van schaatsers en skiliften die zich door het landschap banen tot levensechte draaimolens en schommels uit kermissen en sprookjesparken.
Het geheel wordt met glinstering in de ogen aanschouwd door kinderen en hun ouders, die zichzelf aantreffen ergens tussen de Efteling en de modelspoorbaan op de zolderkamer van opa. Die Efteling is hier letterlijk aanwezig: bekende attracties als Lange Jan, de Pagode of de Vliegende fakir staan hier als model.
Elk onderdeel is te koop. In de wanden liggen dozen met prijzen die er niet om liegen. Wie een vierkante meter uit dit sprookje in eigen huis wil nemen, is aan huisjes, draaimolens en figuurtjes al snel vele honderden euro’s kwijt.
Dat het werkt, blijkt wel op deze zondag. ‘Zwarte zondag’, zegt een medewerker van het tuincentrum. Oftewel: de druktste zondag van het jaar. Sinterklaas is het land uit, voor velen nog altijd het startschot voor fase 2 in de decembermaand: Kerstmis, al is het al jarenlang een trend dat de kerstverlichting en -bomen steeds vroeger in het jaar in huis worden gehaald. De Kerstshow is het hoogtepunt voor een tuincentrum, dat in de winter weinig tuinbenodigdheden kan slijten. Zo groot, dat de opbouw al in augustus werd gestart.
De ‘Kerstroute’ door het tuincentrum loopt langs de wegen van de verleidelijkheid: in deze sprookjeswereld draait alles om licht, glitter en beweging. Geheel volgens de wetten van de consumentenstimulatie biedt de hal nergens zicht op daglicht, dat je er alleen maar aan zou kunnen herinneren dat ofwel de zon lekker schijnt, ofwel het al donker wordt en tijd is om naar huis te gaan. Dat de route ook nog voert langs het restaurant (met reuzenaquarium vol tropische vissen en aanlokkelijk buffet), koopjeshoek en een huisdierenafdeling zal ook geen toeval zijn.
Liefhebbers kennen de lijstjes met de grootste en uitbundigste Kerstshows in het land. In alle gevallen komen ze af op het genoegen van het uitje en de prikkel iets van die glans in eigen huis te halen. De pijn van de prijs wordt verzacht door het kerstgevoel.
In de hallen van Eurofleur in Leusden staat de koopwaar opgesteld in thema’s. Echte kerstbomen staan buiten op het parkeerterrein, maar veel groter is – binnen – de keuze in kunstbomen, al of niet met ingebouwde verlichting. De ‘Rosland Fir Pre-lit’: voor 479,50 euro staat het gevaarte thuis te stralen. Gevelverlichting in alle kleuren en maten: de nieuwste trend lijkt de wit-groen-rood verlichte sneeuwpop of Kerstman met diepte-effect. Over de twee etages treft de consument thema’s als ‘Bakkerij’, ‘Showtime’, ‘Circus’, ‘Fashion’, ‘Parijs’ en nog veel meer.
Het contrast tussen de kille buitenwereld en de warme binnenwereld van het kerstgevoel kan nauwelijks groter. Bezoekers worden in de ene hal onthaald door dansende ijsberen die kersthits spelen, in de andere word je verwelkomd door een pluchen eland met sneeuwuil op z’n rug, of een subtropisch paradijs vol verlichte vlinders en kerststerren. ‘Ik zie Sinterklaas!’, zegt een klein kind tegen haar moeder, wijzend naar de kerstman die languit in een auto ligt.
Was Kerstmis niet ook iets met de geboorte van het kindeke Jezus? O ja: in een klein hoekje van die duizenden vierkante meters treffen we de enige verwijzing aan: traditionele kerststallen met kind-in-kribbe en drie wijzen. De hoek is vrijwel verlaten.
Elders lijkt de camp in Kerst geslopen. Tussen Kerst en kitsch: buitenissige ‘kerstballen’ in de vorm van cocktails (bijna uitverkocht: het glaasje whisky met ijsblokjes), zakjes ribbelchips en Magnum-ijsjes, maar ook naaldhakken, botox-spuiten en – echt waar – schuursponsjes kunnen de boom in. Ook geinig: bekende ‘schilderijtjes’. De Mona Lisa als schaap, een zelfportret van Vincent van Gogh als wolf met verband om z’n oor.
Bij de uitgang lopen Marinka en Jan Wullems uit Nieuwegein (vier maanden geleden getrouwd) een warme Kerst tegemoet met een wagen vol aankopen. Een stoomtrein met kerstman als machinist is voor Marinka’s moeder, de verlichte tractor is voor haarzelf (voor in de vensterbank). Evenals twee notenkrakers (houten mannetjes waarmee een hazelnoot valt te kraken), twee lolliestok-achtige buitenverlichtingen en nog wat kleinigheden.
Elk jaar trakteert Marinka (‘Jan is alleen maar mee voor mij’) zichzelf op een uitbreiding van de collectie. 237 euro bedroeg ditmaal de schade bij de kassa. ‘Daar schrik ik op zich wel van; alleen die stoomtrein was al bijna 100 euro. En de rest, ach. Je leeft maar één keer, toch?’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant