is columnist van de Volkskrant en werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
Het was rond de dag dat informateur Buma de druk opvoerde. Met de wenkbrauwen en mondhoeken in parallelle neerwaartse boogjes: papa is niet boos, papa is teleurgesteld. Hij verklaarde dat er ‘op dit moment geen werkbare meerderheidsvariant’ is en ‘geen minderheidsvariant met voldoende steun om aan het werk te gaan’. Hij ging de fractievoorzitters van de zes grootste partijen minus de PVV maar eens tegelijk in een ruimte zetten. Het woord impasse schoot als een elektrische schok door de media.
Het was rond die dag dat ook een snoeihard rapport verscheen over het WIA-schandaal. Alleen al tussen 2020 en 2024 werd voor meer dan 30.000 zieke mensen de arbeidsongeschiktheidsuitkering verkeerd berekend. Daar zijn mensen aan kapotgegaan. Aan geldgebrek en aan het bureaucratische gevecht dat ze moesten leveren op het moment dat ze daar het minst toe in staat waren.
De patronen in het rapport van de Algemene Rekenkamer zijn zo bekend dat je hoofd er dof van wordt: onuitvoerbaar complexe regelgeving, verouderde IT-systemen, een versluierend ‘rechtmatigheidscijfer’ van bijna 100 procent – omdat de regeltjes zijn gevolgd hoor! – en de killer: blindheid voor signalen dat er iets misging.
‘Het is belangrijk’, aldus de Rekenkamer, dat politieke partijen ‘een hoger tempo bij de vereenvoudiging van de WIA betrekken bij hun onderhandelingen over een coalitieakkoord.’
Een hoger tempo.
Op zich staat het erin, in de ‘inhoudelijke en ambitieuze agenda’ van Jetten en Bontenbal: ‘We vereenvoudigen het WIA-stelsel.’ Maar ja, dit waren de dagen dat VVD-leider Yesilgöz de verwachting uitsprak dat eventuele onderhandelingen waar zíj aan meedeed ‘met een heel nieuw stuk zouden beginnen’. De dagen dat fractievoorzitter Klaver van GroenLinks-PvdA een minderheidskabinet zonder zijn partij ‘een cruciale fout’ noemde. Redenen waarom Buma zo sip had gekeken.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Er gebeurde meer, in dezelfde dagen. De Tweede Kamer stelde voor de zoveelste keer vast: kinderen in de jeugdzorg krijgen al jaren niet de benodigde hulp en lopen soms ronduit gevaar door toedoen van de overheid. De opkomst bij het debat mocht opmerkelijk worden genoemd, want veel fracties deden dit keer mee, terwijl de kwetsbaarste kinderen niet gelden als sexy onderwerp. Een hele groep is al volwassen geworden in dit falende systeem, zo lang laat verbetering op zich wachten.
En onderbrak je van de week het staren naar het Binnenhof, liet je je ogen over het land glijden, dan zag je dat de ene burgemeester wordt beveiligd omdat er mogelijk een asielzoekerscentrum in zijn gemeente komt en dat de andere opstapt omdat gemeenteraad en college, die eerst met de komst van zo’n centrum hadden ingestemd, onder druk bezwijken en hem in de steek laten.
In de ambitieuze agenda lezen we dat zelfs D66 bereid is aan het vluchtelingenverdrag te tornen om afhandeling van asielaanvragen buiten Europa te kunnen afhandelen. Dat is alles op alles zetten. Maar het weerhoudt Geert Wilders er niet van om met een ‘meldpunt’ en een ‘tour’ onlusten aan te wakkeren in plaatsen waar het nu nog rustig is. Er zit dus meer geweld aan te komen.
Keek je nog wat verder en wendde je de blik over de grenzen, dan kon je – er speelt veel tegelijk – zien dat de VS niet eens meer kwamen opdagen bij de Navo. Wel bij Poetin. Europese leiders waarschuwden Zelensky achter de schermen: je gaat verraden worden.
Dan hoorde je een minister zeggen dat Europa een wake-upcall heeft gekregen omdat China heeft geprobeerd de laatste Europese producent van standaardchips weg te kapen, nodig voor talloze apparaten. En in de verte, aan de horizon, zag je het bedrijf op wiens software onze DigiD draait nog net verdwijnen naar het Amerika van Trump. En je vroeg je af: hoe kan het dat we zoiets kritieks in handen hebben laten vallen van private equity? Krijgen we het nog terug? Op tijd?
Dit waren al met al dagen waar je best heel ongedurig van kon worden, in de wetenschap dat je ze doormaakte onder een demissionair kabinet zonder noemenswaardige steun, niet geheel bemenst door de meest competente bestuurders, met een premier die nergens serieus wordt genomen.
Een ‘ambitieuze agenda’ zou prachtig zijn, maar alleen al redden wat er te redden is, kon zo behoorlijk ambitieus lijken.
En keek je tot slot, na deze dagen, op je schermpje in een nieuwsapp, dan zag je ze glimlachend zitten, aan een ronde tafel met een gat erin. Flesjes plat en bruisend water binnen handbereik. Kruidnoten voor de sfeer. Ze zouden het weekend gebruiken om nog eens verder te praten. Het was moeilijk voor te stellen, maar een enkeling aan die tafel zat erbij alsof ze nog ruim de tijd hadden.
Moesten die twee niet gewoon door? Die twee met die ‘ambitieuze agenda’? Geen links erbij, geen rechts. Of nou ja, wel in de bewindsliedenploeg. Maar geen blokken aan het been in de Kamer. Gewoon beginnen. Kijken hoever ze komen. Die twee hadden de laatste tijd laten zien dat ze snappen hoe beleid wordt gemaakt : je voedt je met de schat aan beschikbare kennis en praktijkervaring, maakt politieke afwegingen en kiest. En bent bereid waar nodig bij te sturen.
Het enige dat ze van die anderen nodig hadden, was de toezegging dat die het beleid op merites zouden beoordelen. Niks bij voorbaat zouden blokkeren, puur om het blokkeren. En dat zou voor die anderen, electoraal gezien, weleens snugger kunnen zijn. Omdat veel mensen inmiddels beseffen dat we de tijd niet hebben.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant