Het apolitieke karakter van het Eurovisie Songfestival is definitief onhoudbaar geworden nu Nederland, Spanje, Ierland en Slovenië zich hebben teruggetrokken vanwege de deelname van Israël. En zodra afhaken politiek wordt, is blijven dat ook. Wat zijn daarvan de gevolgen voor het liedfestijn?
is popredacteur van de Volkskrant.
Het was een levendige discussie in Genève donderdag, vertelde EBU-directeur Martin Green aan de Zweedse publieke omroep. De songfestivalorganisator EBU hield daar een algemene ledenvergadering, waar veel op het spel stond. Van tevoren had een aantal deelnemende landen zich fel uitgelaten: onder meer Nederland zei niet mee te zullen doen aan het Songfestival als Israël daar welkom was.
Het grootste gedeelte van de deelnemende landen bleek daar anders in te staan. Israël doet wel mee in 2026; Nederland, Spanje, Ierland en Slovenië in elk geval niet. België en IJsland twijfelen nog. 32 andere landen zeggen gewoon mee te doen. Ter vergelijking: vorig jaar in Bazel deden er 37 landen mee.
Zo’n fluctuatie in het aantal deelnemende landen kan het Songfestival best hebben. Er zijn wel vaker deelnemende landen bijgekomen, afgevallen of tijdelijk uitgestapt. Toch zijn deze afzeggingen knap lastig voor de EBU.
Ten eerste omdat Spanje een van de vijf landen is die het meeste geld betaalt aan de EBU (en daardoor normaal gesproken automatisch in de finale staat). Of de terugtrekking van Spanje uit het Songfestival financiële gevolgen heeft voor de EBU, willen zowel de Spaanse omroep RTVE als de EBU nog niet zeggen.
Het is niet aannemelijk dat de Spaanse contributie aan de EBU helemaal stopt. Meer nog dan de organisator van het Songfestival is de EBU een samenwerkingsverband van publieke omroepen. De organisatie maakt het bijvoorbeeld mogelijk dat nieuws- en sportuitzendingen van nationale omroepen beschikbaar zijn voor de andere omroepen die lid zijn.
Voorlopig blijft de discussie bij het Songfestival. Voor de identiteit daarvan is het afhaken van minstens vier landen een klap. De afgelopen edities probeerde het festival krampachtig apolitiek blijven, te midden van het genocidale geweld van deelnemer Israël in Gaza. Daarbij verschool de EBU zich achter de redenatie dat het publieke omroepen zijn die het tegen elkaar opnemen, niet overheden.
Dat argument ging afgelopen editie echter niet helemaal op: de Israëlische overheid financierde een grote reclamecampagne voor de Israëlische kandidaat Yuval Raphael. Zij kreeg mede daardoor verreweg de meeste publieksstemmen, waarvan naar alle waarschijnlijkheid een deel politiek gemotiveerd was.
Om dergelijke overheidsbemoeienis te voorkomen, veranderde de EBU onlangs de stemregels. Grootschalige reclamecampagnes zijn nu verboden, en het publiek mag nog maar maximaal tien stemmen uitbrengen in plaats van twintig.
De organisatie hoopte daarmee de kritische landen binnenboord te houden, maar dat bleek niet genoeg. De Nederlandse en Spaanse omroep benoemen in hun statements naast de gruwelen in Gaza ook expliciet de reclamecampagne van Israël tijdens de vorige editie. Volgens hen heeft Israël door de stemmen op die manier te beïnvloeden de regels overtreden, en zou het land dus gediskwalificeerd moeten worden. Alleen Ierland gaat het puur om het geweld in Gaza en de humanitaire crisis die daaruit volgt.
Zo is deelname aan het Songfestival dus een politiek gemotiveerd besluit geworden. Want zodra afhaken politiek wordt, is blijven dat ook. Kenmerkend aan de songfestivalorganisatie is dat zij dit ontkent en blijft volhouden dat de strijd niet tussen overheden, maar omroepen en hun liedjes wordt gevoerd. EBU-baas Green: ‘Eurovisie zou niet gebruikt moeten worden als politiek theater.’
Voorlopig houdt Avrotros de poot stijf, en doet Nederland in elk geval in 2026 niet mee. Of dat in 2027 nog zo is, is maar de vraag. ‘Hoe deelname of uitzending er in de toekomst uit zou kunnen zien, hangt af van factoren waarover we nu geen uitspraak kunnen doen’, laat een woordvoerder van Avrotros desgevraagd weten.
De kans dat Israël zich politiek gezien binnen een jaar fundamenteel anders opstelt ten opzichte van Gaza, is klein. De Nederlandse deelname zal dus vooral afhankelijk zijn van hoe sterk de principes van Avrotros overeind blijven.
Avrotros zendt van oudsher het Songfestival uit, maar dat zal komend jaar niet het geval zijn. NOS Evenementen en de NTR gaan de shows in mei uitzenden, op verzoek van de NPO. De omroepen vinden het ‘passend bij hun wettelijke taken’ om de uitzending te verzorgen. Eventuele commentatoren en andere details maakt de NPO in het voorjaar bekend.
Luister hieronder naar onze podcast ‘Culturele bagage’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant