Geschenkenregister Wat voor geschenken krijgen Tweede Kamerleden? En wat doen ze ermee? Soms belandt lekkers bij de Voedselbank. Soms wordt een cadeau niet gewaardeerd: „Ik haat wodka.”
Bloemen liggen klaar voorafgaand aan de beëdiging van de leden van de Tweede Kamer.
Het was een miniversie van de OV-fiets: een loopfietsje in blauw en geel. De NS deed het cadeau aan toenmalig Tweede Kamerlid Lea Bouwmeester (PvdA). „Echt een superleuk ding”, herinnert zich ze. „Ik was in verwachting van mijn tweede kind. Dus heel even dacht ik: wat leuk!”
Toch stuurde Bouwmeester het fietsje – geschatte waarde 70 euro – terug. „Ik was geen woordvoerder spoorwegen, maar toch”, legt ze uit. „Stel dat ik alsnog ooit iets over de NS zou moeten zeggen. Dat zou een zweem van belangenverstrengeling hebben. Dat moet je voorkomen.” En daarom moeten Kamerleden sinds 2004 hun geschenken laten opnemen in een register.
Aan de vooravond van Sinterklaas heeft NRC de cadeaus bekeken die Tweede Kamerleden afgelopen twintig jaar registreerden. Die werden geteld vanaf september 2012; eerdere gegevens zijn niet compleet. Als een fles wijn én een doos bonbons werden geschonken, werden beide zaken afzonderlijk meegeteld.
Een fiets is een uitzonderlijk geschenk voor Kamerleden, leert de telling, net als het miniatuurmodel vrachtwagen dat Barbara Visser (VVD) ooit bij een werkbezoek kreeg. Meestal betreft het snoepgoed, alcoholische dranken, cadeaubonnen, toegangskaarten of boeken.
Uitgeverij Boom schonk bijvoorbeeld in 2008 alle Kamerleden drie boeken, waaronder Over de geest van de wetten van Montesquieu (ter waarde van 64,50 euro). „We waren ontzettend trots op onze nieuwe serie politiek-filosofische boeken en vonden dat die thuishoren in de Tweede Kamer”, zegt een woordvoerder. „We hopen dat die nog steeds bij politici in de kast staan.”
Zelden sturen Kamerleden geschenken terug: grofweg een op de duizend keer. Bouwmeester deed dat wel, ook met „een megapakket met flessen gedestilleerd”. Bouwmeester was woordvoerder alcohol voor haar partij. „Mijn vrienden deden er een beetje lacherig over”, vertelt ze. „Maar alles in mij zei: dat klopt niet. Wetenschappelijk onderzoek laat ook zien dat cadeautjes effect hebben op de beslissingen van de ontvanger.”
Drank blijkt voor ambassades een geliefd geschenk, blijkt uit de telling. Taiwan is gul met whisky, Rusland geeft graag wodka van het merk Putinka – vernoemd naar president Poetin. Buitenlandwoordvoerder Han ten Broeke (VVD) kreeg in 2017 een fles Putinka. Dat herinnert Ten Broeke zich niet meer, appt hij, maar hij heeft het „zeker niet op prijs gesteld”. Hij ijverde toen al jaren voor een Europees verdrag met Oekraïne, tegen de Russische agressie. En bovendien, zegt hij: „Ik haat wodka.”
Voor een internationaal optreden kreeg Ten Broeke ooit een geit, die later aan een dorp in Rwanda werd geschonken. Laurens Dassen (Volt) gaf een doos chocola aan de Voedselbank. Minder dan een op de honderd cadeaus wordt doorgegeven aan derden.
De vraag is overigens in hoeverre het geschenkenregister een volledig beeld geeft. Caroline van der Plas (BBB) lijkt alles te melden, tot en met pakken stroopwafels („geschatte waarde 10 euro”). Thierry Baudet (FVD) registreert principieel niets. Toch duikt Baudet een keer op in het register; met een chocolade paasei dat hij in 2023 schonk aan toenmalig Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66). „De waarde is onbekend”, zo meldt het register.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC