Informateur Sybrand Buma ziet geen werkbare route die kan leiden tot de vorming van een meerderheidscoalitie. Tot die conclusie komt de informateur donderdag na gesprekken met de partijleiders. Op dit moment ziet hij ook nog onvoldoende beweging bij partijen om minderheidsvarianten op voorhand van steun te voorzien.
Buma stelt vast dat in de twee weken dat Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) aan hun formatiedocument werkten de belangrijkste formatiekandidaten zijn blijven vasthouden aan hun blokkades en bezwaren: De VVD blokkeert onderhandelingen met GroenLinks-PvdA en wil liever met JA21 in een kabinet, terwijl bij D66 grote bezwaren leven tegen de partij van Joost Eerdmans.
Hoewel de meeste partijen, waaronder VVD en GroenLinks-PvdA, positief reageerden op het werkstuk van Jetten en Bontenbal, bleven de bezwaren over en weer staan. De afgelopen dagen viel in de wandelgangen steeds nadrukkelijker te horen dat een minderheidskabinet met D66, VVD en CDA nog de enige optie zou zijn.
Zonder te spreken over mogelijke minderheidscombinaties stelde Buma vast dat inhoudelijke onderhandelingen niet mogelijk zijn. ‘Ik heb moeten vaststellen dat er geen minderheidsvariant is met voldoende steun om aan het werk te gaan.’
Dat hoeft niet te betekenen dat er nu sprake is van een impasse. Buma leek donderdag te suggereren dat een combinatie van partijen pas kan gaan onderhandelen als een van de partijen die afvalt op voorhand duidelijk maakt het resultaat van die onderhandelingen te steunen.
Dat zou betekenen dat D66, VVD en CDA pas kunnen praten na groen licht van GroenLinks-PvdA. Voor Jesse Klaver is dat een onacceptabele route. Vanaf het begin van de formatie heeft Klaver zich beschikbaar gesteld voor inhoudelijke onderhandelingen met D66, CDA en VVD. De linkse fusiepartij heeft er geen enkel belang bij zichzelf langs de zijlijn te plaatsen en groen licht te geven voor inhoudelijke onderhandelingen waarbij Klaver niet betrokken mag zijn.
Klaver haalde donderdag na zijn gesprek met Buma dan ook uit naar Jetten, Bontenbal en Yesilgöz. ‘Het is het belonen van het blokkeergedrag van de VVD. Het is de arrogantie van de macht (...) D66 en CDA hebben de verkiezingen gewonnen met de belofte dat we het anders zouden gaan doen in dit land. Dat we zouden gaan samenwerken. Het belonen van de blokkade van de VVD hoort daar niet bij.’
Van een impasse wilde Buma nog niet spreken. ‘Die hoop ik juist te voorkomen.’ Hij praat vrijdag verder met Jetten, Bontenbal, Yesilgöz, Klaver en Eerdmans. ‘Deze vijf partijen moeten samen bedenken hoe de politiek uit deze situatie kan geraken.’
Het is ook mogelijk dat D66, CDA en VVD uit dat gesprek kunnen opmaken dat GroenLinks-PvdA weliswaar niet op voorhand steun voor de plannen zal uitspreken, maar ook niet bij het eerste debat een motie van wantrouwen zal indienen. Het is dan aan Jetten, Bontenbal en Yesilgöz om te bepalen of zij die gok durven nemen. Pas bij de presentatie van hun regeerakkoord moet dan blijken of een Kamermeerderheid hun het voordeel van de twijfel geeft.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant