Donderdag moeten VVD en GroenLinks-PvdA aan informateur Sybrand Buma vertellen of zij voldoende aanknopingspunten in het formatiedocument zien om verder te praten over een nieuw kabinet. Het enthousiasme bij de VVD is groot, terwijl de linkse fusiepartij voelt dat de deur voor hen langzaam dichtvalt.
zijn beiden politiek verslaggever van de Volkskrant.
De opluchting was eerder deze week groot bij wat tegenwoordig ‘de middenpartijen’ is gaan heten. Het formatiedocument van verkiezingswinnaars Rob Jetten en Henri Bontenbal is op de burelen van VVD en GL-PvdA met een positief gevoel ontvangen.
Na de chaos en stilstand van de afgelopen twee jaar zijn de potentiële coalitiepartners tevreden dat D66 en CDA het in het 17-pagina’s tellende schrijven weer hebben over inhoudelijke plannen voor Nederland. En de hoofdrolspelers lijken zowaar een beetje normaal met elkaar te kunnen omgaan.
De eensgezindheid over de toon en ijver van Jetten (D66) en Bontenbal (CDA) is vooralsnog echter het enige dat VVD-leider Dilan Yesilgoz en GL-PvdA-voorman Jesse Klaver bindt. In de afgelopen twee weken van de kabinetsformatie zijn Yesilgoz en Klaver geen stap dichter tot elkaar gekomen.
Op het Binnenhof valt inmiddels bij alle hoofdrolspelers nadrukkelijk te horen dat GL-PvdA vermoedelijk in de oppositiebankjes gaat verdwijnen. Niet alleen het gedroomde meerderheidskabinet van Jetten (D66, CDA, VVD en GL-PvdA), maar ook een minderheidskabinet met alleen D66, CDA en GL-PvdA lijkt uitgesloten.
Jetten en Bontenbal wekken in elk geval die indruk bij de betrokken partijen. Zo wordt het formatiedocument bij de VVD opgevat als een signaal van Jetten naar zijn D66-achterban dat hij ervoor kiest rechtsaf te slaan. Met onder meer strengere asielmaatregelen maken Jetten en Bontenbal samen de geesten in hun partijen rijp voor een rechtsere koers dan sommigen misschien hadden gewenst, denken ze bij de VVD. De verspreking van informateur Sybrand Buma afgelopen vrijdag dat GL-PvdA daadwerkelijk al is afgevallen in de kabinetsformatie, beschouwen ze bij de VVD eveneens als een teken aan de wand.
De liberalen gaan ervan uit dat D66 en CDA inmiddels inzien dat GL-PvdA er echt niet bij kan als ze de VVD aan boord willen in een kabinet. De VVD schat in dat het electorale zelfmoord betekent om met de linkse fusiepartij te regeren. Dan wordt het prijsschieten voor de rechtse oppositie van PVV, JA21 en FvD.
Vooralsnog willen de liberalen JA21 wél graag aan boord houden, maar de VVD houdt er rekening mee dat D66 of CDA op hun beurt weer een blokkade richting Joost Eerdmans opwerpen. ‘Dat is hun goed recht’, aldus een bron.
Ook bij GL-PvdA daalt langzaam het besef in dat de koers van de formatie rechtsaf gaat. Vanuit D66 en CDA heeft de linkse fusiepartij in elk geval geen enkel signaal opgevangen dat Jetten en Bontenbal heel graag met Klaver verder willen.
Het gevolg is dat Klaver donderdag zijn kaarten stevig tegen de borst gedrukt zal houden. Buma hoeft niet te rekenen op uitleg wat ervoor nodig is om zijn steun te krijgen. Vanuit een oppositierol acht de linkse fusiepartij het namelijk strategisch onverantwoord om in dit stadium al uit de doeken te doen waarop het compromissen wil sluiten.
Zeker is wel dat GL-PvdA de huid uiteindelijk duur zal verkopen. Vanuit de oppositie valt er behoorlijk wat te eisen, omdat de partij nodig zal zijn voor meerderheden in de Eerste en Tweede Kamer.
De VVD is ondertussen opvallend onbezorgd over het scenario van een minderheidskabinet met een grote linkse oppositie. VVD’ers zien in GL-PvdA sinds deze week ineens geen ‘radicale partij’ meer – zoals GL-PvdA tijdens de campagne werd genoemd – maar omschrijven Klaver nu als een ‘aardige gozer’ die heus wel wil meewerken aan verstandige plannen voor Nederland. Angst voor felle tegenstand vanuit de Eerste Kamer heeft de VVD evenmin. De liberalen stellen dat de machtsverhoudingen daar na de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2027 hoe dan ook weer zullen veranderen.
Alles bij elkaar zal het niet verbazen als Yesilgöz donderdag aan Buma zal adviseren om de deur richting GL-PvdA dicht te trekken, maar dan wel zo zachtjes mogelijk.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant