Ben je, net als ik, hoofddoekdiscussie moe? Denk je ook: er zijn belangrijkere zaken? Toch kunnen we het onderwerp niet negeren. Niet zolang meisjes in Iran vanaf hun negende verplicht een hoofddoek moeten dragen, of meisjes in orthodoxe gemeenschappen in Nederland die verplicht een hoofddoek op moeten zodra ze menstrueren.
Esmah Lahlah, de nummer twee van GroenLinks-PvdA, heeft weinig inhoudelijks bijgedragen aan verkiezingsdiscussies. Maar deze week vond ze het nodig een pleidooi voor de hoofddoek te publiceren in Joop. Burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem pleitte vorige week zelfs voor een hoofddoekrecht voor rechters. Hij pleit er al langer voor de hoofddoek toe te staan in ieder mogelijk beroep, juist ook als het uitstralen van neutraliteit gewenst is. Hij vindt dat het begrip ‘neutraliteit’ wordt misbruikt. In mijn ogen misbruiken zowel Marcouch als Lahlah het woord ‘vrijheid’. De hoofddoek is niet neutraal, maar naast religieus en seksistisch ook allang politiek.
Sommige media gaan nog verder. Deze zomer publiceerde NRC een opiniestuk met ‘Achter elke hoofddoek schuilt een mens met een verhaal’. Dat is natuurlijk nogal evident. De nadruk in dit soort publicaties ligt in het normaliseren en neutraliseren van de hoofddoek. En het lijkt taboe hierover een andere mening te hebben. Mag er niet meer balans komen in deze maatschappelijke discussie door juist nog meer kritische programma’s en publicaties ruimte te geven in de media? Waarom koppelen we vrijheid aan de hoofddoek, terwijl we weten dat doel ervan is om de vrouw voor mannelijke blikken te beschermen. Bovendien, hoe bekijken mannen wier moeder en zussen een hoofddoek dragen, vrouwen zonder hoofddoek? Op zijn best als heidenen, op zijn slechtst als onwaardige gebruiksvoorwerpen.
Een vrije samenleving betekent vanzelfsprekend dat iedereen mag geloven wat hij wil. Dat werkt alleen als de overheid die vrijheid en diversiteit van (religieuze) opvattingen respecteert en beschermt. Een politiek en religieus neutrale overheid dus. De neutraliteit van de overheid is van het allerhoogste belang voor een diverse en inclusieve samenleving. Zo’n overheid moet zich in haar uitingen en verschijningsvorm dus ook volkomen neutraal opstellen: geen religieuze of politieke symbolen bij overheidsdienaars dus. Want de overheid is er voor iedereen.
Dat burgemeester Marcouch en Esmah Lahlah, beiden van GroenLinks-PvdA, de hoofddoek zo graag terugzien in politie-uniformen, vind ik bevreemdend. Waarom benoemen ze zelden de echte problematiek van de hoofddoek: de meisjes en vrouwen die hem verplicht dragen omdat hun vader, broer of man dat eist. Ik ken ze uit mijn jeugd, en ze zijn er nog steeds. Ik zou Lahlah begrijpen als ze demonstraties zou organiseren naar aanleiding van de moord op Ryan, een meisje van achttien dat door haar familie op gruwelijke wijze vermoord is om het afdoen van haar hoofddoek. In Nederland. Hoeveel meisjes zijn bang dat hun hetzelfde overkomt?
Jolande Withuis schreef onlangs in de Volkskrant dat linkse islamkritiek tegenwoordig bijna onmogelijk is. Ze heeft gelijk. Xandra Schutte, hoofdredacteur van De Groene, schreef in de jaren negentig over de Marokkaanse socioloog Fatima Mernissi. In het artikel ‘Zelfs de dochter van Mohamed weigerde de sluier’, beschrijft Mernissi hoe de dochter van de profeet Mohammed in de zevende eeuw weigerde een hoofddoek te dragen. Ik vraag me af waar deze kritische geluiden tegenwoordig zijn in progressieve media? De discussie over de hoofddoek lijkt totaal verdwenen. Het gaat vooral over acceptatie van de hoofddoek. En dat terwijl die acceptatie er allang is.
We leven in een tijdperk dat het haast not done is om te stellen dat de overheid zich neutraal moet opstellen. Maar zeker een witte man (op leeftijd) kan dat niet meer zeggen. Hij zou zo voor extreemrechts uitgemaakt kunnen worden. De mensen om me heen kijken wel uit. Ik zie de man van 55 plus minder assertief reageren op vrouwen met hoofddoek. In de ogen van de hoofddoekdraagster wordt de witte man al gauw als paternalistisch ervaren door zijn positie en ervaring. Hoe vaak hoor ik niet in discussies ‘ja maar dat is een witte man’ (symbool voor privilege), waarna het gesprek doodvalt. De acceptatie van de hoofddoek is zo groot dat we daarin doorgeslagen lijken.
De hoofddoekdiscussie raakt niet alleen de betrokkenen maar heeft invloed op de hele samenleving. Belangrijk genoeg.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC