Dat er programma’s worden geschrapt, is het gevolg van een aankomende structurele korting op het jaarlijkse budget van de Hilversumse tv-wereld. Wie besluit welke programma’s sneuvelen, en waarom zijn het vooral de culturele?
is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Zomergasten. Studio voetbal. Kassa. 3 op reis. Close Up. Plakshot. First Dates. Opium op Oerol. Zondagochtendconcert. De rijdende rechter. Van Roosmalen en Groenteman.
Allemaal tv-programma’s die de kijker in de loop van 2026 en 2027 moet gaan missen. Als gevolg van een structurele korting van 157 miljoen euro op het jaarlijkse budget van ongeveer 1 miljard euro – beginnend in 2027 – heeft de Hilversumse tv-wereld aangekondigd een aantal iconische programma’s definitief uit het aanbod te schrappen.
In totaal gaat het om iets meer dan twintig tv-programma’s, met als voorlopig grootste offer het interviewprogramma Zomergasten, al 37 jaar verplichte kost in sommige kringen. In de zomer van 2026 zal Zomergasten voor het laatst te zien zijn op tv. Ook het verdwijnen van voetbaltalkshow Studio voetbal, sinds 2001 op tv, is een opmerkelijk verlies. De bezuinigingen gaan gepaard met het nodige baanverlies van redacteuren en ondersteunend personeel.
Wie besluit welke programma’s sneuvelen, en waarom zijn veel culturele programma’s? Kunnen de bezuinigingen – met een nieuw kabinet in aantocht – teruggedraaid of enigszins getemperd worden? En kan het geld niet weggehaald worden bij de topverdieners in de publieke-omroepwereld?
Het besluit om een programma te schrappen gebeurt in overleg tussen de afzonderlijke omroepen en de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), de overkoepelende organisatie die gaat over de uitzendtijden en de budgetten. ‘We leggen de focus meer op streaming, podcasts en ander nieuw online aanbod’, zegt een woordvoerder van de NPO. ‘In combinatie met de stevige bezuinigingen die het kabinet de publieke omroep heeft opgelegd, moeten er moeilijke en pijnlijke keuzes worden gemaakt, vooral in het lineaire aanbod.’
Afgelopen juni, drie dagen na de val van het kabinet Schoof, publiceerden de NPO en de verschillende omroepen nog een smeekbede aan de politiek. Om toegankelijke, betrouwbare en verbindende programmering en nieuwsvoorziening te kunnen bieden, zou politiek Den Haag ‘de voorgenomen forse bezuinigingen op de publieke omroep’ moeten terugdraaien.
Een half jaar later valt over de voornemens van politiek Den Haag ‘geen zinnige inschatting’ meer te maken, aldus een VPRO-woordvoerder. De omroepen hebben niet op een politieke draai gewacht en hebben de bezuinigingen al ingeboekt. ‘Het zou onverantwoord zijn om daar niet nu al uitvoering aan te geven’, aldus een NPO-woordvoerder.
Wel hoopt de woordvoerder van BNNVara dat een ‘nieuw kabinet met meer liefde spreekt over de publieke omroep en de cruciale rol van de publieke omroep in de samenleving erkent. En dat daar ook naar wordt gehandeld met een passende financiering.’
Opmerkelijk is dat een flink deel van de tv-programma’s die wegbezuinigd worden cultuurprogramma’s betreft, met als grootste blikvanger Zomergasten. Is dit misschien opzet: de publieke omroepwereld schrapt relatief goedkope, maar cultureel belangrijke tv-programma’s om rumoer te veroorzaken in de mediawereld, in de hoop de druk te vergroten op politiek Den Haag?
‘We schrappen geen titels om het effect’, reageert de NPO-woordvoerder. ‘De keuzes passen in onze strategie om ons publiek nu en in de toekomst zo goed mogelijk te bedienen.’
Met de bezuinigingen verdwijnen ook veel arbeidsplaatsen. Bij VPRO gaat het om 35 tot 40 functies. Bij BNNVara om 40. De NPO kondigde in september aan dat in 2026 80 arbeidsplaatsen geschrapt zullen worden.
In Hilversum geldt de balkenendenorm, die voorschrijft dat topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector niet meer dan 233 duizend euro per jaar kunnen verdienen. Kan bij de top niet wat geld weg?
‘Daarvan is nu geen sprake’, aldus een VPRO-woordvoerder. ‘We zullen in 2026 moeten reorganiseren om op 1 januari 2027 de bezuiniging te hebben gerealiseerd.’
Een woordvoerder van BNNVara zegt dat op zijn vroegst pas in 2029 gekeken kan worden of er ook vet weggesneden kan worden in de bestuurslaag van de omroep.
Dat dit pas over iets meer dan drie jaar een mogelijke optie is, heeft te maken met de grootscheepse organisatorische hervorming waar de publieke-omroepwereld nog doorheen moet.
Onderdeel van dit plan, afgelopen april gepresenteerd door toenmalig minister Eppo Bruins (NSC), is het terugdringen van het overschot aan bestuursfuncties in de Hilversumse omroepwereld. Nu heeft iedere omroep nog een eigen bestuur en raad van toezicht. Vanaf 2029 moeten omroepen samengaan in een aantal zogeheten ‘omroephuizen’, met een overkoepelend bestuur en raad van toezicht.
Hoewel deze hervorming niet genoeg is om de structurele bezuinigingen van 157 miljoen euro te dekken, moet het wel een vermindering van de overheadkosten betekenen.
‘Het is natuurlijk gek dat we eerst gevraagd worden om te bezuinigen en daarna pas te hervormen’, zegt de BNNVara-woordvoerder. ‘We hebben er samen met de andere omroepen en de NPO al eerder op aangedrongen dat dit gelijktijdig zou moeten gebeuren. Van salarissen terugbrengen is nu geen sprake. Wel zijn wij voorstander van het snel vormen van vier omroephuizen. Daarbij zal vanzelfsprekend ook het aantal bestuurders worden teruggebracht.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant