is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Het gewetenloze verdienmodel van de tabaksindustrie is erop gericht om vapers zo jong mogelijk verslaafd te maken aan hun schadelijke product. Hoog tijd dat de overheid hard ingrijpt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Bij het ontwaken direct hunkeren naar nicotine. En daaraan toegeven door een trekje te nemen van een vape die naast het bed ligt. Veel vapende jongeren zijn dermate verslaafd dat ze zelfs ’s nachts niet kunnen ontsnappen aan hun afhankelijkheid, blijkt uit nieuw Nederlands onderzoek.
Lange tijd leken ouders, scholen en kinderen aan de winnende hand in de strijd tegen de tabaksindustrie. Het aantal middelbare scholieren dat ‘ooit heeft gerookt’ daalde van 44 procent in 2003 naar 16 procent in 2023. Het ultieme doel, een generatie die helemaal rookvrij opgroeit, leek zowaar binnen bereik.
De krachtsinspanning achter die daling was gigantisch – denk alleen al aan de strijd om sigaretten te verbannen van werkplekken, uit het openbaar vervoer en de horeca.
En toen kwam daar de nieuwste innovatie van de tabaksindustrie, kleine apparaatjes die geen tabak verbranden maar een vloeistof met nicotine verhitten. Ze werden door fabrikanten in de markt gezet als ‘minder schadelijk’ dan roken, zogenaamd alleen bedoeld voor verstokte rokers als beter alternatief voor de sigaret. Een geniepig frame, want ook ‘minder schadelijk’ is nog altijd hartstikke schadelijk.
Dat de producten alleen in de markt werden gezet voor verstokte rokers bleek een aantoonbare leugen. Zo tuigden fabrikanten grote marketingcampagnes op waarin jonge, hippe mensen omringd zijn door hun strak gestylde dampwaar. De vapes bestormden de winkels in allerlei zoete smaakjes die vooral jongeren lekker vinden. Vorig jaar sloegen artsen alarm vanwege de opmars van de ‘smartvape’, die vapen en gamen combineert.
Het is allemaal onderdeel van hetzelfde gewetenloze verdienmodel: hoe jonger iemand verslaafd raakt, hoe langer hij geld in het laatje brengt.
De gevolgen zijn merkbaar op elke school, en in vele huishoudens met kinderen. Een kwart van de 12- tot 16-jarigen antwoordt inmiddels ‘ja’ op de vraag of ze weleens gevapet hebben. Onder die scholieren stokt nu de daling van het aantal rokers van sigaretten. Wetenschappelijke studies wijzen uit dat wie eenmaal vapet, relatief makkelijk de overstap maakt naar de sigaret.
Hoe ernstig de gezondheidsschade van vapen op de lange termijn precies uitvalt, moet nog blijken – de producten zijn relatief kort op de markt. Maar bij elk nieuw onderzoek gaan de seinen dieper op rood, van dierenstudies die onherstelbare schade in ontwikkelende puberbreinen aantonen tot jongeren die na een overdosis op de spoedeisende hulp belanden.
Ja, de overheid neemt maatregelen. Zoete smaakjes in vapes zijn sinds begin 2024 verboden. Vanaf juli komend jaar mogen e-sigaretten alleen nog in neutrale verpakkingen worden verkocht. Het zal misschien helpen, een beetje. Toch blijft het moeilijk te verteren dat de opmars van de e-sigaret en vape met krachtiger overheidsingrijpen, nationaal en internationaal, had kunnen worden voorkomen.
Zo lang mogelijk twijfel zaaien over gezondheidsschade en verslavende producten hip maken voor een jong publiek. De geschiedenis van de sigaret leert hoelang de tabaksindustrie met die simpele strategie de wereld in haar greep heeft gehouden, met jaarlijks miljoenen vroegtijdige doden tot gevolg. En toen kwamen de vapes, en zijn we er toch weer ingetuind.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant