De Europese Commissie stelt voor om Oekraïne de komende twee jaar met 90 miljard euro te steunen. De financiering van deze hulp kan via een gezamenlijke lening met het EU-budget als onderpand, of via gebruik van de in EU bevroren Russische tegoeden.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
‘Nu moeten we leveren’, zei voorzitter Ursula von der Leyen woensdagmiddag bij de presentatie van de voorstellen. Ze pleitte eerder voor de inzet van de Russische tegoeden, maar stuitte op fel verzet van de Belgische premier Bart De Wever. Die vreest voor zware tegenmaatregelen van Moskou omdat Euroclear, de financiële dienstverlener die circa 185 miljard euro van de tegoeden beheert, in België is gevestigd.
De Commissie heeft afgelopen weken nauw overlegd met België. Volgens Von der Leyen zijn de Belgische zorgen ‘vrijwel afgedekt’ in het voorstel om de tegoeden in te zetten.
Maar zeker van haar zaak is ze niet, vandaar dat ze een tweede optie op tafel heeft gelegd: de Commissie leent de miljarden zelf op de financiële markt en geeft die door aan Kyiv. Nederland en Duitsland zijn gewoonlijk niet gecharmeerd van deze constructie omdat die naar eurobonds riekt, een taboe in Berlijn en Den Haag.
Oekraïne heeft volgens het IMF voor 2026 en 2027 135 miljard euro aan hulp nodig. Het land lijdt zwaar onder de aanhoudende aanvallen van Rusland. Het geld is bedoeld om de begroting te stutten (salarissen, pensioenen, reparatie van energienetwerken) en voor militaire uitgaven.
De Commissie stelt voor dat de EU tweederde (90 miljard euro) betaalt, de rest zou van andere bondgenoten (Canada, Verenigd Koninkrijk, VS) moeten komen.
Van de twee opties die Von der Leyen na heftige discussies neerlegde om dat geld bij elkaar te sprokkelen, is het inzetten van de bevroren Russische tegoeden – bij Euroclear en andere instellingen – de meest vernieuwende. De EU leent deze miljarden en geeft ze door als renteloze lening aan Kyiv.
In totaal is er 210 miljard euro beschikbaar aan bevroren tegoeden in Europa. Kyiv zou nu 90 miljard daarvan kunnen ontvangen voor 2026-2027. Rusland krijgt het geld pas terug als het de oorlogsschade in Oekraïne heeft vergoed.
De vrees van De Wever eenzijdig op te draaien voor claims vanuit Moskou, dekt de Commissie af met garanties van de andere lidstaten op basis van hun rijkdom. Indien nodig kan het EU-budget als vangnet worden ingezet.
Verder komt de Commissie met maatregelen die België compenseren als Belgische eigendommen in Rusland of Rusland-gezinde landen onteigend worden. De eerste reactie van België op het Commissievoorstel was niettemin negatief.
Het voordeel van deze optie is dat ze de Europese belastingbetaler niets kost: Rusland betaalt de rekening. Het nadeel is dat financiële risico’s voor België en de andere EU-landen niet helemaal zijn uitgesloten, ondanks de juridische waarborgen die de Commissie geeft.
De andere mogelijkheid is een lening voor Kyiv op basis van de EU-begroting. Deze methode wordt vaker toegepast, al is de ruimte in het budget om dat te doen niet oneindig. Problematisch is dat deze methode unanieme instemming van de lidstaten vereist. Met Hongarije en Slowakije aan tafel, die beide goede banden met Moskou onderhouden, is dat geenszins verzekerd.
In oktober beloofden de Europese regeringsleiders dat ze Oekraïne financieel zouden helpen, over twee weken moeten ze besluiten hoe dat te doen. Volgens Von der Leyen zal Europa ‘de sterkste en standvastigste partner’ van Oekraïne blijven. Sinds de Russische invasie van Oekraïne heeft de EU voor bijna 190 miljard euro aan hulp gegeven. Daarnaast straft ze Rusland met zware economische sancties.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant