Dat mag jij vinden Thomas Hogeling beschouwt wekelijks de publieke opinie. Wat wordt er gezegd en vooral niet gezegd? Deze keer: opkomen voor de NPO.
Voor linkse politici zou het een goede oefening zijn om een overtuigend betoog te bedenken voor een verdubbeling van het NPO-budget. Niet smeken om die laatste bezuinigingsronde deels terug te draaien, geen voorzichtig gedoe maar de vlucht naar voren. Twee keer zoveel, voorzitter, en geen cent minder! Ik begrijp dat het een moeilijke opgave is; het is makkelijker om te roepen dat ergens mínder belastinggeld naartoe moet, maar ik denk toch dat het moet lukken.
Vooralsnog is het niet eens geprobeerd. Je hoort zelden iemand hartstochtelijk voor de NPO opkomen, behalve dan mensen die bij de NPO werken. Ja, voor bepaalde programma’s wil iemand nog weleens in de bres springen. Maar de NPO als geheel? Daar wordt sinds jaar en dag toch vooral op gefoeterd.
Het grootste probleem van de NPO is dat iedereen ernaar kan kijken. Tot overmaat van ramp doet bijna iedereen dat nog ook. Waar andere organisaties in de luwte kunnen aanmodderen, staat de publieke omroep van nature in de spotlights. Dat betekent dat bijna iedereen er een mening over heeft en in het huidige politieke klimaat is dat een ramp. Met hulp van rancuneuze rechtspopulisten lukt het de liberalen, marktdenkers, kapitalisten of hoe je ze ook wil noemen namelijk om alles dat publiek wordt gefinancierd verdacht te maken. Het riedeltje is eigenlijk altijd hetzelfde: uw belastinggeld wordt hieraan besteed en zeg nou zelf, dat kan toch best wat minder? Waar mensen bij een subsidie voor – ik roep maar wat – de staalindustrie je dan misschien glazig aankijken, heeft iedereen bij de NPO meteen een idee waarop wel bezuinigd mag worden. Niemand vindt álles van de NPO goed en we kunnen het steeds minder goed verkroppen dat we betalen voor iets waar we zelf geen gebruik van maken.
Het cynische is dat je met dat marktdenken zowel kijkcijferhits als niche-producties kunt wegbezuinigen. NPO-programma’s ondergaan een soort waterproef, zoals veronderstelde heksen in de middeleeuwen die ondergingen. Heeft een programma veel kijkers, dan kan het net zo goed naar de commerciëlen. Heeft het weinig kijkers, dan heeft het geen bestaansrecht.
Daarbovenop kun je bij een grote organisatie als de NPO altijd wijzen op onnodige bureaucratie. Het kan altijd efficiënter, dat is waar, maar het wrange is dat zo’n efficiëntieslag altijd gepaard moet gaan met een draconische bezuiniging. Het is nooit eens ‘jullie krijgen volgend jaar wat meer geld, met de voorwaarde dat jullie de boel wat slimmer inrichten’. Het is altijd ‘wij denken dat het wel wat gestroomlijnder kan en daarom halveren we het budget’. Op die manier is het heel makkelijk om bezuinigingen erdoorheen te krijgen. En dus werd deze week bekend dat onder andere Kassa, Studio Voetbal, Zomergasten en Rail Away verdwijnen. Persoonlijk treur ik vooral om Rail Away; ik heb het nog nooit gezien maar ik heb het altijd een geruststellend idee gevonden dat er een programma bestaat dat gaat over treinen en waar ze zoal heen rijden.
Op dit moment wordt terecht tegen die bezuinigingen geprotesteerd met het argument dat een democratische rechtsstaat gebaat is bij een stevige publieke omroep. Dat klopt helemaal, maar in een discussie over bezuinigingen kom je er niet zo ver mee. ‘Oké, dat zal best’, krijg je dan terug, ‘en hoe dragen Sterren op het Doek en Waku Waku daar precies aan bij?’
Nee, ik denk dat de kern van zo’n pleidooi moet zijn dat de NPO, om met Alexander Klöpping te spreken, gewoon echt heel vet is. Onze mediaconsumptie is gigantisch en het wordt alleen maar meer. Laten we onszelf een prettige kijkervaring gunnen. Overal moeten we ons tijdens uitzendingen door reclameblokken worstelen en als we niet eindeloos naar voormalig Lama’s in een quiz willen kijken, moeten we extra abonnementen afsluiten. Maar bij de NPO niet. En natuurlijk zijn er te veel talkshows , maar dat komt ook omdat talkshows relatief goedkoop zijn. Stel je toch eens voor hoe vet de NPO wordt als we het budget verdubbelen. Dat kan ook leuk zijn voor de achterban van kabinet-Schoof, want dan kunnen we zelfs de Formule 1-rechten makkelijk betalen. Daar betaal ik dan graag aan mee, want de NPO is van ons allemaal.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC