Naar eigen zeggen deed drugsbaron Nouh Zaiter alleen in aardappelen en cannabis, maar de Libanese autoriteiten zien in hem een van de grootste drugscriminelen van het land. Lang was hij onaantastbaar, nu wil én kan Beiroet laten zien dat de war on drugs menens is.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
In Libanon staan sommige mensen boven de wet. Ze zijn zo machtig, zo vermogend, zo verweven met de politieke klasse dat de autoriteiten hun tegen iedere prijs de hand boven het hoofd houden. Tot voor kort gold dit ook voor de 48-jarige Nouh Zaiter, één van Libanons bekendste drugsbaronnen. Toch werd hij op 20 november in alle vroegte opgepakt door speciale eenheden van het Libanese leger.
Met zijn opmerkelijke arrestatie willen de autoriteiten laten zien dat het ze menens is met de strijd tegen drugscriminaliteit. Afgelopen zomer werd een ander, nóg beruchter lid van dezelfde clan, Ali Mounzer Zaiter (bijnaam: ‘koning van de cocaïne’), al bij een droneaanval gedood door het leger.
Die nieuwe dadendrang heeft alles te maken met de verzwakte status van Hezbollah, dat als groepering nauw verweven is met de drugshandel en flink aan macht heeft ingeboet sinds de verloren oorlog met Israël. Voor de Libanese autoriteiten is dit hét moment om door te pakken in de war on drugs.
Drugsbaron Nouh Zaiter, te herkennen aan zijn karakteristieke lange lokken onder een pet of hoed, was een belangrijke schakel in een smokkelnetwerk dat jarenlang actief was in de Bekaavallei (Oost-Libanon) en buurland Syrië. Om die reden stond hij op de Amerikaanse sanctielijst, en werd hij gezocht door Interpol.
Zijn naam wordt niet alleen met drugs in verband gebracht, maar ook met wapensmokkel, diefstal, kidnapping en een reeks andere misdaden. Hij was al bij verstek ter dood veroordeeld, voor betrokkenheid bij een schietpartij waarbij een Libanese soldaat om het leven kwam.
Dat de man zijn drugsimperium opbouwde in de Bekaa, is allesbehalve toevallig. Het gebied is in Libanons tachtigjarige bestaan (het land werd in 1943 onafhankelijk) altijd achtergesteld geweest, met veel armoede en verpaupering. Omdat de grens met buurland Syrië onder het bewind van Assad uiterst poreus was (en dat nog is), hebben veel mannen in het gebied zich toegelegd op smokkel.
Analist Mohanad Hage Ali, auteur van een recent rapport over de drugshandel en verbonden aan denktank Carnegie Middle East Center, wijst er telefonisch op dat Zaiter niet de grootste baron in de Bekaa was en dat hij in de praktijk vooral optrad als ‘tussenpersoon’ tussen cannabisboeren en drugsmarkten in het buitenland. Volgens Hage Ali waren het met name de spraakmakende mediaoptredens die Zaiters status deden rijzen en hem ronkende bijnamen bezorgden als ‘de Pablo Escobar van Libanon’.
Berucht is een tv-interview uit 2016 met tv-zender Al Jadeed, waarin Zaiter (ook op dat moment gezocht door justitie) suggereerde dat het gekissebis in de Libanese politiek gauw voorbij zou zijn als ’s lands parlementsleden samen high zouden worden. Ook beweerde hij zich niet in te laten met harddrugs, alleen met hasj, een miljoenenmarkt die op papier illegaal is in Libanon, maar waar de staat steevast een oogje bij toeknijpt. ‘Op mijn land verbouw ik voor de helft aardappels en voor de helft cannabis. Er is niks te verbergen.’
Het sterke vermoeden is echter dat hij in ook andere drugs handelde, met name in het lucratieve captagon: een populaire partydrug in de Arabische Golfstaten. De productie en verkoop van die pillen nam de afgelopen tien jaar een enorme vlucht, nadat de (inmiddels gevallen) dictator Bashar al-Assad de handel ontdekte als een manier om zijn failliete regime te stutten.
De grens tussen Syrië en Libanon deed als gezegd nauwelijks ter zake. Meermaals werden er bij het oprollen van captagonfabrieken in Libanon clanleden uit de familie Zaiter opgepakt. Zaiter zelf ontkende elke betrokkenheid. ‘Zelfs mijn ergste vijand zou ik geen captagon geven’, blufte hij tegenover The New York Times.
Zijn arrestatie is veelzeggend voor de nieuwe machtsverhoudingen in Libanon. De Zaiter-clan is sjiitisch, en genoot sinds jaren de bescherming van zowel Hezbollah (eveneens sjiitisch) als van de Vierde Divisie van het Syrische leger van Assad. Ooit waren dat machtige beschermheren, maar die tijden zijn veranderd: Assad is verdreven en naar Moskou gevlucht, Hezbollah vecht voor het eigen overleven na de smadelijke nederlaag in de oorlog met buurland Israël.
In de nieuwe orde der dingen, gedomineerd door Israël en bondgenoot Amerika, tellen de sjiieten nauwelijks mee. De Libanese regering zit om geld verlegen omwille van de wederopbouw van het kapotgeschoten zuiden, en moet de buitenwereld laten zien dat ze een betrouwbare partner is. Mede om die reden worden figuren als Zaiter nu opgepakt.
Het zijn de VS (samen met geldschieters als Saoedi-Arabië en Qatar) die bepalen of de miljarden voor de wederopbouw er gaan komen, zegt analist Hage Ali. ‘Voor de Amerikanen zijn alle dossiers aan elkaar gekoppeld. Ze willen voortgang zien in de war on drugs en in de ontwapening van Hezbollah, voordat er sprake kan zijn wederopbouw van het zuiden.’
Het is allemaal een kwestie van de lange adem. Zaiters arrestatie mag voor Libanon een succes heten, maar er staan genoeg mannen klaar om zijn plek in te nemen. In de Bekaavallei woekert de drugshandel op een voedingsbodem van marginalisering. Ter illustratie: volgens de pan-Arabische website Asharq al-Awsat rekruteerde een niet nader genoemde drugsbaron tot voor kort studenten op campussen door hun collegegeld te betalen. Voor een nagenoeg bankroete regering als die van Libanon zal het niet meevallen dat verdienmodel te bevechten.
In politiek opzicht stond Zaiter dichtbij Hezbollah, door hem steevast aangeduid als het ‘verzet.’ Hij wordt ervan verdacht clanleden rond 2012 naar Syrië te hebben gestuurd om aan de zijde van Hezbollah en toenmalig president Assad te vechten in de burgeroorlog.
Het genoemde gesprek op Al Jadeed ontspoorde bijna toen de interviewer Zaiters drugsbende vergeleek met terreurgroep Islamitische Staat. Een bendelid (‘mijn neef’, aldus Zaiter) trok buiten het zicht van de camera een wapen, waarop Zaiter de boel moest sussen.
In hetzelfde interview ontweek hij iedere vraag over zijn misdaden en waste hij zijn handen in onschuld. ‘Ik ben voor niemand bang, behalve voor God.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant