Ruim een op de drie vapende jongeren doet dat ook in bed. Ze gebruiken hun vape ’s nachts als ze wakker worden. De meeste van deze jongeren rapporteren ook gezondheidsklachten zoals een verslechterde conditie, een hoest of concentratieproblemen.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft over de geestelijke gezondheidszorg en psyche, brein en gedrag.
Dit blijkt uit een onderzoek onder Nederlandse scholieren dat vandaag verschijnt in vakblad European Journal of Pediatrics. Het is, voor zover de onderzoekers konden nagaan, voor het eerst dat nachtelijke vapen onder jongeren is onderzocht.
Aan het vragenlijstonderzoek deden 978 scholieren mee van gemiddeld 14 jaar. Bijna de helft van de scholieren had weleens nicotine gebruikt, zoals een vape, sigaret of snus (nicotinezakjes die je onder je bovenlip stopt). Van de jongeren die vapen, zegt bijna de helft dat dagelijks te doen. 41 procent beschouwt zichzelf als verslaafd.
Die cijfers zijn mogelijk een onderschatting voor de situatie in heel Nederland, zeggen de onderzoekers. ‘De vijf middelbare scholen die meededen, staan in relatief rijke wijken’, zegt arts en onderzoeker Daphne Raad van kennisinstituut Leyden Academy. ‘Roken en vapen komt vaker voor in wijken met meer armoede.’
De onderzoekers kwamen op het idee om scholieren naar hun nachtelijk nicotinegebruik te vragen omdat ze af en toe verhalen hoorden van jongeren die hun vape ’s nachts onder hun kussen verstoppen. In tegenstelling tot tabakssigaretten komt er bij een e-sigaret weinig geur vrij. Zo kunnen jongeren ongemerkt vapen.
‘We zijn geschrokken van het resultaat’, zegt Raad. ‘We dachten dat deze nachtelijke vapers de uitzondering waren. Dat zoveel jongeren ’s nachts vapen, laat zien hoe zeer zij hunkeren naar nicotine.’
Overigens vroegen de onderzoekers de scholieren niet specifiek of ze ’s nachts vapen, maar of ze ’s nachts weleens nicotine gebruiken. De jongeren die dat inderdaad zeggen te doen, roken vaak ook sigaretten (vapen en roken gaan vaak samen). Het valt dus niet uit te sluiten dat deze jongeren ’s nachts een sigaret opsteken.
Toch denken de onderzoekers dat het nachtelijk gebruik ‘bijna altijd’ om vapen gaat. ‘Omdat dat vanuit bed veel makkelijker stiekem kan.’ Bijna de helft van de nachtelijke gebruikers denkt dat hun ouders van niets weten of twijfelt daarover.
Ook verslavingsdeskundige Reinout Wiers gaat ervan uit dat deze jongeren ’s nachts vapen. De hoogleraar ontwikkelingspsychopathologie van de Universiteit van Amsterdam is niet betrokken bij het onderzoek, dat volgens hem goed in elkaar zit. ‘Dat zoveel jongeren ‘s nachts vapen is alarmerend.’
Hoewel de langetermijneffecten nog niet duidelijk zijn, staat vast dat vapen schadelijk is. De damp van een e-sigaret bevat stoffen die de luchtwegen kunnen irriteren of beschadigen. Ook hebben gebruikers een verhoogde kans op kanker.
In vapes zit vaak de zeer verslavende stof nicotine, extra riskant voor jongeren omdat hun hersenen nog in ontwikkeling zijn. Nicotine is bovendien een pepmiddel vergelijkbaar met cafeïne, zegt Wiers. ‘Je hartslag gaat ervan omhoog. Als je dat ’s nachts neemt, is de kans kleiner dat je weer in slaap valt. Slecht slapen is de koninklijke route naar mentale problemen en slechte prestaties op school.’
De overheid lanceert vandaag een nieuwe campagne tegen vapen. Long- en verslavingsartsen slaan al langer alarm vanwege de snel groeiende populariteit van vapes. Vorig jaar belandden zeker veertien kinderen in het ziekenhuis na het (veelvuldig) roken van vapes. Een 16-jarige jongen kreeg een ernstige longbloeding, een meisje van 15 en een jongen van 17 moesten worden opgenomen op de intensive care.
Paola Rooijackers (18) uit Raamsdonk:
‘Toen ik 15 was, had ik een vriendin met een vape. Zij vroeg of ik het ook eens wilde proberen. Ik had geen flauw benul. Na die eerste keer, vapete ik vaker met haar mee. Uiteindelijk kocht ik mijn eigen vape. Dat ging heel makkelijk, via een andere vriendin, voor 15 euro.
‘Ik vapete elke dag. Thuis deed ik dat stiekem, op de wc of in mijn kamer met de deur op slot. Je rook het bijna niet. Als mijn ouders een zoete geur roken – ik koos vaak watermeloensmaak of rode vruchten – zei ik dat ik parfum had gespoten.
‘Mijn vape ging mee naar bed, onder mijn kussen of in het laatje van mijn nachtkastje. Als ik ’s nachts niet kon slapen, pakte ik mijn telefoon en mijn vape erbij. Scrollen en vapen. Soms tien minuutjes, soms wat langer. Dat gebeurde ongeveer eens in de week, of in de twee weken.
‘Als ik ’s nachts naar de wc ging, móest mijn vape mee. Dat ding moest binnen handbereik zijn. Dat ik verslaafd was, had ik niet in de gaten. Uiteindelijk besloten mijn vriendinnen te stoppen, omdat vapen slecht voor je is. Ik heb het toen aan mijn ouders verteld en ben in één keer gestopt. Ik was er een paar dagen ziek van, alsof ik griep had. Pas later ben ik gaan lezen hoe slecht vapen is. Ik vind het nu kei eng.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant