Klimaatberaad
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Zet 175 burgers bij elkaar om te praten over één complex vraagstuk, laat ze zelf experts raadplegen, overleggen, debatteren, wikken, wegen. Het zijn gewone burgers zonder specifieke kennis over de maatschappelijke kwestie waarmee ze aan de slag gaan, zonder politieke ervaring, zonder de professionele bagage van ambtenaren en bestuurders. Kan daar iets zinnigs uitkomen? Dat was de afgelopen maanden het experiment dat werd uitgevoerd in het Nationaal Burgerberaad Klimaat. De 175 burgers werden geselecteerd via een gewogen lotingsprocedure waarbij rekening is gehouden met zowel demografische als ideologische diversiteit. Zij kregen de vraag voorgelegd: hoe kunnen we als Nederland eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat?
Afgelopen maandag werden de aanbevelingen van het burgerberaad gepresenteerd aan het kabinet en als eerste valt op hoe zinnig ze klinken. Wat dat betreft is het experiment op het eerste oog geslaagd. Tegelijkertijd laten de aanbevelingen ook zien dat het beraad nu pas écht de cruciale fase ingaat: de fase waarin politici de grote verantwoordelijkheid hebben om te besluiten hoe ze de aanbevelingen behandelen. Het burgerberaad heeft serieuze uitkomsten, die moeten bestuurders, en bijvoorbeeld de formerende partijen, daarom ook serieus overwegen. Politieke opvolging is doorslaggevend voor succes. Het betekent dat de aanbevelingen serieus moeten worden afgewogen en waar mogelijk moeten worden ingevoerd.
Wat zijn de aanbevelingen? Het burgerberaad vindt onder meer dat de landbouw veel duurzamer moet worden en dat duurzaam boeren financieel moet lonen. Ook voedselverspilling moet fors omlaag: restaurants zouden standaard doggybags moeten aanbieden, supermarkten hun onverkochte producten moeten afprijzen en doneren. Elektronica en huishoudelijke apparaten zouden zes jaar wettelijke garantie moeten krijgen. Repareren moet eenvoudiger en goedkoper worden via een reparatiefonds. Op het gebied van vervoer wil het beraad dat Nederland pleit voor een wereldwijde belasting op kerosine. Internationale treinreizen moeten goedkoper worden dan vliegen en de Europese treinverbindingen moeten beter aansluiten.
Als alle voorstellen worden uitgevoerd, leidt dat volgens onderzoeksbureau CE Delft tot 10 à 15 procent minder CO₂-uitstoot. Het bureau noemt de aanbevelingen opmerkelijk goed uitgewerkt voor een groep niet-specialisten.
Maar het zijn ook voorstellen die duidelijk ambitieuzer zijn dan het huidige duurzaamheidsbeleid, voorstellen waarvoor vaak grote, systemische, veranderingen nodig zijn en waarvoor gevestigde belangen zullen moeten wijken. Dat zal politieke daadkracht vergen, voordat ze in concreet beleid kunnen worden gevat. De aanbevelingen van zo’n divers samengestelde groep tonen aan dat er verrassend breed draagvlak is voor zulke veranderingen. Het is te hopen dat alle besluitvormers dat goed tot zich laten doordringen.
Het eindrapport werd enthousiast ontvangen en dat optimisme is terecht. Het laat zien dat burgerberaden een nuttige aanvulling kunnen zijn op de democratische gereedschapskist. Maar: de uitverkoren burgers kunnen dit niet alleen. Zij hebben de steun en slagkracht nodig van politici die de aanbevelingen omarmen, de achtergrond ervan op waarde schatten en eerlijk communiceren over wat er mee gaat gebeuren en hoe. Gebeurt dat niet, dan kan dit burgerberaad alsnog eindigen in een kater, die het vertrouwen in de politiek en het draagvlak voor moeilijke maatschappelijke besluiten juist vermindert. Dat zou eeuwig zonde zijn.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De laatste ontwikkelingen rond klimaat, natuur en duurzaamheid
Source: NRC