Nexperia Wing, de Chinese eigenaar van chipbedrijf Nexperia, was van plan patenten van Nederland over te hevelen naar China, zeggen ingewijden. Dit was voor minister Karremans een van de aanleidingen snel in te grijpen met een oorlogswet.
Het hoofdkantoor van Nexperia in Nijmegen.
Medewerkers van Wingtech, de Chinese eigenaar van chipmaker Nexperia, waren afgelopen september van plan patenten van Nexperia over te hevelen van Nederland naar China. Dit melden ingewijden (namen bekend bij de redactie) rondom het dossier aan NRC.
Eind september greep Minister Karremans van Economische Zaken (VVD) in bij de chipmaker. Dat leidde tot een hevige reactie van China en een nijpend chiptekort in de wereldwijde auto-industrie.
Eerder bleek al dat het lekken van kennis van de Britse Nexperia-fabriek in Manchester aanleiding was voor de ingreep, maar ook uit Nederland dreigde waardevolle kennis te verdwijnen. Nexperia (omzet 2 miljard euro) maakt per jaar 110 miljard chips met relatief oude technologie. Deze transistors en schakelaars zijn onmisbare bestanddelen voor met name de auto-industrie. Het bedrijf heeft in Nederland ongeveer 500 patentfamilies geregistreerd, via het hoofdkantoor in Nijmegen. Het gaat om patenten die onder meer beschrijven hoe de Nexperia-chips te produceren, of te verpakken. Dat laatste gebeurt voornamelijk in China.
De Chinese eigenaar van Nexperia, Wingtech, bereidde zich half september voor om deze patenten van Nederland over te schrijven naar China om zo de zeggenschap op te kunnen eisen. Dat proces duurde echter langer dan verwacht omdat de betrokkenen zochten naar een methode om de fiscale kosten voor die overdracht te mijden. Nexperia B.V. onthoudt zich van commentaar, net als de Chinese tak van het bedrijf.
De octrooi-kwestie was voor Karremans een van de redenen om snel op te treden tegen Nexperia, om te voorkomen dat het bedrijf ‘leeggetrokken’ zou worden: het ministerie kreeg eerder die maand al signalen van binnen het bedrijf dat topman Wing overwoog de Europese fabrieken te verkopen en het Europese bestuur de wacht had aangezegd. Tot kort daarvoor werkte Wing samen met Economische Zaken (EZ) aan een constructie die hem op grotere afstand van Nexperia zou plaatsen. Op die manier hoopte het bedrijf de op handen zijnde Amerikaanse exportrestricties te mijden. Die werden op 30 september bekend gemaakt maar zijn inmiddels uitgesteld, na overleg tussen de VS en China.
Donderdag debatteert de Tweede Kamer over de Nexperia-kwestie. Er is veel kritiek op Karremans omdat zijn ingreep tot zo’n heftige reactie van China leidde en er van tevoren geen overleg was met Europese partnerlanden of met China. Daarvoor ontbrak volgens ingewijden de tijd.
Op 30 september activeerde Karremans de Wet beschikbaarheid goederen uit 1952, waarmee hij kon voorkomen dat bedrijfsonderdelen verplaatst werden. Een dag ervoor had Karremans zijn collega-ministers van Buitenlandse Handel en Defensie en de minister-president op de hoogte gesteld van zijn beslissing. Van tevoren was er alleen overleg op ambtelijk niveau met het ministerie van Buitenlandse Zaken.
De respons van China was heftiger dan wat de Nederlandse bewindsvoerder verwacht had. Een ‘symmetrische’ reactie, bijvoorbeeld het bevriezen van de Nexperia-fabriek in Dongguan, leek in Den Haag het meest waarschijnlijke scenario. Maar China koos ervoor te escaleren en raakte daarmee de wereldwijde auto-industrie, dus ook die in China.
EZ wist dat bestuurders waarschijnlijk naar de Ondernemingskamer zouden stappen om Wing tegen te houden, die probeerde zijn andere bedrijven met Nexperia-geld overeind te houden. Maar de uitkomst van die rechtszaak stond niet vast. Dat de Ondernemingskamer meteen ingreep en Wing diezelfde dag nog aan de kant schoof, verbaasde ook EZ. Het was voor China de aanleiding om met een exportrestrictie terug te slaan, op 4 oktober.
Karremans schortte de oorlogswet half november op, om de diplomatieke onrust tussen China en Nederland te sussen. Dat lijkt te werken, maar het conflict is nog niet opgelost zolang het hoofdkantoor in Nijmegen en Nexperia China met elkaar blijven botsen over de zeggenschap over het bedrijf.
De Chinese eigenaar van Nexperia ging vorige week in cassatie tegen de uitspraak van de Ondernemingskamer. Dat proces kan maanden duren. Mocht de rechter uiteindelijk op zijn schreden terugkeren, dan zal de Wet beschikbaarheid goederen volgens ingewijden weer ‘automatisch’ actief worden, om te voorkomen dat Nexperia-kennis of de productie alsnog naar China verdwijnt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC