Australië Opnieuw ligt het Australische leger onder vuur. Een grote groep vrouwen klaagt het leger aan vanwege grootschalig seksueel geweld en misbruik. Het gaat om zoveel gedupeerden dat alle vrouwen die tussen 2003 en 2025 gediend hebben automatisch meedoen aan de rechtszaak.
Dani Sinclair diende in het Australische leger en kreeg daar meermalen te maken met seksueel geweld. Nu is ze aangesloten bij The Athena Project, een organisatie die slachtoffers van seksueel geweld in de strijdkrachten bijstaat.
Dani Sinclair (33) was achttien toen ze zich aansloot bij de Australische marine, op zoek naar een avontuurlijk leven. „Ik wist niet goed wat ik wilde, behalve dat ik niet in een kantoor wilde zitten. Je land dienen, dat is iets om trots op te zijn. Minder dan 3 procent van de Australiërs dient in het leger. Het was een eer om daarbij te horen.”
Ze groeide op in een klein kustplaatsje in de Australische deelstaat Queensland. „Ineens was ik ver weg van familie, vrienden en alles wat ik kende. Je geeft je privéleven, je bezittingen en kleding op, in ruil voor een uniform. Het is alsof je helemaal opnieuw begint.”
Haar trainingsgenoten waren vooral mannen; van de negentig nieuwe rekruten waren een stuk of twintig vrouw. Al gauw werden haar collega’s haar nieuwe familie. „We zaten allemaal in hetzelfde schuitje, dus je bouwt snel heel hechte relaties op. Je ziet elkaar op je beste en slechtste dagen. Het is onmogelijk om jezelf te verbergen, zij zien wie je echt bent.”
Maar een jaar later werd haar rotsvaste vertrouwen verbrijzeld. Haar eerste baan was bij de Australische grensbewaking vanuit een basis in Darwin, in het noorden van het land. „Tijdens mijn training had ik nooit mijn deur op slot gedaan, dus dat deed ik hier ook niet. Ik voelde me veilig op de basis. Op een nacht kwam ineens een mannelijke marinier mijn kamer binnen. Hij was naakt, kroop bij mij in bed en betastte me. Ik schreeuwde zo hard ik kon, schopte en sloeg om me heen. Ik dacht dat ik de mensen met wie ik werkte kon vertrouwen. Maar ik had ongelijk.”
Sinclairs verhaal staat niet op zichzelf. Duizenden vrouwen die in het Australische leger dienen of hebben gediend zijn slachtoffer van seksueel geweld, intimidatie en discriminatie.
Onlangs werd een baanbrekend massaproces aangespannen tegen het Australische leger. Onder leiding van vier hoofdaanklagers wordt defensie aansprakelijk gesteld voor het systematische gebrek aan bescherming van vrouwen bij het leger tegen seksueel misbruik tijdens hun dienst. De rechtszaak start volgend jaar, een datum is nog niet bekend.
Er zijn zo veel slachtoffers dat álle vrouwen die tussen 2003 en 2025 hebben gediend, automatisch meedoen. De vrouwen die zich niet herkennen in de aanklacht, kunnen zich afmelden. De aanklagers zijn uit op een rigoureuze cultuurverandering en schadevergoedingen. De verwachting is dat het gaat om duizenden slachtoffers.
Toch hadden de meeste slachtoffers jarenlang geen idee dat ze niet alleen waren. De zaken werden door de legerleiding systematisch onder het tapijt geschoven. Dat gebeurde ook bij Sinclair. „Ik had tijdens mijn opleiding geleerd dat je nooit zo maar naar buiten treedt, maar het intern moet aanpakken. Het leger heeft een divisiestructuur en een eigen rechtssysteem. Daarom ging ik direct naar mijn leidinggevende. Hij luisterde naar mijn verhaal, maar vervolgens gebeurde er niets.”
Met gewrongen handen zit Sinclair op de bank in haar woonkamer in een wijk vlakbij het strand in Sydney. Ze wil niet alleen aandacht voor haar eigen ervaring. Want hoe traumatisch dat ook was, het is vooral de reactie van de legerleiding die haar heeft beschadigd. „In plaats van voor mij op te komen, beschermden ze de man die mij pijn had gedaan. Tegen mij werd gezegd dat ik er met niemand over mocht praten. Mijn collega’s wisten dat ik iemand had aangegeven, maar niet waarom. Vervolgens werd ik buitengesloten, ze zagen me als een klikspaan.”
Ze besloot haar mond te houden en verder te gaan met haar leven. Maar een paar jaar later was er opnieuw een incident, dit keer tijdens een avond uit met collega’s. „Ik was als enige nuchter omdat ik de volgende dag moest werken. De hele avond werd ik betast en lastiggevallen door een collega. Iedereen zag het, inclusief mijn leidinggevenden. Toen ik naar huis wilde gaan, volgde die man me de wc in.” Haar leidinggevenden hadden hem naar binnen zien gaan en kwamen achter hem aan. „Er waren twee sterke mannen voor nodig om hem van me af te trekken”, herinnert ze zich. Hakkelend komen de woorden uit haar mond. Ook dit keer waren er geen gevolgen voor haar aanvaller. „Sterker nog, hij was die avond zo dronken dat hij niet in staat was om de volgende dag te werken. Vervolgens was ik degene die werd opgedragen om zijn dienst over te nemen.”
Jarenlang kon ze niet praten over wat ze had meegemaakt. In april 2023 werd ze om medische redenen ontslagen uit het leger. Ze worstelt nog steeds met een posttraumatisch stress-syndroom, angsten en depressie. Pas toen ze zwanger raakte van haar eerste kind, kon ze haar verhaal niet meer voor zich houden. Toch duurde het nog lang voordat ze er open over kon vertellen. „Het duurde drie jaar voordat ik het hele verhaal tegen mijn therapeut had verteld”, zegt ze.
Toen ze lotgenoten ontmoette, begon er iets te veranderen. Ze hoorde van The Athena Project, een non-profitorganisatie die veteranen ondersteunt die slachtoffer zijn van seksueel geweld. „Als je niet in het leger hebt gezeten, begrijp je niet hoe het is. Daarom is het van zo’n groot belang dat de organisatie wordt geleid door veteranen die zelf ook slachtoffer zijn.” Inmiddels is ze als vrijwillig bestuurslid betrokken bij het project, dat is vernoemd naar de Griekse godin van de wijsheid. Sinds de oprichting hebben ze contact gehad met ruim zeshonderd vrouwen en enkele mannen. „Dit is een veilige plek waar slachtoffers gezien, gehoord en geloofd worden nadat het systeem hen in de steek heeft gelaten.”
Het is al jaren bekend dat seksueel geweld een groot probleem is in het Australische leger. Een langlopend parlementair onderzoek naar zelfmoord onder Australische militairen wees uit dat seksueel geweld veel voorkomt en vaak niet of nauwelijks gevolgen heeft. In het onderzoek, dat in 2024 gepresenteerd werd, stonden in totaal 750 aanbevelingen voor hervormingen, waaronder verplichte trainingen voor leidinggevenden, strengere maatregelen voor daders en betere zorg voor slachtoffers. Tot nu toe is slechts een handjevol geïmplementeerd.
Die gebrekkige cultuurverandering is de reden dat het leger nu wordt aangeklaagd. „De afgelopen dertig jaar zijn er verschillende rapporten en onderzoeken gedaan naar systematisch seksuele intimidatie binnen het leger. Het leger heeft zich wel ingezet voor culturele veranderingen, maar heeft nooit voor een betekenisvolle verandering gezorgd”, stellen de advocaten die het groepsproces leiden in hun aanklacht. Daar is Sinclair het mee eens. „De systemen zijn erop gericht om het instituut te beschermen, terwijl vrouwen monddood worden gemaakt.”
Bovendien is het niet voor het eerst dat een giftige cultuur bij de Australische defensie onder de aandacht komt. Een ander vierjarig onderzoek concludeerde in 2020 dat Australische militairen oorlogsmisdaden hebben begaan in Afghanistan. Tussen 2005 en 2016 hebben Australische elitetroepen zeker 39 ongewapende Afghaanse gevangenen en burgers geëxecuteerd. Na de moord werden wapens bij de slachtoffers neergelegd om het te doen lijken op een gevechtssituatie; dat is in strijd met internationale oorlogswetgeving. Uit het onderzoek bleek dat er een „egocentrische krijger-cultuur” heerst, en een „extreme cultuur van geheimhouding”.
Maar ook in dit geval zijn er weinig gevolgen voor de daders. Vijf jaar later is nog niemand berecht voor de oorlogsmisdaden. Alleen klokkenluider David McBride zit sinds 2024 in de gevangenis. Hij lekte documenten naar de Australische publieke omroep ABC die de misstanden openbaar maakte. McBride werd veroordeeld voor het delen van staatsgeheime informatie en zit een gevangenisstraf uit van bijna zes jaar.
Ondanks wat ze heeft meegemaakt, voelt Sinclair zich nog steeds betrokken bij het leger. „Mijn beste vrienden zitten bij de marine, hier heb ik mijn man ontmoet. De peetouders van mijn kinderen zijn militairen.”
Toch weet ze dat ze nooit meer terug kan. Overleven is een dagelijkse, lange strijd. „Ik denk niet dat je ooit helemaal herstelt als je zoiets meemaakt. Maar ik word elke dag sterker.” Haar kinderen zijn haar drijfveer. Omdat zij en haar man hebben gediend in het leger, acht ze de kans groot dat haar kinderen dat ook willen. „Daarom strijd ik voor verandering; niet voor mezelf, maar voor hen. Ik wil dat zij nooit mee hoeven maken wat ik heb meegemaakt.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC