Het leven van en met een kunstenaar kent vele nuances. Daar weet ik alles van.
Toen mijn tweelingbroer Jeroen stierf kwamen voor mij veel van die schakeringen samen. Hij was een zeer getalenteerd schilder, schrijver en cabaretier en betrokken broer. Daarnaast was hij in een aantal fasen van zijn leven ook een onuitstaanbaar persoon met onhebbelijke eigenschappen. Zijn fundamentele twijfel aan bijna alles in zijn belevingswereld bleek net zo’n onuitputtelijke inspiratiebron voor zijn werk als kunstenaar, als een valkuil in zijn verhouding met anderen.
Het ene moment de lieve broer, het andere moment de meedogenloze criticus. Een man die, naarmate hij ouder werd, heel veel moeite had om beide werelden, die van de criticaster en die van een betrokken vriend, met elkaar te verenigen. Dat is misschien wel het lot van de kunstenaar en daarmee van iedereen in zijn omgeving.
Het is uitstekend dat Joost Nijsen (‘Ik, en met mij velen, hebben een Andere Joost gekend’) ons een andere kijk geeft op zijn ervaringen met Joost Zwagerman dan het beeld dat bleef hangen na de publicatie van de biografie De zeven levens van Joost Zwagerman. In zijn opiniestuk nuanceert Nijsen vanuit persoonlijke ervaringen dat beeld. Dank daarvoor. Maar beide beelden, dat van de biograaf en dat van de vriend, kunnen heel goed, en moeten misschien wel, naast elkaar bestaan.
Het is de vraag of de buitenwereld erbij gebaat is álles te weten over de kunstenaar. Sensatiezucht dreigt. Er valt veel voor te zeggen om het in het geval van de kunstenaar maar te laten bij de beschouwingen van zijn werk: kijk naar zijn werk en je ziet de kunstenaar. Meer niet.
De rest is voor familie, vrienden en kennissen.
Vincent van Merwijk, Rotterdam
Joost Nijsen reageert op de net verschenen biografie over Joost Zwagerman van Maria Vlaar. Hij heeft namelijk een andere Joost gekend dan Maria Vlaar over Nederland ‘uitsmeert’. Uiteraard heeft iedereen zijn eigen beeld en zo bestaan er miljoenen Joosten in Nederland.
Toch lijkt een biografie van Vlaar me objectiever dan de biografie van een vriend en al helemaal als ik het volgende lees: ‘In de biografie vind je voorbeelden van zijn amourettes. ‘Seksverslaafd’ is dan weer niet het adjectief dat daarbij past. Een dusdanig veelkantige persoonlijkheid en woordkunstenaar daartoe framen, getuigt van het soort bekrompenheid en vluchtig moreel oordeel waar juist schrijvers zich altijd tegen moeten blijven verzetten’.
Ik lees hier vooral een witte Joost Nijsen van hoog-middelbare leeftijd die grensoverschrijdend en overspelig gedrag al dan niet aangewakkerd door een seksverslaving liefkozend afdoet als ‘amourettes’. Ik houd dan toch meer van de duidelijkheid van Maria Vlaar.
Mijn complimenten overigens over het naschrift van Derek de Beurs over suïcide. Een wijze les en hopelijk een warme deken voor mensen in nood. Een les die niet vaak genoeg gedeeld kan worden.
Jeroen van der Tol, ook wit en ook middelbaar, Zaandam
Bijna twee pagina’s van Joost over Joost als ‘recensie’ van Maria Vlaars biografie van Joost Zwagerman. Of een verlaat huwelijksaanzoek van Joost aan Joost?
Marjan Lucas, Nijmegen
Halverwege 2000-2015 was Joost Zwagerman een avond onze gast in de tijdelijke huisvestiging van onze bieb in Spijkenisse. Een uitverkochte, bomvolle zaal met enthousiaste fans van Joost. Hij was met de trein uit 020, na afloop dreigde hij zijn trein te missen omdat gasten en Joost bleven kletsen.
Oké, ik breng je naar Rotterdam Centraal met de auto. Onderweg vertelde Joost dat hij binnenkort zijn rijbewijs ging halen en waarom... omdat hij niet wilde dat zijn zoontje (Joost was net vader geworden) zich later zou schamen omdat papa geen rijbewijs had. Ik hield vanaf dat moment van Joost.
Marlies van Troost-Peeters, Poortugaal
Wat ben ik blij met de reactie van Joost Nijsen op de biografie van Joost Zwagerman. Ook al vind ik dat de strapatsen van een schrijver los (zouden moeten) staan van de vruchten van zijn pen, door die biografie lag mijn beeld van de schrijver Joost toch wel aardig aan gruzelementen. Bedankt, Joost Nijsen.
Eki Steenhuisen, Eelde
‘Jij bent niet aardig’. Het waren deze vier woorden, die mij opvielen bij het lezen van een van de boeken over Joost Zwagerman. Het kwartje viel: dit is een narcist.
Nu wil ik mij niet aanprijzen als psycholoog of anderszins als deskundige op dat vlak. Alleen, dat het mij verbaast, dat, terwijl iedereen tegenwoordig psychologie schijnt te studeren, over deze vorm van psychologische manipulatie nog zo weinig bekend is.
Al 50 jaar geleden las ik in het boekje People’s Play, (vertaald als Mens erger je niet) van Eric Berne, hoe mensen in relaties elkaar manipuleren, (werken op andermans/vrouws schuldgevoel). Nog onlangs kreeg ik dit toegebeten door een buurvrouw, met wie ik ruzie kreeg, en ook toen viel het kwartje.
De boodschap is: jij hoort aardig te zijn. Omdat ik dat wil.
Rob van Iren, Olst
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant