schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Niet verder vertellen: ik ben getrouwd met Sinterklaas! Dat kan niet iedereen zeggen. Ook komende week mag ik mee op bezoek, als secretaris, bij gezelschappen met kinderen. Trots als een pauw loop ik op straat naast de bebaarde grijsaard die jong en oud minzaam groet. Kinderen die we onderweg tegenkomen zijn uitgelaten als ze hem zien, volwassenen reageren joviaal, maar tegelijk kinderlijk verrast. Het blijft tóch Sinterklaas.
Bange kinderen zijn er ook. Maar die ontdooien als blijkt dat de Sint lief is, grapjes maakt en aardige dingen voorleest uit zijn Boek – hij weet alles! Ze hoeven niet op de ouwe schoot te komen, geen liedje te zingen en toch krijgen ze een cadeautje. Uiteindelijk vinden alle kinderen het feest fantastisch, kinderen met alle mogelijke achtergronden en religies. Het maakt hen gelukkig. Ook kinderen in een azc, las ik.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Een toenemend aantal volwassenen is niet blij met Sinterklaas. Ze komen uit alle hoeken en verslikken zich woedend in een pepernoot. Het racistische personage Zwarte Piet is van het tableau geveegd – volkomen terecht, al heb ook ik kort tegengestribbeld. Kick out Zwarte Piet kon zichzelf na 15 jaar opheffen, en kinderen maakt het niet uit of Piet roetvegen heeft of groen is. Iedereen blij.
Maar nee, zo makkelijk laten sommigen hun jeugdtrauma niet afpakken. Een school in Utrecht viert niet langer Sinterklaas, omdat voor sommige leerkrachten ‘een oorsprong van ongelijke behandeling’ nog steeds pijn doet. Dat moeten hun leerlingen bezuren. Ook veel volwassenen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond hebben pijnlijke jeugdherinneringen: na pakjesavond hoorden ze welke grote cadeaus andere klasgenoten hadden gekregen. Dat is hartverscheurend. Maar ik snap niet dat je daarom, nu het een feest voor alle kinderen is, hun die lol alsnog wilt ontzeggen.
Dan zijn er nog de ouders die hun kind sociaal buitensluiten (en opzadelen met een geheim) omdat ze ‘geen leugens willen vertellen’. Én ouders die woedend zijn omdat het Sinterklaasjournaal ‘het geheim verklapt’ dat volwassenen de cadeaus kopen. Onnodige woede, want zolang kinderen willen geloven, zullen ze dat hardnekkig doen. Voor magisch denkende kinderen is ‘bestaan’ niet eenduidig. Ooit was onze 3-jarige dochter erbij toen haar vader werd omgetoverd tot sinterklaas. Het schaadde haar geloof niet: daar stond Sinterklaas! Vorig jaar ontmaskerde Sints kleinzoon van toen 4 hem als een oplichter. Hij was boos – ‘Jij bent gewoon opa!!’ – maar zijn geloof in de échte sint bleef rotsvast.
Sinterklaas is het feest van de maskerade en de mythe, van humor en ironie, van samen schijnheilig veinzen. Het is een beetje pesterig en het kost irritant veel tijd en moeite. Dat maakt het tot mijn favoriete feest. Kerst en Pasen zijn voor gelovigen prachtige hoogtijdagen, maar mij laten ze met hun dooie en humorloze wereldse symbolen koud.
Sinterklaas is spannend voor kinderen, soms zelfs adembenemend eng, maar het mooie is dat het altijd helemaal goed komt. Die gedoseerde, veilige spanning lijkt me alleen maar goed voor kinderen. Ook in het geweldige Sinterklaasjournaal, dat je wel volledig moet uitkijken. Dan snap je dat de hoofdpiet rare praatjes verspreidt omdat hij een waardeloze manager is, die zijn huid wil redden. Pietje Paniek krijgt ook weer totaal ongelijk. Veel volwassenen zijn blind geworden voor de omweg van fictie.
Dat vind ik geloof ik het ergste. Niet dat er een Nederlandse traditie teloor zou gaan, maar dat de ruimte afneemt voor het verhaal, het sprookje. De vloek van de letterlijkheid heerst. Doodjammer, die onttovering. Juist omdat Sint niet bestaat is hij van iedereen en bestaat hij eeuwig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant