Het echtpaar heeft sinds de jaren zeventig werk van zo’n tachtig Nederlandse kunstenaars aangekocht. De tentoonstelling When I Was You is nu te zien.
schrijft voor de Volkskrant over kunst, cultuur en moderne mores.
Toen Bob van Eerd voor het eerst een verzamelaar werd genoemd, vond hij dat verschrikkelijk. ‘Ik voel me niet thuis bij dat woord’, zegt de gepensioneerde psychotherapeut: ‘Het doet geen recht aan de kunstwerken, het is alsof je die allemaal op een hoop gooit.’
Dat gezegd hebbende: staande in hun lichte hoekhuis in een jarennegentigwoonwijk waar ze de eerste bewoners waren, vallen meteen vijf schilderijen van Marc Mulders op. Op tafel staat een enorme glimmende bokaal vol kleine dieren in klei van Guido Geelen. En dan zijn alle 61 kunstwerken die ze uitleenden voor de tentoonstelling When I Was You al verscheept naar het Chabot Museum in Rotterdam, waar ze sinds afgelopen weekend te zien zijn.
Bob en Annelies van Eerd hebben sinds de jaren zeventig werk van zo’n tachtig Nederlandse kunstenaars aangekocht, van wie vaak meerdere werken. Met ruim dertig werken van Marc Mulders – ‘elk jaar één, sinds we hem hebben ontmoet’ – hebben ze een van de grootste verzamelingen van zijn kunst in Nederland. Dan valt nog moeilijk te ontkennen dat je verzamelaar bent.
Ze zijn authentiek en betrokken, zegt Colin Huizing, de kersverse directeur van het Chabot Museum, die het echtpaar voor deze tentoonstelling vroeg. Hun benadering is persoonlijk en er zijn raakvlakken met de humanistische visie van Henk Chabot, op wiens kunst het Chabot Museum is gebaseerd. When I Was You, de titel van een tekening met beeldjes ernaast van twee personen, door Elly Strik, werd daarom ook de titel van de tentoonstelling; het gaat om medemenselijkheid.
Bob en Annelies van Eerd zijn beiden mensenmensen. Annelies werkt nog altijd fulltime als psychotherapeut, Bob was jarenlang psychotherapeut voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen. ‘De wereld van psychotherapie raakt aan de kunst, muziek en toneel, vanwege de rol van het onbewuste’, zegt Bob. ‘Kunst kan het onzegbare oproepen en gevoelens losmaken waarvan je misschien niet wist dat je ze had.’
Met de wereld van verzamelaars en het grote geld hebben ze weinig, des te meer hebben ze met kunstenaars, hun werkwijze en motivatie. Er wordt geen werk aangekocht zonder contact met de maker. Bob herinnert zich de eerste ontmoeting met Marc Mulders, die hij via Museum De Pont had benaderd in december 1993. ‘Ik kreeg een uitnodiging, reed naar zijn onverwarmde atelier, waar we drie uur lang gesproken hebben. Pas in de auto terug merkte ik dat ik rilde van de kou.’
Via via leerden ze meer kunstenaars kennen. Zoals Eva Spierenburg, van wie in de tentoonstelling een werk te zien is van een persoon die helemaal is opgerold. Of Nour-Eddine Jarram, die met zijn bijna monochrome aquarellen oog toont voor de ongeziene mens; mensen die zijn gevlucht of in armoede leven. Er hangen negen aquarellen van hem in de tentoonstelling, in de buurt van werk van Henk Chabot.
Het verlangen je te omringen met kunst, heeft volgens Annelies te maken met energie. ‘Een ruimte verandert met een kunstwerk. Schilderijen brengen energie mee die mensen bemerken als ze de kamer betreden.’
De in dikke verf geschilderde bloemenvoorstellingen in hun huiskamer zijn het bewijs: blijf er een tiental minuten bij zitten en je ervaart hoe de schilderijen een band aangaan met de herfstig-gele beukenhaag en de tegen de wintersterfte protesterende planten in de tuin. ‘Als hier in de lente het zonlicht door de bladeren van de bomen naar binnen valt, gaat dat schilderij met rozen helemaal aan’, zegt Bob. En dat gaat over meer dan bloemen. ‘Er zit een nostalgie in, waarmee gevoelens iets van schoonheid krijgen.’ Noem het sublimatie, als je wilt.
Het is ook de reden dat beide psychotherapeuten altijd in hun praktijkruimte werken uit hun collectie hebben gehangen. Bob: ‘Mensen die in therapie gaan, zijn soms ongelooflijk verdrietig. Het doel is om dat verdriet te integreren in je leven en toch weer door te kunnen, openheid te gaan voelen. Kunst is daarin niet leidend, maar de aanwezigheid ervan kan wel helpen.’
Annelies voegt daaraan toe dat ze niet de meest ‘confronterende’ kunstwerken in haar praktijk hangt. Zo’n werk is bijvoorbeeld The Man, The Trees, The Light (2013), een portret door Hannah van Bart dat in de tentoonstelling te zien is, van een man die ons recht aankijkt. Dat kan dwingend voelen: ‘Er is vaak al veel heftigheid, dus het doel is om een rijkere sfeer te creëren die veilig is en aanleiding kan zijn voor gesprek.’
Als mensen mentaal ziek zijn kan de verbeelding soms bijna verdwijnen, zegt zij, want nare emoties kunnen leiden tot tunnelgedachten en verkramping. ‘Esthetiek in een ruimte kan dan bijdragen aan een opening. Bij mij hangt momenteel een kleurrijk schilderij met bloemen van Tosja van Lieshout.’
Wat ze hopen van de tentoonstelling in het Chabot Museum komt ook daarop neer: dat er ruimte ontstaat voor ontmoeting en verbeelding. Om de sfeer te versterken staat er aan het einde van de tentoonstelling een leestafel, gemaakt door Piet Hein Eek van de kist waarin hun schilderij van Hannah van Bart bij hen werd bezorgd.
Daarop liggen boeken van de kunstenaars die er te zien zijn. Zo wil het echtpaar hun werk delen: door een plek te creëren waar even niets hoeft en van alles kan ontstaan. Annelies: ‘Het fijnste van kunst is toch dat het je even uit je wereldje kan trekken.’
When I Was You, Chabot Museum Rotterdam, t/m 29/3.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant