De Europese Commissie wil bevroren Russische tegoeden gaan gebruiken voor een renteloze miljardenlening aan Oekraïne. Komende week neemt de Commissie waarschijnlijk het besluit. Euroclear, de financiële dienstverlener waar die tegoeden staan, is tegen. Wat nu?
Wat is Euroclear voor onderneming?
Euroclear is het middelpunt geworden van de strijd over bevroren Russische tegoeden. De in België gevestigde internationale financiële dienstverlener is een belangrijke tussenpersoon bij de handel in aandelen en obligaties. Door de sancties tegen Rusland na de inval in Oekraïne zit Euroclear met 185 miljard euro aan bevroren tegoeden van de Russische Centrale Bank.
Deze week komt de Europese Commissie waarschijnlijk met een langverwacht wetsvoorstel om dat geld te gebruiken als onderpand voor een lening aan Oekraïne. Tijdens de EU-top van 18 en 19 december willen de EU-leiders beslissen of ze Kyiv op deze manier gaan helpen.
Normaal gesproken worden de Russische tegoeden niet in euro’s bewaard, maar in effecten: aandelen en obligaties (leningen). Euroclear doet hiervan de boekhouding en bewaart ze. Wanneer de leningen aflopen, wordt het uitgeleende bedrag plus de rente uitgekeerd aan de belegger.
Maar als gevolg van de sancties mag Euroclear het geld niet meer terugstorten naar de Russische Centrale Bank. Ook mag de dienstverlener het geld niet voor Rusland herbeleggen. Daarom heeft Euroclear de 185 miljard euro op een rekening bij de Europese Centrale Bank (ECB) gezet. De 3- tot 5 miljard die dat jaarlijks aan rente opbrengt, gaan al naar Oekraïne.
Experts schatten dat inmiddels ongeveer 170 miljard aan obligaties is ‘vervallen’ en nu in de vorm van euro’s in bezit is van Euroclear. Euroclear is dit geld nog altijd aan Rusland verschuldigd. In totaal beheert de Euroclear meer dan 40 biljoen (veertigduizend miljard) euro voor zijn klanten.
Waarom kijkt Europa naar die Russische tegoeden?
De EU heeft Oekraïne beloofd het land te helpen met zijn begroting voor 2026-2027. Volgens het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft Kyiv ruim 135 miljard euro aan buitenlandse giften of renteloze leningen nodig voor militaire zaken, het draaiende houden van de staat en wederopbouw.
De Europese Commissie stelt voor om de bevroren Russische tegoeden te gebruiken als onderpand voor de lening. Euroclear leent dan renteloos 140 miljard euro aan de EU, zodat die het bedrag weer aan Oekraïne kan uitlenen.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is groot voorstander van het plan, net als EU-president António Costa, de Duitse bondskansellier Friedrich Merz en de meeste andere EU-leiders. Op deze manier hoeven de lidstaten niets zelf te betalen en is er, volgens hen, strikt genomen ook geen sprake van onteigening.
Op papier kan Rusland het geld namelijk nog altijd terugkrijgen, maar de Europese Commissie stelt daaraan wel een voorwaarde: Oekraïne hoeft de lening pas terug te betalen nadat Rusland de schade van de oorlog heeft vergoed. Experts denken dat Rusland dit nooit zal doen.
België verzet zich fel tegen de geopperde lening aan Oekraïne. Waarom?
Niet iedereen is ervan overtuigd dat de constructie juridisch door de beugel kan. Als Rusland een rechtszaak aanspant en wint, zou dat grote juridische en financiële gevolgen voor België kunnen hebben, vreest premier Bart De Wever. Het hoofdkantoor van Euroclear staat immers in Brussel.
Een schadeclaim van 140 miljard euro is ongeveer een kwart van de totale Belgische economie. De Wever wil daarom dat alle lidstaten garant staan voor de financiële risico’s.
Von der Leyen wilt dat in het wetsvoorstel vastleggen, maar volgens De Wever zijn niet alle lidstaten happig om een deel van de garantie op zich te nemen. ‘Ik vroeg mijn collega’s wie bereid was om te tekenen’, zei De Wever tegen Belgische media. ‘De vraag werd niet met een tsunami van enthousiasme beantwoord.’
De constructie is voorlopig ook kwetsbaar omdat de sancties elke zes maanden moeten worden verlengd. Als een Russisch-gezind EU-land, zoals Hongarije, niet instemt met een verlenging, kan Rusland direct het hele bedrag terugeisen.
De Wever wijst ook op de gevolgen voor het imago van België en Europa als financieel centrum. In een kritische brief aan Von der Leyen noemde hij het plan vorige week ‘fundamenteel fout’. Landen buiten de EU zouden het gebruik van de bevroren Russische tegoeden kunnen zien als illegale onteigening en hierdoor Europa niet meer vertrouwen als plek om hun kapitaal onder te brengen.
Waarom ziet Euroclear de maatregel ook niet zitten?
Euroclear leunt als grote, internationale financiële instantie op het vertrouwen dat klanten in haar stellen en op haar geloofwaardigheid. Om die status hoog te houden, wil Euroclear-bestuursvoorzitter Valérie Urbain zover mogelijk wegblijven van alles wat ook maar met mogelijke onwettige onteigening te maken heeft. In een interview vorige maand met het Franse dagblad Le Monde zei Urbain juridische stappen te overwegen als de Europese Unie overgaat op een oplossing die op ‘confiscatie’ lijkt. Euroclear zal alleen de lening verstrekken als de dienstverlener daartoe wordt verplicht door middel van de wet van de Europese Commissie. Die wet moet dan ook door België worden gesteund.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant