is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Het heet het Buddenbrooks-syndroom, genoemd naar de roman Buddenbrooks van de Duitse schrijver Thomas Mann. Daarin wordt de opkomst en ondergang van een koopmansfamilie in drie generaties beschreven.
De horecafamilie Van der Valk vormde ooit één front, zoals bij de ontvoering van Toos van der Valk, de echtgenoot van ‘ome Gerrit’, in 1982. En bij de inval van de belastingdienst in 1994 vanwege vermeende zwartgeldbetalingen aan werknemers. De familie vormde een gesloten bastion tegen de boze buitenwereld die ze het fortuin en succes zou misgunnen.
Nu hangt het concern als los zand aan elkaar en bestrijden de familieleden elkaar te vuur en te zwaard. Maandag meldde Het FD dat Dennis van der Valk een rechtszaak tegen zijn broer had verloren. Die zou voor een te lage prijs zijn belang in het ARA-hotel in Zwijndrecht hebben gekocht. De broer had verzwegen dat hij een lucratief contract met het COA had afgesloten voor de opvang van asielzoekers, wat meer opleverde dan het verhuren van hotelkamers.
Het rommelt al lange tijd binnen de uitdijende horecafamilie. Het levenswerk van de voorouders wordt te grabbel gegooid, omdat iedereen er met de poet vandoor wil.
In het Italiaans heet dat: ‘Dalle stalle alle stelle e ritorno alle stalle’ (‘Van de stal naar de sterren en terug naar de stal’). De Schotten zeggen: ‘The father buys, the son builds, the grandchild sells and his son begs.’ (‘De vader koopt, de zoon bouwt op, de kleinzoon verkoopt en de achterkleinzoon bedelt’). In de VS wordt gesproken van ‘shirtsleeves to shirtsleeves in three generations’: van opgestroopte mouwen naar opgestroopte mouwen in drie generaties.
Het komt in alle gevallen op hetzelfde neer: het fortuin dat de eerste generatie vergaart, gaat verloren in de derde generatie vanwege verkwisting, gebrek aan werkdiscipline en focus. In Nederland wordt gezegd: ‘De eerste generatie bouwt een familiebedrijf op, de tweede generatie bouwt het uit, en de derde generatie breekt het bedrijf af.’
Voorbeelden zijn er te over. In de VS is dit het klassieke verhaal van de familie Vanderbilt. De spoorwegtycoon Cornelius Van der Bilt werd eind 19de eeuw de eerste miljardair in de wereld. Twee generaties later hadden zijn kleinkinderen al het geld er doorheen gejaagd.
De familie Dreesmann wist in drie generaties het complete winkelconglomeraat op te bouwen en af te breken. Vendex ging naar de beurs, omdat iedereen zijn eigen geld eruit wilde halen. Het bedrijf viel ten prooi aan aasgieren.
Nu is horecafamilie Van der Valk bezig de trotse toekan de nek te breken. Er is geen regie meer van een aartsvader die de rijen gesloten kan houden. Die ontbrak ook bij Blokker na het overlijden van Jaap Blokker in 2011.
Het Buddenbrooks-syndroom is geen wet van Meden en Perzen. Maar bij 90 procent van de familiebedrijven, zo bleek uit onderzoek van BDO en de Rabobank, is het geld in de derde generatie verdwenen.
Maar waarschijnlijk lezen de Van der Valken geen romans van Thomas Mann.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant