De 22-jarige Ayoub M. stond vandaag voor de rechter. Op 19 september 2024 stak hij twee willekeurige voorbijgangers neer bij de Erasmusbrug in Rotterdam. De 32-jarige Philipp, een Duitser die op de brug aan het skaten was, overleed ter plekke. Een 33-jarige Zwitser raakte ernstig gewond.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Had Ayoub M. de 32-jarige Philipp, die sierlijk op zijn skates ronddanste, doelbewust uitgezocht toen hij hem aan de voet van de Erasmusbrug met messteken om het leven bracht? Volgens het Openbaar Ministerie wel. ‘Het uiterlijk van Philipp zei veel’, aldus de officier van justitie. ‘Hij had geblondeerd haar, gelakte nagels. En hij gedroeg zich vrij.’
Het OM vindt het verdacht dat op 19 september 2024 M. eerst twintig minuten rondhing op het Willemsplein in Rotterdam, om vervolgens iemand op rolschaatsen uit te kiezen, een relatief lastig slachtoffer dat voor hetzelfde geld snel was weggekomen.
Die beschuldiging werpt M. verre van zich. Hij praat snel en niet altijd even samenhangend. ‘Ik heb niks tegen homo’s’, zegt hij snikkend. ‘Ik ken veel mensen die homo zijn. Van mij mag iedereen zijn wie hij wil zijn. Ik vind het verschrikkelijk voor de nabestaanden.’ De verdachte, die maandag in het Justitieel Complex Schiphol in een grijze hoody verscheen en voortdurend met zijn ogen knipperde, zegt zich niets meer van zijn daad te herinneren.
Hij stak op de bewuste donderdag met een vlees- en een koksmes veertien keer in op Philipp, terwijl hij ‘Allahu Akbar’ riep. Daarna stortte hij zich volgens ooggetuigen willekeurig op andere aanwezigen. De 33-jarige Stefan raakte zwaargewond toen hij in paniek struikelde en M. hem in rug en hand trof. Daarna wisten omstanders M. te overmeesteren, waardoor erger werd voorkomen.
Volgens de officier van justitie, die 20 jaar cel en tbs met dwangverpleging eist, handelde M. doelbewust. Vlak voor zijn daad kocht hij twee grote messen bij de Hema, om vervolgens een drukke plek op te zoeken. In de aanloop naar de aanval bekeek hij onthoofdingsvideo’s van IS, speeches van extremistische predikers en zelfs een boek over maagden in het paradijs.
Aanvankelijk verklaarde M. (23) dat hij zijn slachtoffers uitkoos omdat ze er ‘ongelovig uitzagen’. Ook zei hij religieus gemotiveerd te zijn: hij stelde dat hij de sharia boven de democratie plaatste, en met zijn daden een plek in het paradijs hoopte te verdienen.
Maar twee weken later vertelde hij de rechter-commissaris iets totaal anders. Hij zei zich niets meer te herinneren en ontkende een terroristisch motief te hebben gehad. Volgens hem verkeerde hij in een psychose, doordat zijn medicatie was verlaagd. Een deskundige van het Pieter Baan Centrum acht dat mogelijk: na een psychose kunnen herinneringen wegvallen.
‘Ik had veel last van dingen die ik zie’, zegt M. over zijn waanbeelden, ‘stipjes en oogballen’ die hem aanstaren. Op zulke momenten voelt hij achterdocht en een diepe angst dat hij zal worden aangevallen of vermoord. ‘Ik kan het dossier niet eens lezen’, stamelt hij, ‘ik vind het verschrikkelijk wat er is gebeurd.’
Ten tijde van de aanval stond M., bij wie schizofrenie is vastgesteld, onder toezicht: in 2022 kreeg hij tbs met voorwaarden nadat hij zijn moeder met een mes aanviel, waarbij zij zware verwondingen aan haar hals en hand opliep. Toen werd hij volledig ontoerekeningsvatbaar verklaard. De vraag is nu of de rechtbank hem ditmaal wél toerekeningsvatbaar vindt en hem naast tbs ook een gevangenisstraf oplegt.
Zijn advocaat, Yvonne van der Hut, pleit ervoor enkel tbs met dwangverpleging op te leggen. Zij omschrijft M. als een ‘rustige, kalme jongen’ met een moeilijke jeugd. Zijn vader, die vroeg overleed, belandde in de gevangenis vanwege seksueel misbruik van een ander kind. Ook wijst zij op zorginstanties die zijn medicatie verlaagden, ‘terwijl cliënt onderbehandeld werd’.
Vorige week bleek uit een inspectierapport dat Reclassering Nederland en zorginstellingen Kwintes en De Waag onvoldoende zicht op hem hadden. ‘Risico’s dat hij opnieuw een delict zou kunnen begaan, zijn onvoldoende onderkend. Maar een verband met het steekincident is niet vast te stellen’, aldus het rapport.
Van der Hut wijst erop dat M. alleen veel met religie bezig was op momenten dat hij angstig en psychotisch was. Als hij zich weer beter voelt, toont hij weinig belangstelling voor de islam. Die lezing vindt steun bij het Pieter Baan Centrum, dat concludeerde dat de kans dat M. ‘simuleert’ – zich nu anders voordoet dan hij daadwerkelijk is – heel klein is.
Maar volgens het OM is M. wel degelijk deels toerekeningsvatbaar. Hij wist dat zijn drugsgebruik zijn psychoses verergerde, maar bleef toch gebruiken. Uit drugstesten bleek dat M. in de maanden voor zijn daad cannabis en cocaïne nam, en daarnaast dronk hij ook alcohol.
Tijdens de emotionele slachtofferverklaringen zei de moeder van Philipp te hopen ‘dat de verdachte nooit meer de mogelijkheid krijgt om zo’n daad of welke dan ook opnieuw te plegen’.
Stefan, die in rug en nek werd gestoken, kampt nog altijd met de gevolgen. Drie vingers staan krom, en hij heeft angstige herbelevingen. Twee dagen na de aanval hoorde hij dat zijn geliefde zwanger was. ‘Elke dag als ik in de ogen van mijn kind kijk, besef ik hoe dichtbij het was, dat ik haar nooit had leren kennen.’
Philipps vriend Marijn wil één ding van Ayoub M. weten: ‘Waarom je hem uitkoos? Kun je het alsjeblieft vertellen? Ik vraag dit van mens tot mens.’
Daarop antwoordt hij niet. ‘Ik begrijp niet wat er aan de hand is allemaal’, zegt M. schouderschokkend. ‘Ik vind het gewoon erg. Ik probeer het gewoon te volgen. Dat is wat ik wil zeggen.’ Op 19 december doet de rechtbank uitspraak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant