Een dief beschadigde zondag de leidingen bij het spoor bij Zwolle in een poging om koper te stelen, en liet zo het treinverkeer in het honderd lopen. Hoe lucratief is gestolen koper? Wat valt er tegen diefstal te doen?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waarom liep het treinverkeer in het noorden van Nederland in het honderd?
Zondagavond werd bij Zwolle een dief betrapt op het stelen van koperen kabels die naast het spoor liggen (niet te verwarren met de bovenleidingen). Hoewel de man niets wist mee te nemen, raakten zeven kabels beschadigd en konden treinen er niet meer rijden.
Zwolle is een belangrijk knooppunt in de dienstregeling van de NS en andere vervoersaanbieders. Tussen Zwolle en ’t Harde en tussen Zwolle en Lelystad was tot halverwege maandagmiddag geen treinverkeer mogelijk. Ook elders kampten reizigers maandag met vertragingen, omleidingen en geannuleerde treinen.
Andere weggebruikers ondervonden ook hinder. Als kabels naast het spoor beschadigd raken, gaan op een traject automatisch alle spoorbomen bij de overwegen dicht.
Waarom vergt de reparatie zo veel tijd?
De kabels langs het spoor zijn een stuk ingewikkelder dan de stroomkabels bij mensen thuis: die bestaan meestal uit drie aders, die voor de trein bestaan vaak uit gebundelde kabels met meer aders. De reparatie ervan is specialistisch werk. Spoorbeheerder Prorail heeft er speciale lasploegen voor.
Bij Zwolle moesten zeven kabels worden opgelapt. Tijdens de laswerkzaamheden kunnen treinen beperkt rijden, maar als de vervangen kabel moet worden getest, ligt het treinverkeer urenlang stil.
Waarom wordt er nog zo veel koper gebruikt bij het spoor?
Vanwege de lange afstanden die stroom op het spoor moet afleggen, is er een metaal nodig dat goed geleidt. Zilver is het best, maar dat is vanwege zijn gewicht en zijn hoge prijs ongeschikt. Koper is het beste, betaalbaarder alternatief.
Aluminium wordt ook soms gebruikt, maar dat heeft weer andere nadelen. Aluminium geleidt stroom goed, maar de kabels moeten dikker zijn om dezelfde hoeveelheid stroom te vervoeren. Verder is aluminium minder sterk dan koper, wat zeker bij treinen sneller leidt tot breuken. Er kan ook ‘witte roest’ ontstaan op aluminium. Die tempert de geleiding van de stroom.
Koper wordt niet alleen in de bovenleiding van het spoor gebruikt, maar ook op de grond om installaties aan elkaar te knopen: hoogspanningskasten, relaiskasten en alles wat daarop is aangesloten, zoals spoorbomen, seinen en wissels.
Waarom is koperdiefstal zo aantrekkelijk?
De vraag naar koper is soms groter dan het aanbod, en dat leidt tot fors schommelende prijzen. Koper is niet per se een zeldzaam metaal, maar speelt een grote rol in de overstap naar duurzame energie.
Juist maandag werd bekend dat de koperprijs op de Londense metaalmarkt een nieuwe piek heeft bereikt: bijna 11.300 dollar per ton, omgerekend 10 euro per kilogram. Er is een levendige tweedehandsmarkt. Bij sommige schroothandelaren vangt een particuliere verkoper net geen 6 euro per kilo.
Valt er iets te doen tegen de koperdiefstal bij het spoor?
Het aantal gevallen van koperdiefstal is in dik tien jaar drastisch gedaald. In 2013 werd besloten tot een grootschalige preventieaanpak. Er werden camera’s, bewegingssensoren en hekken geplaatst op plekken waar het koper voor het grijpen lag. Ook werden er afspraken gemaakt met de metaalhandelaren. Die moeten sindsdien controleren wie de verkoper is en nagaan dat het niet om ‘spoorkoper’ gaat.
Hebben die maatregelen geholpen?
Ja. In 2012 moest de lasploeg van Prorail nog 500 keer uitrukken om ontvreemde of beschadigde kabels te vervangen. ‘Dit jaar waren er tot nu toe 64 meldingen van koperdiefstal, die tot 300 uur aan verstoord treinverkeer leidden’, aldus een woordvoerder van Prorail.
Een zwakke schakel in de bestrijding van diefstal is de metaalhandel. Uit een undercover-onderzoek van het tv-programma EditieNL bleek vorig jaar dat sommige bedrijven spoorwegkoper opkopen zonder na te gaan wie de verkoper is. De branchevereniging Metaal Recycling Federatie (MRF) trok het boetekleed aan: ‘Het is tijd voor een opfriscursus, zodat onze leden beter herkennen hoe spoorkoper eruitziet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant