Protesten Het zou gaan om het middel broombenzylcyanide, dat in de Eerste Wereldoorlog door de Fransen werd ingezet. Het leidt tot langdurige klachten als huidirritatie, vermoeidheid of kortademigheid.
Pro-Europese Georgiërs demonstreren regelmatig tegen de pro-Russische regering.
De Georgische oproerpolitie gebruikte eind 2024 een chemisch wapen uit de Eerste Wereldoorlog tegen demonstranten, concludeert de Britse omroep BBC na eigen onderzoek. De BBC sprak met onder meer demonstranten, wetenschappers en klokkenluiders van de Georgische oproerpolitie.
Het zou gaan om het chemische middel broombenzylcyanide, dat in de Eerste Wereldoorlog door de Fransen werd gebruikt en bekendstond als ‘camite‘. Het middel zou vermengd zijn met het water van de waterkanonnen die tijdens de anti-overheidsprotesten van eind 2024 werden gebruikt tegen de demonstranten.
In Georgië kwam in die maanden een grootschalige protestgolf op gang nadat premier Irakli Kobakhidze had aangekondigd de inspanningen voor toetreding tot de Europese Unie stil te leggen. De ambitie om tot de EU toe te treden is vastgelegd in de Georgische grondwet. Kobakhidze is van de anti-Europese en pro-Russische regeringspartij Georgische Droom, die een absolute meerderheid heeft in het Georgische parlement.
De protesten werden hard neergeslagen, onder meer met de inzet van waterkanonnen en traangas door de oproerpolitie. Inmiddels heeft de regering gevangenisstraffen en boetes voor demonstranten verhoogd. Nog altijd wordt er bijna dagelijks gedemonstreerd tegen de regering. Die wordt verweten te hebben geknoeid met verkiezingsuitslagen en Russische belangen te dienen.
De BBC sprak voor het onderzoek onder anderen met kinderverpleegkundige Konstantine Chakhunashvili. Hij was aanwezig bij de demonstraties, ondervond zelf de gevolgen van de inzet van waterkanonnen, en sprak vervolgens met honderden demonstranten over aanhoudende gezondheidsklachten naderhand. Inmiddels zijn zijn bevindingen een peerreview ondergaan en zullen ze worden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift voor toxicologie.
Meer dan de helft van de driehonderdvijftig demonstranten die Chackhunashvili sprak, had langer dan een maand last van symptomen als huidirritatie, hoofdpijn, vermoeidheid of kortademigheid. Die symptomen worden herkend door Lasha Shergelashvili, voormalig hoofd van wapens bij de Georgische oproerpolitie: hij adviseerde in 2009 tegen het gebruik van een middel dat dit soort symptomen veroorzaakt, nadat hij en een aantal collega’s het hadden getest.
Desondanks werd dat middel in gebruik genomen, en volgens een ander voormalig hooggeplaatst lid van de oproerpolitie ook tijdens de protesten van 2024 ingezet. De BBC heeft de getuigenissen en een inventaris van de opslag van de oproerpolitie uit 2019 voorgelegd aan Christopher Holstege, een expert op het gebied van chemische wapens. Hij komt tot de conclusie dat het middel broombenzylcyanide is geweest.
VN-rapporteur op het gebied van marteling Alice Edwards noemt de uitkomst van het onderzoek een „absolute schending van mensenrechten”. Het gebruik van een dergelijk middel is volgens Edwards duidelijk in strijd met internationaal recht vanwege de langdurigheid en de hevigheid van de symptomen.
De Georgische autoriteiten noemen de resultaten in een reactie aan de BBC „absurd”. De politie zou „binnen de kaders van de wet en de grondwet” hebben gehandeld als reactie op „illegale acties van brute criminelen”.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC