Virus Het ruimen van pluimveebedrijven volstaat niet meer om de vogelgriep in te dammen.
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het gaat slecht met de bestrijding van de vogelgriep. Niet alleen in Nederland, maar ook in de rest van Europa. De ziekte trof nog nooit zoveel wilde vogels als dit seizoen. Dat blijkt uit een rapport van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en uit nog niet gepubliceerd onderzoek van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) en het Erasmus MC, waarover NRC vorige week berichtte.
In vergelijking met dezelfde periode in 2022, een jaar waarin 76 Nederlandse pluimveebedrijven geruimd moesten worden, zijn dit jaar in Europa zeker twee keer zoveel wilde vogels besmet met het virus. En een kwart van de onderzochte levende eenden in Nederland draagt de zeer besmettelijke vogelgriepvariant H5N1 met zich mee. Dat voorspelt weinig goeds voor de komende maanden.
In Nederland zijn sinds 6 oktober, toen op een pluimveebedrijf de eerste uitbraak van dit seizoen werd geconstateerd, al meer dan een miljoen kippen en kuikens geruimd. Het probleem is dat deze strategie om de ziekte in te dammen niet langer lijkt te voldoen. Omdat het virus alomtegenwoordig is bij wilde vogels, zal het zich blijven verspreiden. Het is de vraag hoe de ziekte de stallen binnenkomt. Zijn die niet afdoende geïsoleerd, of houden medewerkers zich niet goed aan de hygiënische protocollen die ervoor moeten zorgen dat de vogelgriep buiten de deur blijft? De landelijke ophok- en afschermplicht die minister Wiersma (Landbouw, BBB) op 16 oktober afkondigde heeft de uitbraak in ieder geval niet uitgedoofd.
Het wordt daarom tijd om een andere strategie te overwegen, en dat doet Wiersma ook. In een brief aan de Tweede Kamer schreef ze op 13 november dat ze zich inzet om op termijn op grote schaal vaccinatie te kunnen toepassen om de vogelgriep te bestrijden. Op dit moment loopt er een pilot met het vaccineren van kippen bij één van de maar liefst 1.800 pluimveebedrijven in Nederland. Het vaccin dat in deze pilot gebruikt wordt, heeft een Europese markttoelating en is veilig voor toepassing bij legkippen. De producten van gevaccineerde kippen zijn geschikt voor menselijke consumptie.
Kippenboeren in Nederland zijn in principe bereid om tot vaccinatie over te gaan, mits dat niet leidt tot problemen bij de export. Europese partners gingen pas akkoord met de vaccinatiepilot nadat Wiersma had toegezegd dat de producten van het pilotbedrijf in Nederland zouden blijven. Ook als die restrictie zou worden opgeheven, vrezen Nederlandse kippenhouders oneerlijke concurrentie wanneer andere landen ‘ongevaccineerde’ producten als zodanig in de markt gaan zetten. In tijden van welig tierende desinformatie is die angst zeker niet denkbeeldig. Het is daarom zaak dat minister Wiersma rondom de vaccinatie van pluimvee optrekt met Europese partners, ook omdat de vogelgriep een internationaal probleem is. Trekvogels stoppen niet met vliegen bij de landsgrens.
De resultaten van de vaccinatiepilot worden begin 2026 bekend. Bij een positieve uitkomst moeten er snel besluiten worden genomen, het liefst op Europees niveau. Ook moet er een infrastructuur klaarstaan die een vlotte vaccinatiecampagne mogelijk maakt. De vogelgriep moet worden ingedamd. Niet alleen ten bate van de pluimveesector, maar ook om de kans te verkleinen dat de ziekte overspringt naar de mens.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC