is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Europeanen hopen nog altijd op een ‘makkelijke’, liefst pijnloze uitweg uit de crisis met Poetins Rusland. Maar die is er niet.
Europese leiders zijn een beetje als tropische zangvogeltjes in een kooitje die door hun eigenaar door een wildreservaat worden getorst. Ze denken wat ze altijd dachten: als die eigenaar ze loslaat, worden ze opgevreten. Maar nu hebben ze een ruwe eigenaar die ze slecht behandelt en constant over ze klaagt – en die niet van zangvogels houdt, maar juist gefascineerd is door wilde dieren.
Hoelang voordat de vogeltjes beseffen dat ze beter kunnen bedenken hoe ze zonder eigenaar en buiten de kooi kunnen overleven? Niemand weet het. Tot die tijd zingen ze door, in de zuiverste hoge noten, maar ze wippen wel steeds onrustiger heen en weer in hun kooitje.
Deze fabel zou een korte samenvatting kunnen zijn van de trans-Atlantische verhoudingen sinds het einde van de Koude Oorlog in 1991, het moment waarop Europa niet langer centraal stond in het Amerikaanse strategische denken. Lang kwetterden de Europeanen vrolijk door, maar de terugkeer van een grote oorlog naar het continent dwingt tot herbezinning.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Al bijna vier jaar weerstaat Oekraïne de Russische agressie, maar nu de regering-Trump zich bereid toont vergaand met de agressor mee te denken en zich weinig bekommert om de duurzaamheid van een akkoord, begint tot sommige Europeanen door te dringen dat de Oekraïne-oorlog een symptoom is van een overkoepelend probleem waar Europeanen nog lang mee zullen worstelen: agressief Russisch revanchisme, geleid door een gefrustreerde autocratische leider die uit is op eerherstel en herovering van gebieden die ooit Russisch waren. Een imperialistische macht met kernwapens, die van binnenuit kan imploderen, maar van buitenaf door niemand gedwongen kan worden in de spiegel te kijken.
Europeanen leven in een nieuwe realiteit, aldus de Franse journalist Sylvie Kauffmann: ze zullen alléén met de Russische kwestie moeten omgaan. En sinds Trumps aantreden vergroot Amerika eerder Poetins oorlogszucht en zelfvertrouwen dan dat het die intoomt.
Dat blijkt andermaal uit de Russische reactie op Amerikaanse vredesvoorstellen. Die kunnen als basis voor gesprekken dienen, zei Poetin, maar hij maakte meteen óók duidelijk dat hij zijn oorspronkelijke doelen handhaaft, en ze wil behalen via Trumps vredesplannen of op het slagveld. Het gaat slecht met de Russische economie (zelfs de uitbetaling van de hoge premies aan soldaten hapert in sommige regio’s), maar met Trump aan het roer is Rusland weer helemaal terug bij de eisen die het vóór zijn grote invasie van Oekraïne stelde, inclusief de herschikking van de hele Europese veiligheidsstructuur. De twee concept-verdragen die Rusland toen aan de Verenigde Staten stuurden werden door Biden als ridicuul terzijde geschoven. Nu staan elementen ervan serieus op de agenda.
Niets duidt erop dat Poetin zijn oorspronkelijke doelen opgeeft, en dat is tevens het gevaar van een slechte vrede: als deze rammelt of vernederend uitpakt voor Oekraïne, zal dat leiden tot grote instabiliteit in het land zelf en Rusland nieuwe kansen bieden het land tot mislukte staat – en makkelijker prooi – te maken.
Stiekem zoeken Europeanen nog altijd naar een ‘makkelijke’, liefst pijnloze uitweg uit de crisis met Poetins Rusland. Maar die is er niet. Zolang dat besef niet doordringt tot de Europeanen, zijn ze net zo naïef over Poetins Rusland als de regering-Trump.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant