De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is in één weekeinde geconfronteerd met een tien uur durende Russische luchtaanval op de hoofdstad, een corruptieschandaal in eigen kring en een beschadigd onderhandelingsteam dat in Washington moet redden wat er te redden valt.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De luchtaanval begon op de late vrijdagavond, en joeg inwoners van Kyiv de schuilkelders in. Zaterdagochtend om 09:30 klonk de sirene voor de laatste keer. President Zelensky meldde na afloop dat vooral infrastructuur en burgerdoelen het doelwit waren geweest.
Minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha wees erop dat de aanval plaatsvond op een moment waarop overal wordt gepraat over vredesplannen. Rusland ‘is bezig met zijn eigen krijgsplan’, zei hij op X, ‘en dat bestaat uit twee punten: ‘dood en vernietig’.’ Een Oekraïense topdelegatie is naar Florida vertrokken voor een ontmoeting met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en toponderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van president Donald Trump.
De delegaties bespreken vredesplannen die hun oorsprong vinden in het ‘28-puntenplan’. Dat was volgens Oekraïne en Europese leiders enorm in het voordeel van Rusland en is inmiddels flink afgezwakt. Trump noemt het nu ‘een ontwerp’. In de oorspronkelijke versie zou Oekraïne in ruil voor vrede veel gebied moeten afstaan aan Rusland, moeten afzien van het Navo-lidmaatschap, en zijn leger inkrimpen. Oekraïne heeft nu een eigen plan van 19 punten opgesteld dat de delegatie in Florida met de Amerikanen wil bespreken. Witkoff zal daarna naar Moskou reizen, dat het Oekraïense plan inmiddels ook heeft ontvangen. De verwachtingen dat het overleg op korte termijn iets op zal leveren zijn niet al te hoog gespannen.
Leider van de delegatie zou Zelensky’s rechterhand Andrii Jermak zijn geweest. De ‘tweede man van Oekraïne’ is vrijdag echter afgetreden vanwege zijn mogelijke rol in een groot Oekraïens corruptieschandaal. Jermaks huis is doorzocht en daarbij zijn enkele laptops en mobiele telefoons in beslag genomen. Andrii Jermak was de chefstaf van Zelensky, diens hoogste onderhandelaar en naaste vertrouweling. Zijn vertrek was een zware slag voor Zelensky, zwaarder dan het gedwongen vertrek van meerdere ministers, onder wie Herman Halushchenko van Justitie en Svitlana Hrinchuk van Energiezaken. Volgens The Guardian staat Zelensky nu zelfs voor ‘een minirevolutie’.
Het corruptieschandaal is des te pijnlijker omdat het geld betreft dat voor de energiesector was bestemd. Een groep vooraanstaande verdachten zou volgens het Oekraïense anticorruptiebureau 100 miljoen euro hebben achterovergedrukt, juist nu Russische bombardementen de energiesector treffen en honderdduizenden Oekraïners in het donker en in de kou zetten.
Het schandaal brengt Zelensky niet persoonlijk in moeilijkheden, maar zijn aanzien en positie in het parlement zijn wel danig verzwakt. Volgens recente peilingen is ook het vertrouwen van de bevolking in Zelensky’s leiderschap gedaald, van zo’n 90 procent naar iets meer dan 50 procent. Leden van zijn eigen partij hebben hem de rug toegekeerd, waardoor hij niet meer automatisch op een parlementaire meerderheid kan rekenen. Dat is van belang als binnenkort het Oekraïense budget voor 2026 moet worden goedgekeurd.
Dat budget kent nog een tekort van meer dan 120 miljard euro, geld waarmee Oekraïne vooral zijn luchtverdediging wil uitbreiden. De Europese Unie wil de bevroren Russische tegoeden gebruiken om Oekraïne te helpen, maar het gros van het bedrag van 183 miljard euro ligt in Brussel en de Belgische regering ligt dwars: premier Bart de Wever vreest dat financiële markten ontregeld zullen worden als de EU het aan Oekraïne geeft. Bovendien zou het in strijd zijn met internationale wetgeving.
Ook in de oorlog zelf is Oekraïne in de verdediging gedrongen. Het verzet zich met man en macht, maar bijna vier jaar na de Russische invasie van 2022 raakt het land vermoeid, terwijl Poetin van geen ophouden weet. Bovendien wordt het winter en wordt de stadsverwarming stelselmatig kapotgebombardeerd. De Russische aanval van zaterdagochtend bewijst eens temeer hoe noodzakelijk extra steun voor Oekraïne is.
Als nieuws is het bombardement in Kyiv al niets bijzonders meer. De overheid beperkt zich vooral tot het doorgeven van feitelijkheden alsof het om scheepvaartberichten gaat. Burgemeester Vitaly Klitschko meldt twee doden in Kyiv en 38 gewonden. Zeven districten van de hoofdstad zijn getroffen, en elders in Oekraïne zijn nog eens vier doden gevallen. Tijdens de tien uur durende aanval zou Rusland 36 raketten en bijna zeshonderd drones op Oekraïne hebben afgevuurd. De luchtmacht zegt daarvan negentien raketten en 558 drones te hebben neergehaald. Het ministerie van Energiezaken meldt dat er in en om Kyiv zeshonderdduizend gebruikers zonder stroom zijn komen te zitten.
Dit weekeinde werd bekend dat Oekraïne op zijn beurt twee tankers in de Zwarte Zee in brand heeft geschoten. De schepen maken volgens Oekraïne deel uit van de zogeheten ‘schaduwvloot’ waarmee Rusland de internationale sancties ontduikt.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant