Als kind kreeg ik van volwassenen altijd het beeld dat het internet een nest was vol fraudeurs, viezeriken en criminelen. Onzin, dacht ik dan. Als kind dat online opgroeide was het als een tweede thuis. En ondanks dat het een vreemd huis was, net als dat mensen vreemd kunnen zijn, durfde ik mijn hand ervoor in het vuur te steken. ‘Het internet is een plek voor creativiteit en gemeenschap’, zo geloofde ik vurig.
Maar eerder dit jaar las ik nieuws dat me enorm deed schrikken: meer dan de helft van alle activiteit op het internet is niet meer menselijk. Sinds dit jaar zijn wij namelijk in de minderheid ten opzichte van ‘bots’ als het gaat om hoe vaak we van het internet gebruik maken.
Dit klinkt heel eng (en dat is het), maar hier hoort ook nuancering bij. Zo bedoelen we hiermee niet dat de helft van alle socialemediaprofielen nep zijn. Met ‘bots’ wordt alle software bedoeld die handelingen verricht op het internet. Zo zijn er inderdaad AI-aangestuurde nepprofielen, maar ook chatbots die menselijke customer service massaal hebben vervangen, en zogeheten ‘crawler’-bots wier taak het is om het internet op grote schaal in kaart te brengen voor zoekmachines of AI-trainingsmateriaal.
Freya Terpstra is is expert op het gebied van desinformatie & anti-rechtenbewegingen. In de maand november is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Tuurlijk, een deel van dit soort bots is nuttig en belangrijk. Maar het wordt erger: ‘goede’ bots zijn ver in de minderheid ten opzichte van bots met slechte intenties. ‘Bad bots’, gemaakt met niet-zuivere motieven zoals fraude, diefstal, oplichting, of het ongezien beïnvloeden van publieke opinie, beslaan inmiddels meer dan een derde (37 procent) van alle activiteit op het internet. Ineens lijkt dat beeld van het internet waar volwassenen me als kind voor waarschuwden niet meer zo absurd.
Dit soort schimmige activiteit is moeilijk om je voor te stellen. Zo zijn socialemediabotaccounts bijvoorbeeld voor de meeste mensen niet makkelijk te herkennen. Maar soms zijn er momenten dat de illusie die we onszelf voorhouden kortstondig wegvalt, zoals vorige week toen X een nieuwe functie introduceerde waarmee het land van origine van gebruikers zichtbaar werd. Deze functie is luttele uren ‘live’ geweest voordat die weer verwijderd werd, maar de impact was gigantisch.
Zo bleek dat een significant gedeelte van bekende pro-Trumpaccounts beheerd werden vanuit onder andere Bangladesh, Rusland, Nigeria, India en Israël. Ironisch, want deze accounts spuwen haat tegen migranten en mensen van kleur. Deze pagina’s worden op hun beurt weer gevolgd door hordes aan bots, waardoor de politieke beweging waar ze deel van uitmaken gigantisch lijkt.
Het is dan ook niet gek dat Elon Musks X de functie uit paniek in het holst van de nacht weer uitschakelde. Deze stunt kwam zijn politieke bondgenoten namelijk bijzonder slecht uit. Dat de ‘ruk naar rechts’ op grote school beïnvloed wordt door bot- en desinformatiecampagnes is namelijk een publiek geheim, dat niet bewezen mag worden. En dat er grof geld omgaat in deze heimelijke industrie is voor iedereen duidelijk als je kijkt naar het aantal grote politieke pagina’s dat Musk per ongeluk ontmaskerde.
Deze industrie heeft ook Nederlandse politieke meningen als doelwit. Zo was tijdens de afgelopen verkiezen een leger bad bots vanuit Ghana en Nigeria actief om Forum voor Democratie op grote schaal te promoten, vermoedelijk betaald door het Kremlin, en zijn de grootste pro-Wildersaccounts buitenlandse actoren.
Niet alleen bots ruïneren het internet – ook de mens is schuldig aan de bevuiling van dit ecosysteem. Waar de droom van het internet eind vorige eeuw een gelijkwaardige plek van creativiteit en gemeenschap voor mensen was, zijn winstbelang en consumentisme nu de dominante cultuur. Er blijft steeds minder van het internet over dat niet in handen is van een klein groepje miljardairs, en hun jacht naar winst en invloed transformeert het naar iets nieuws. Iets wat dat kind dat ik ooit was niet meer herkent.
Menselijke connectie is niet meer de norm op een steeds groter deel van het internet. Te midden van de lawine aan eindeloze advertenties, AI-gegenereerde content, nep-profielen, en desinformatiecampagnes gaat er iets fundamenteels verloren. Inmiddels is de tijd die je op sociale media spendeert al kijkend naar je vrienden soms zo laag als 7 procent (Instagram). En deze cijfers blijven dalen.
Toch betrap ik mezelf er op het internet nog steeds te zien als dat tweede huis dat het vroeger ooit was. Helaas zijn inmiddels al mijn huisgenoten vertrokken. Hun kamers worden nu verhuurd aan buitenlandse politiek lobbyisten, marketeers en een schimmige gast die alles over me wil weten. Misschien vertrek ik binnenkort ook maar, of ben ik in ieder geval wat minder vaak thuis.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant