In reactie op de oplopende spanningen met Japan heeft Beijing zijn burgers afgeraden naar Japan te reizen. Honderdduizenden Chinezen annuleren hun vakanties. Velen doen dat onder sociale druk of dwang van hun werkgever. ‘Ik ben bang dat ik gerapporteerd word.’
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Natuurlijk was het goed bedoeld toen haar vriendin vanuit Japan filmpjes stuurde van het concert van K-Popduo TVXQ, maar de 36-jarige superfan uit Guangdong, die liever anoniem wil blijven, werd er vooral verdrietig van. ‘Ik heb me kapotgehuild’, appt de vrouw. Ze zou samen met haar vriendin deze week naar Japan reizen om vier concerten van TVXQ te bezoeken.
De vrouw werkt voor de overheid. Haar leidinggevende trok de toestemming voor haar reis naar Japan onmiddelijk in nadat de Chinese autoriteiten op 16 november burgers afraadden naar Japan te reizen. ‘Ik had geen keus, ik moest annuleren.’
Beijing gaf het negatieve reisadvies af naar aanleiding van een diplomatiek conflict met Japan. Dat ontstond bijna drie weken geleden nadat de Japanse premier suggereerde dat Tokio militair zou kunnen ingrijpen bij een Chinese aanval op Taiwan. Volgens luchtvaartanalist Li Hanming zijn inmiddels zo’n 600 duizend tickets geannuleerd en zal het aantal reizen met een derde dalen.
Dinsdag vroeg Beijing ook aan Chinese luchtvaartmaatschappijen om ‘voorlopig’ minder op Japan te vliegen. Het versterkt de indruk dat China het reisadvies als economisch drukmiddel inzet. Chinezen vormen de grootste groep buitenlandse toeristen in Japan. Als hun aantal met een kwart daalt, loopt de Japanse economie daarmee 8,9 miljard euro aan inkomsten mis. ‘Een behoorlijke economische impact’, stelt het Japanse onderzoeksinstituut Nomura dat dit becijferde.
Officieel waarschuwt Beijing dat de spanningen met Japan ‘significante veiligheidsrisico’s’ vormen voor Chinese reizigers. Zo stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken dat er dit jaar meerdere aanvallen op Chinese burgers zijn geweest in Japan. Maar ‘dat slaat nergens op’, zegt de Chinese reisorganisator Li, die net als andere geïnterviewden alleen een achternaam wil geven. Hij woont in Japan: ‘De veiligheidssituatie in Japan is even goed als altijd. Het grootste gevaar voor Chinezen in Japan zijn andere Chinezen.’
Toch komen veel afzeggingen voort uit veiligheidszorgen, zegt de reisorganisator. Vooral uit misplaatste zorgen van oudere familieleden: ‘Vaders, moeders, ooms, tantes. Zij haten Japan en vinden Japan erg gevaarlijk.’ De veelal jonge Chinezen met vakantieplannen naar Japan bevestigen dit beeld. ‘Ze zijn nooit in het buitenland geweest’, zegt de 24-jarige economiestudent Xia over haar ouders. ‘Ze geloven enorm in alle negatieve nieuwsverhalen.’
De reisorganisator Li schat dat ongeveer een derde de reis afzegt onder dwang van de werkgever, zoals ook het geval was bij de K-pop fan uit Guangdong. In China moeten werknemers van staatsbedrijven en werknemers uit de publieke sector al jaren toestemming vragen voor buitenlandse reizen. Een deel van hen moet zelfs hun paspoort bij hun werkgever inleveren.
Tientallen miljoenen mensen worden door deze reisbeperkingen getroffen, al ontbreken precieze cijfers. De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch luidde eerder dit jaar de noodklok over de ‘steeds vaker opgelegde willekeurige beperkingen’ die sinds enkele jaren zelfs kleuterjuffen en verplegers treffen. Voor deze mensen betekent het reisadvies van de Chinese overheid een de facto verbod.
Zo ook de 30-jarige Luan, administratief medewerker bij een staatsbedrijf in Nanjing. Deze week werd er een expliciet verbod op reizen naar Japan afgegeven. Ze zegt verdrietig te zijn over dat besluit, maar ook begripvol: ‘Werknemers van staatsbedrijven moeten toch enige politieke bewustheid tonen.’
Student Xia werkt nog niet bij de overheid, maar cancelde haar reis omdat ze dat wel wil. ‘Ik maak me zorgen dat als ik in deze periode naar het buitenland ga, dat gevolgen kan hebben voor mijn politieke screening. Ik ben bang dat ik gerapporteerd word.’
Ze treurt om het idee dat ze misschien minder van de wereld kan zien dan ze zou willen. ‘Maar je kunt ook niet alles hebben’, stelt ze. ‘Ik wil gewoon een stabiele baan. Ik vind overleven nu belangrijker.’
Reisorganisator Li hoopt nog altijd dat het reisadvies binnen afzienbare tijd wordt afgeschaald, en dat Chinezen dan hun reis naar Japan gaan inhalen. Ondertussen probeert hij Japanse vrienden aan te moedigen om juist nu naar China af te reizen. ‘Reizen is de meest directe manier om over elkaar te leren’, vindt hij. ‘Het kan een brug vormen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant