Een opmerkelijke vete tussen twee halfzussen houdt Zuid-Afrika al dagen in zijn greep. De dochter van voormalig president Jacob Zuma, Nkosazana Zuma-Mncube, beschuldigt haar halfzus Duduzile Zuma-Sambudla ervan mensen naar de oorlog in Oekraïne te hebben gesmokkeld.
is correspondent Afrika van de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Zeventien Zuid-Afrikanen werden naar Rusland gelokt, waar ze al gauw als huurlingen naar de frontlinie van de oorlog in Oekraïne werden gestuurd. De mannen dachten dat zij naar Rusland gingen voor een ‘bodyguardtraining’. De Zuid-Afrikaanse regering meldde dat de Zuid-Afrikanen nog altijd vastzitten in de Donbas-regio, maar zei nog niets over de vermeende betrokkenheid van Zuma-Sambudla.
Wat de zaak nog vreemder maakt, is dat Zuma-Sambudla’s halfzus (de twee vrouwen hebben een andere moeder) ook heeft onthuld dat acht leden van de groep familieleden zouden zijn.
‘Deze mannen, waaronder acht van mijn familieleden, zijn overgedragen aan de Russische huurlingengroep Wagner’, zei Zuma-Mncube, ‘om zonder hun medeweten of toestemming te vechten in de oorlog in Oekraïne.’
De groep Zuid-Afrikanen is volgens Zuma-Mncube gerekruteerd via uMkhonto Wesizwe (MK), de politieke partij van voormalig president Jacob Zuma. Die partij heeft Zuma opgericht nadat hij uit het Afrikaans Nationaal Comité (ANC, de partij waar ook Nelson Mandela lid van was) was gezet.
Duduzile Zuma-Sambudla was voor de MK-partij parlementslid, tot ze vrijdag haar ontslag indiende. Volgens een partijgenoot betekende het aftreden van Zuma-Sambudla niet dat zij schuld bekende.
Duduzile Zuma-Sambudla en haar tweelingbroer Duduzane werden in 1982 geboren in Maputo, de hoofdstad van Mozambique. Hun moeder was Kate Mantsho, de derde vrouw van Jacob Zuma, met wie hij trouwde in 1976. Lang leefde Zuma-Sambudla een leven buiten de schijnwerpers, tot ze in 2020 op sociale media steeds fellere kritiek begon te geven op de landelijke politiek.
In 2021 werd Zuma-Sambudla er door Zuid-Afrikaanse politici van beticht dat zij een belangrijke hand had in de rellen die ontstonden nadat haar vader was gearresteerd wegens minachting van de Zuid-Afrikaanse rechtbank. Volgens critici ‘vierde’ zij de rellen en het geweld die daarbij gepaard gingen in berichten op sociale media. Bij onder meer plunderingen en brandstichting kwamen meer dan 350 mensen om het leven.
De vermeende rol van Zuma-Sambudla bij de rellen resulteerde uiteindelijk in een rechtszaak. Vorige week werd in die zaak duidelijk dat Duduzile Zuma-Sambudla voor vier misdrijven wordt aangeklaagd. Al die aanklachten houden verband met de berichten die ze tijdens de rellen in juli 2021 op sociale media plaatste.
De afgelopen jaren bleef Zuma-Sambudla haar vader door dik en dun verdedigen, wat haar een prominente plek opleverde in de MK-partij die Zuma oprichtte in 2023. Ze stond op plek 18 van de kieslijst, en werd in juni 2024 beëdigd in het Zuid-Afrikaanse parlement. Meermaals kwam ze in opspraak omdat ze een van de belangrijkste verspreiders was van Russische propaganda op sociale media in Zuid-Afrika.
Op vrijdagmiddag kwam Zuma-Sambudla na dagenlange radiostilte met een ondertekende verklaring. Daarin zegt ze dat ze zelf een niet-militaire training in Rusland heeft gevolgd, en dat ze tijdens die training is benaderd door een man die haar vroeg om Zuid-Afrikanen voor een soortgelijk programma te rekruteren. Die informatie deelde ze naar eigen zeggen ‘op onschuldige wijze’ met anderen, waaronder familieleden.
‘Ik zou onder geen enkele omstandigheid mijn eigen familie of andere personen willens en wetens in gevaar willen brengen’, laat Zuma-Sambudla in haar verklaring weten. Ze is dan ook ‘diep geschokt en ontredderd’ toen ze erachter kwam dat de mensen die via haar in Rusland terechtkwamen onder valse voorwendselen naar de oorlog in Oekraïne zijn geleid. ‘Ik ben zelf slachtoffer van bedrog, verkeerde voorstelling van zaken en manipulatie’, concludeert ze uiteindelijk.
Regeringspartij Democratic Alliance (DA) liet op vrijdag weten dat zij Zuma-Sambudla voor de rechter sleept. De zaak wordt inmiddels ook nader onderzocht door de Zuid-Afrikaanse politie, op bevel van president Cyril Ramaphosa. Hij zei dat het ‘ogenschijnlijk gaat om huurlingactiviteiten’, en voegde eraan toe dat zowel het smokkelen van mensen naar een ander land onder valse voorwendselen, als het meevechten voor een buitenlands leger onder de Zuid-Afrikaanse wet strafbaar zijn.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant