Moerdijk, het dorp dat moet wijken voor de energietransitie, is de perfecte preekstoel voor rechtse populisten. PVV’er Geert Wilders was vrijdag het zoveelste radicaal-rechtse Kamerlid dat er op bezoek ging. ‘Ze doen net of het allemaal nieuw is, maar dat is het niet.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Geert Wilders heeft zich er vooraf van verzekerd dat hij in Moerdijk zou worden opgewacht door een leger camera’s en journalisten. Omdat hij onder zware beveiliging leeft, is de agenda van de PVV-leider normaal gesproken een goed bewaard geheim. Maar zijn bezoek aan het Brabantse dorp kondigt hij vier dagen van tevoren groots aan op X, inclusief aankomsttijd en locatie.
Voordat Wilders naar binnen gaat voor het gesprek met zes dorpelingen, ramt hij zijn politieke boodschap erin bij de wachtende pers. ‘Het is godgeklaagd dat een heel dorp vanwege een utopisch idee van energietransitie van de kaart geveegd wordt.’
De PVV’er mag de publiciteit dan het beste geregeld hebben; hij arriveert als laatste in de reeks ultrarechtse Kamerleden die de afgelopen weken hun gezicht lieten zien in Moerdijk. Op 11 november maakte het gemeentebestuur op een beladen dorpsbijeenkomst bekend dat het eeuwenoude dorp ten dode opgeschreven is.
Het Rijk en de provincie hebben 450 hectare grond nodig voor de ‘Powerport’, een cluster elektriciteitsinfrastructuur, waaronder een aanlandingspunt voor de stroom van windparken op de Noordzee. De gemeente vindt Moerdijk daarvoor de beste plek, omdat het dorp direct ten oosten van een groot, stroomslurpend industrie- en havengebied ligt.
De gemeenteraad bekrachtigde het besluit, maar de definitieve beslissing is aan het kabinet. De Tweede Kamer kan zich er daarom nog tegenaan bemoeien.
De radicaal-rechtse partijen in de Tweede Kamer hebben zich als één man achter Moerdijk geschaard. Opkomen voor het dorpsbelang past perfect bij hun politieke gedachtengoed: ze zijn kritisch over de energietransitie en hechten veel waarde aan Nederlandse tradities en plattelandscultuur.
Peter van Duijvenvoorde, Kamerlid van Forum voor Democratie: ‘Het dorpsleven en de gemeenschapsvorming die daar plaatsvindt, vinden wij de basis van Nederland. We moeten dorpen beschermen. Ik denk dat rechts-conservatieve partijen daar meer waarde aan hechten dan linkse partijen. Die hebben vaak toch een stedelijker perspectief.’
Binnen 24 uur na zijn beëdiging als Tweede Kamerlid stelde Van Duijvenvoorde Kamervragen over de kwestie-Moerdijk. De volgende dag reisde hij erheen om een Moerdijkse partijgenoot te interviewen voor een politiek promotiefilmpje. Staande voor het dorpskerkje uit 1814 zegt hij: ‘Dit oude kerkje zal vernietigd worden om in te zetten op de energietransitie.’
Rechtse opiniemakers trekken nog veel harder van leer. Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers, een verklaard tegenstander van windturbines, schreef voor internetmagazine Wynia’s Week een column onder de kop Bewoners Moerdijk worden gedeporteerd voor overbodige elektrolyzers.
Telegraaf-columnist Marianne Zwagerman stelt dat Moerdijk wordt ‘platgewalst’ voor een ‘stekkerdoos voor terreurturbines op zee’.
Dit sentiment wordt in Moerdijk waarschijnlijk breed gedeeld. Bij de Tweede Kamerverkiezingen stemde meer dan de helft van de dorpsbewoners op rechts-populistische partijen. Als het West-Brabantse dorp in zijn eentje de landelijke uitslag zou bepalen, zouden PVV, FvD, JA21 en BBB nu samen 81 Kamerzetels bezetten.
In het kielzog van Van Duijvenvoorde brachten ook JA21-Kamerleden Daniël van den Berg en Ranjith Clemminck-Croci een bezoek aan Moerdijk. Zij spraken vorige week donderdag met de burgemeester, een wethouder en een aantal dorpsbewoners. Op maandag volgde Henk Vermeer, Kamerlid voor de BBB. Hij kwam op uitnodiging van de gelieerde raadsfractie Burger Belangen Moerdijk (BBM), die onder BBB-vlag opereert.
Vermeer, die het opheffen van Moerdijk in een partijvideo ‘onbestaanbaar’ noemt, ontdekte tot zijn ontsteltenis dat de BBB-fractie in Moerdijk daar anders over denkt. BBM stemde op 19 november tijdens de raadsvergadering voor ‘het minste van twee kwaden’, legt fractievoorzitter Peter Stehouwer uit.
Het Rijk heeft de gemeente nu eenmaal opgedragen de benodigde hectaren voor Powerport te vinden. Dat zet de gemeente klem, zegt hij. Er was één andere bouwlocatie in beeld, maar die zou meer dorpskernen en bewoners overlast bezorgen. De gekozen optie treft alleen Moerdijk.
‘Als het aan mij had gelegen hadden we een vierde Maasvlakte aangelegd en daar een kerncentrale op gezet, dan waren we van al die heisa af. Hoewel de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het op den duur ook zonder die windparken was gaan knellen.’
Het industriegebied bij Moerdijk vormt namelijk al veel langer een bedreiging. Het dorp staat al decennialang onder druk van de economische expansiedrift aan de westkant. Een deel van de dorpelingen denkt dat het dorp vroeg of laat toch wel ophoudt te bestaan, en zet daarom liever in op goede exitregelingen en ruimhartige compensatie.
Stehouwer ergert zich eraan dat de Kamerleden die nu luidruchtig voor Moerdijk op de bres springen deze context niet kennen. ‘Ze doen net of het allemaal nieuw is, maar dat is het niet. Deze projecten staan al heel lang op de planning. In Den Haag hebben ze blijkbaar onder een steen gelegen. Ook Henk was niet van alles op de hoogte’, zegt hij over Vermeer.
Die ambivalentie voelt ook de 32-jarige Jeroen de Visser, een geboren en getogen Moerdijker. De Visser is lid van bewonersoverleg de Dorpstafel. Hij is positief over de gesprekken met de JA21’ers en Wilders, waar hij bij aanwezig was. ‘Ze luisterden goed naar ons en leken open te staan voor onze wensen. Maar ik heb er een dubbel gevoel bij dat ze nu pas komen, na alle media-aandacht, en niet al veel eerder.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant