De Belgische premier Bart De Wever waarschuwt voor een zware financiële crisis in de EU als de bevroren Russische tegoeden worden ingezet voor een renteloze lening aan Oekraïne. Volgens De Wever is het goedkoper om de benodigde miljarden te financieren met gezamenlijke Europese leningen.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Met een spijkerharde brief aan voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie, zet De Wever het debat over de hulp voor Oekraïne op scherp. De Belgische premier verzet zich al maanden tegen het in zijn ogen ‘fundamenteel verkeerde’ voorstel om de Russische tegoeden als onderpand te gebruiken voor de lening aan Oekraïne.
Zonder zijn instemming is dit plan zo goed als onuitvoerbaar. Het merendeel (185 miljard euro) van deze tegoeden zit bij Euroclear, een in België gevestigde internationale financiële dienstverlener. In zijn brief van donderdagavond zegt De Wever ‘verbaasd’ te zijn over ‘het totale gebrek aan begrip’ voor zijn kritiek. Een sneer naar Von der Leyen en bondskanselier Friedrich Merz, de twee grootste voorstanders van het voorstel.
Volgens De Wever zal het gebruik van de bevroren tegoeden van de Russische centrale bank door landen buiten Europa gezien worden als illegale onteigening. Dat leidt ertoe dat deze landen de eurozone en obligaties van eurolanden gaan mijden, wat de euro ondermijnt en het lenen hier duurder maakt. Als gevolg van dit domino-effect riskeert de EU een totale ontwrichting van de financiële markten en uitholling van de positie van de euro in het wereldwijde betalingsverkeer.
‘Deze risico’s zijn helaas niet theoretisch maar reëel’, schrijft De Wever. De baas van Euroclear wees eerder deze week in een vertrouwelijke brief aan Von der Leyen en EU-president António Costa op dezelfde gevaren. Euroclear waarschuwde voor ‘blijvend hogere’ rentelasten voor de eurolanden, waarmee de hulp voor Kyiv met de Russische tegoeden als onderpand ‘veel duurder’ uitvalt dan leningen van de lidstaten zelf.
Verder vreest De Wever dat Rusland uiteindelijk de schade op zijn land zal verhalen. Ook Euroclear loopt volgens hem een grote kans het slachtoffer te worden van Russische vergelding. Hij eist dat andere EU-landen in dat geval meebetalen, mocht de EU voor de onderpandroute kiezen.
De EU staat onder grote druk de benodigde miljarden voor Kyiv te vinden. De regeringsleiders beloofden vorige maand de financiële tekorten voor Oekraïne in 2026 en 2027 – geraamd op ruim 135 miljard euro – op te vangen. De EU zou zeker 90 miljard daarvan voor haar rekening nemen.
Over drie weken wordt een besluit verwacht waar het geld vandaan moet komen. Uitstel creëert onzekerheid voor Kyiv en doet afbreuk aan de geloofwaardigheid van de EU, die steeds heeft gezegd Oekraïne zo lang als nodig te steunen.
Diplomaten verwachten dat de Commissie uiterlijk maandag het wetsvoorstel presenteert voor de reparatielening op basis van de bevroren Russische tegoeden. Von der Leyen herhaalde eerder deze week dat dit de beste optie is. Rusland moet voor de rekening opdraaien, niet de Europese belastingbetaler, aldus de Commissievoorzitter.
Andere opties om Kyiv te helpen zijn bilaterale steun van de EU-landen of een lening op basis van het EU-budget. Directe steun is voor veel lidstaten onbespreekbaar omdat ze kampen met hoge tekorten en schulden. Dat geldt ook voor België.
Lenen op basis van het EU-budget vergt minder garanties van de EU-landen maar is voor Nederland en Duitsland een taboe. Daarbij vergt deze constructie de instemming van alle EU-landen en dat is met Hongarije en Slowakije – die warme banden met Moskou onderhouden – onwaarschijnlijk. ‘Woorden zijn goedkoop maar de hulp voor Oekraïne zal helaas duur zijn’, aldus De Wever.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant