Demissionair minister Mariëlle Paul (VVD) stuitte op verontwaardiging tijdens het debat over huisvesting van arbeidsmigranten. Een Kamermeerderheid is boos dat ze eigenhandig een streep zette door beleid van haar voorganger. Desondanks bewogen partijen uiteindelijk toch met Paul mee.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
In voortslepende dossiers komen thema’s wel vaker meermaals langs in de Tweede Kamer, maar donderdag had het debat over de huisvesting van arbeidsmigranten een wel heel hoog déjà-vugehalte. Al in februari boog de Kamer zich namelijk over het onderwerp dat nu weer op tafel ligt: het al dan niet afschaffen van een regeling die werkgevers toestaat om maximaal 25 procent van het minimumloon van arbeidsmigranten in te houden voor huisvesting.
Als het aan de Kamer had gelegen, was dit debat er dan ook niet gekomen. Een grote meerderheid stond achter het besluit van toenmalig minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) om die regeling de komende jaren af te schaffen. Van Hijum wilde dat arbeidsmigranten minder afhankelijk zouden worden van hun werkgevers. Door de regeling kunnen die zowel baas als huurbaas zijn: verliezen migranten hun werk, dan raken ze ook hun huis kwijt.
Maar vorige maand bleek dat de opvolger van Van Hijum een streep had gezet door zijn plan. ‘Niet doen!’, schreef demissionair minister van Sociale Zaken Mariëlle Paul (VVD) naast het voorstel. Hoewel ze het besluit al in september had genomen, kwam ze er pas de dag na de verkiezingen, eind oktober, mee naar buiten. Bovendien bleek ze het eigenhandig te hebben besloten, zonder overleg met de Kamer of belangrijke belangenorganisaties zoals vakbonden.
Het leidde donderdag tot een debat waarin het, naast de inhoudelijke pijnpunten, ook veel ging over de werkwijze van Paul. Daarover klonk Kamerbreed verontwaardiging. Zelfs Pauls eigen partij was ‘verrast’ door het besluit, zei VVD-Kamerlid Claire Martens-America. De timing noemde zij ‘ongemakkelijk’.
Volgens GroenLinks-PvdA-Kamerlid Mariëtte Patijn ‘negeerde’ Paul de Kamer in haar besluit, waarbij ze ook benadrukte dat een minister in een ‘inmiddels dubbel demissionair kabinet’ zeer terughoudend moet zijn met het terugdraaien van beleid.
Ook SP-leider Jimmy Dijk trok fel van leer. Hij vroeg zich meermaals hardop af ‘welk belang’ de demissionair minister diende, en suggereerde dat zij haar oren had laten hangen naar de ‘uitzendbranche’, die ook kritisch was op Van Hijums besluit.
Paul ontkende dat stellig; ze had zich in haar hele carrière nog nooit ‘voor wat voor karretje dan ook laten spannen’. Ze herhaalde meermaals de motivatie die ze ook in Kamerbrieven schreef. Volgens de demissionair minister had ze alle adviezen van afgelopen jaren erbij gepakt, gewogen en was ze simpelweg tot een andere conclusie gekomen. Dat vond ze ondanks haar demissionaire status gerechtvaardigd. ‘Ik ben niet gekomen om bij het kruisje te tekenen.’
Het nam de argwaan niet weg. GroenLinks-PvdA’er Patijn wilde van Paul weten of ze tot haar besluit was gekomen op basis van ‘nieuwe feiten’ die Van Hijum niet had. Hij was immers tot het andere besluit gekomen.
In de inhoudelijke discussie die vervolgens ontstond, erkende Paul dat ze zich op dezelfde informatie als haar voorganger baseerde. In haar ogen wezen de adviezen er juist op dat afschaffing van de regeling negatief kan uitpakken voor arbeidsmigranten. Ze vreest dat er te weinig woningen zouden overblijven en het zicht op de kwaliteit en de prijs van die woningen zou verdwijnen. Als werkgevers salaris willen inhouden, dan moeten ze immers aan bepaalde eisen voldoen.
Hoewel een deel van de Kamer die bezorgdheid deelt, bleef de impact ervan beperkt. Vooral het standpunt van de Arbeidsinspectie speelde voor veel Kamerleden een doorslaggevende rol: die liet al meermaals weten zo snel mogelijk van de regeling af te willen.
De Kamer is weliswaar eensgezind is over het aanpakken van arbeidsmigratie, maar de argumenten die Kamerleden inzetten laten zien dat de beweegredenen sterk verschillen. Waar de linkerkant en het midden van de Kamer hamerden op de misstanden die de inspectie constateert, zoals ondermaatse huisvesting, lag de focus aan de rechterkant op het beperken van het aantal arbeidsmigranten.
JA21-Kamerlid Simon Ceulemans wees bijvoorbeeld op een waarschuwing van de Arbeidsinspectie dat de regeling een ‘verdienmodel’ kan zijn voor werkgevers, die zo ‘worden gestimuleerd om mensen uit het buitenland te halen’. Ceulemans: ‘Met tot gevolg de overlast die wij elke dag in onze wijken zien.’
Ook voor PVV-Kamerlid Maikel Boon was dat reden om zich bij het brede front aan te sluiten. ‘Het jaagt de instroom omhoog.’
Onder de streep betekent het dat Paul een Kamermeerderheid tegenover zich ziet die wil dat er vaart wordt gemaakt met de afbouw van de regeling. Maar er is een groot verschil met het debat van begin dit jaar: over het tempo waarop dit moet gebeuren, zijn de partijen nu verdeeld.
Sommige partijen waren ondanks hun kritiek ook vatbaar voor Pauls voorzichtigheid. Waar een deel van de Kamer wil dat Paul op haar besluit terugkomt, bewegen andere Kamerleden iets met haar mee. Zo dienden D66 en CDA een voorstel in om de regeling af te schaffen zo gauw strengere regels rond huurbescherming van kracht zijn, een van de voorwaarden die Paul noemde. Maar als het zover is moet de regeling wel in één keer worden afgeschaft, in plaats van stapsgewijs.
Op haar beurt bewoog Paul iets mee met de Kamer. Meermaals zei ze dat ze ‘niet getrouwd’ is met de huisvestingsregeling en dat ze er uiteindelijk ook van af wil, net als een meerderheid van de Kamer. Zo lijkt ze haar knopen te tellen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant