Apen kunnen ritme in muziek herkennen, blijkt uit nieuw onderzoek. Twee makaken luisterden naar onder anderen Barry White, Bob Dylan en Bach, en leerden hun hand op de maat te bewegen. Dat zegt iets over de evolutionaire oorsprong van muziek.
De onderzochte makaken waren al getraind om handbewegingen te maken op de maat van een metronoom, maar het was wetenschappers niet eerder gelukt om apen in het juiste tempo van echte muziek te laten meebewegen. Geschikt als nieuwe drummer van je band zijn de dieren nog niet: ze slaan niet synchroon met de beat, maar wel met dezelfde snelheid, vergelijkbaar met hoe jonge kinderen meebewegen op muziek.
De onderzoekers van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico trainden de twee apen om met hun vingers mee te trommelen met nummers als You’re My First, My Last, My Everything van Barry White, Everybody van de Backstreet Boys en een deel van de Matthäus-Passion van Bach. Dat lukte na veel oefenen en beloningen in de vorm van fruitsap, schrijven de wetenschappers in vakblad Science.
Het is bijzonder dat makaken in staat blijken de beat van nummers te herkennen en erop te anticiperen: tot dusver was slechts van de mens, een aantal vogelsoorten en één uitzonderlijke zeeleeuw bekend dat ze muzikaal maatgevoel kunnen hebben.
Lang dachten wetenschappers dat het kunnen herkennen van en reageren op muziek samenhangt met het vermogen om complexe stem- en keelgeluiden te leren. Dat zowel mensen als papegaaiensoorten beide gaven bezitten, onderstreepte deze theorie.
De makaakstudie brengt daar verandering in. Dat apen zonder complexe stemgeluiden toch ritmes kunnen aanvoelen, wijst erop dat het cognitieve vermogen om muziek te ervaren een diepere evolutionaire oorsprong heeft dan gedacht.
Een belangrijke vondst, zegt Henkjan Honing van de Universiteit van Amsterdam in een reactie op de nieuwe studie, waar hij zelf niet bij betrokken was. De muziekwetenschapper en schrijver van onder meer het boek Aap slaat maat, doet al meer dan twintig jaar onderzoek naar hoe mens en dier muziek ervaren. Ook makaken heeft hij onderzocht, maar dat de apen een gevoel voor ritme kunnen aanleren, kon hij zelf nog niet bewijzen.
‘Dit is uiteraard onnatuurlijk gedrag voor die dieren, maar het is ontzettend bijzonder dat je makaken, waarmee wij als mens 23 miljoen jaar geleden de laatste voorouder deelden, blijkbaar kunt aanleren om de regelmaat in muziek te herkennen – mits je ze genoeg beloont natuurlijk.’
De hoogleraar hoopt dat het onderzoek meer duidelijkheid zal scheppen over de evolutionaire oorsprong van muzikaliteit. ‘Sommige wetenschappers zeggen: muziek is een uitvinding van de mens. We vermoeden nu dat muziek mogelijk is gemaakt door de capaciteit om ritmes en melodieën te herkennen, en die delen we dus met dieren. Gibbonmannetjes en -vrouwtjes roepen bijvoorbeeld in een ritmisch lied naar elkaar waar in het bos ze zich bevinden.’
Honing benadrukt dat wat wij ervaren als muziek, niet hetzelfde hoeft te zijn voor dieren. ‘Ik vind het onzin dat we al die dieren in het lab met Mozart blijven lastigvallen. Het is interessanter om te vragen: wanneer is iets muziek voor het dier?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant