Zach Polanski, de nieuwe leider van de Britse Groenen, zet de politieke verhoudingen in zijn land op scherp. De voormalig acteur weet zijn idealen overtuigend te verwoorden; zijn progressieve boodschap slaat aan. Het leidt tot groeiende nervositeit bij de Labour-partij.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Bij een recente opiniepeiling ging er een kleine schok door het turbulente politieke landschap van het Verenigd Koninkrijk. Niet omdat het rechts-populistische Reform UK ruim aan kop ging, maar omdat de tweede plek niet werd ingenomen door Labour, de Conservatieven of de Liberaal-Democraten, maar door The Greens.
Deze plotselinge populariteit van de Britse Groenen heeft voor een goed deel te maken met haar nieuwe leider Zach Polanski, die zich met zijn ‘ecopopulisme’ en klare taal profileert als de linkse tegenhanger van Reform UK-leider Nigel Farage.
Een ruimhartig immigratiebeleid, onvoorwaardelijke steun aan Palestina, het belasten van de rijken, het serieus nemen van de klimaatcrisis, invoering van een basisinkomen en het nationaliseren van nutsbedrijven. Dat is de agenda die de 43-jarige Polanski met verve uitdraagt.
Hij mikt daarbij op progressieve Labour-stemmers die de koers van Keir Starmer te gematigd vinden. Anders dan de technocratisch ingestelde premier heeft Polanski geen moeite om een ideologisch en emotioneel verhaal over te brengen.
Daarbij heeft de voormalig acteur zich laten inspireren door het populistische verhaal van Farage, al staat hij inhoudelijk gezien lijnrecht tegenover de rechtse politicus. Natuurlijk staat Polanski volop in de schijnwerpers in traditionele media, maar ook op sociale media weet hij zijn boodschap goed aan de man te brengen. Onder de slogan ‘Maak hoop weer gewoon!’ vertelt hij een aansprekend verhaal, waarin de allerrijksten en de grote ondernemingen de rol van de slechterik spelen.
In september kozen de leden van The Greens hem tot leider van de partij, die bij de jongste Lagerhuis-verkiezingen van één naar vier zetels ging. De zege was opvallend omdat Polanski niet in het parlement zit, maar in de Londense gemeenteraad. Daar vertegenwoordigt hij het hippe stadsdeel Hackney, waar hij woont met zijn vriend Richie, een zorgmedewerker.
De zege symboliseert een koerswijziging van The Greens. Partijgenoten Adrian Ramsay en Ellie Chowns wonnen hun zetels in plattelandsgebieden die voorheen in handen waren van de Tories. Onder leiding van Polanski ontwikkelt de partij – die 35 jaar geleden voortkwam uit de milieubeweging – zich tot een brede linkse partij, met een stedelijk karakter.
Ook de presentatie is anders dan voorheen. Polanski’s voorganger Natalie Bennett zei ooit dat The Greens ‘de neiging hadden om iets te aardig te zijn’. Dat laatste is niet meer het geval onder de strijdvaardige nieuwe leider.
Polanski werd op 2 november 1982 als David Paulden geboren in Salford, nabij Manchester. Hij is een telg van een Joodse familie die vanaf het vasteland naar Engeland was gevlucht. Om antisemitisme te vermijden, veranderde zijn grootvader zijn naam van Polanski in het Engelse Paulden.
Nadat hij 18 was geworden, besloot de jonge David de oude familienaam weer te gebruiken, als een eerbetoon aan zijn opa. De voornaam Zach refereert aan een personage in Goodnight Mister Tom, een joods kinderboek dat zich in de oorlog afspeelt.
Zijn ouders, een actrice en een eigenaar van een kluswinkel, waren rijk genoeg om hun zoon naar een privéschool te sturen. Daarna ging hij naar de toneelschool in het Welshe Aberystwyth en in de Amerikaanse stad Atlanta. In het zuidelijke Amerika kreeg Polanski naar eigen zeggen voor het eerst te maken met openlijk racisme en homofobie.
Terug op Britse bodem ging hij in Londen wonen, waar hij in buurttheaters optrad, als psychotherapeut ging werken en een hypnosepraktijk begon aan Harley Street, de straat van privéklinieken.
In zijn tijd als hypnotiseur kreeg hij, twaalf jaar geleden, een vrouw over de vloer die een borstvergroting wilde; Polanski zei dat door middel van hypnose te kunnen bewerkstelligen. De vrouw bleek echter undercover voor The Sun te werken. Het voorval achtervolgt hem tot op de dag van vandaag, ook al heeft hij zijn excuses aangeboden voor deze episode.
Zijn politieke betrokkenheid begon met een lidmaatschap van de Liberaal-Democraten. Polanski is uiterst EU-gezind; tijdens een open bijeenkomst van de Labour Partij oefende hij kritiek uit op de eurosceptische houding van Labours toenmalig leider Jeremy Corbyn. In 2017 kwam Polanski tot de conclusie dat de Liberaal-Democraten voor hem niet links genoeg waren. Hij stapte over naar The Greens.
Die partij mikt nu onder meer op de stem van moslims en andere Britten die ontevreden zijn met de Gaza-koers van de Labour-regering. Een van Polanski’s plaatsvervangers is Mothin Ali, een raadslid uit Leeds dat opviel door na de uitslag van de lokale verkiezingen luidkeels ‘Allahu Akbar’ te roepen.
The Greens zijn voor eenzijdige nucleaire ontwapening, tegen het lidmaatschap van de Navo en voor een EU-lidmaatschap. Waarschijnlijk zal er vroeg of laat een samenwerking komen tussen The Greens en de nieuwe socialistische Your Party van Jeremy Corbyn, en mogelijk ook met de Liberaal-Democraten – een toekomstig links blok tekent zich af in de Britse politiek.
Duidelijk is dat Labour zenuwachtig wordt van de opkomst van The Greens. Eerder dit jaar beweerde een Labour-bewindsman dat als The Greens ‘een charismatische of populistische leider hadden, wij 8 tot 10 procentpunten achter zouden liggen in de peilingen’. Dat moment zit er nu aan te komen.
In het voorjaar van 2019 werd Polanski gearresteerd bij een van de eerste acties van Extinction Rebellion, op Waterloo Bridge in Londen. Later dat jaar werd hij eveneens bij een XR-actie opgepakt, waarna hij een nacht in de cel moest doorbrengen.
Groot-Brittannië kent een districtenstelsel, maar Polanski is een groot voorstander van een evenredig kiesstelsel. Zo’n systeem, zoals dat in Nederland, kan kleine en nieuwe partijen ten goede komen.
Eerder dit jaar kwam Polanski in opspraak nadat hij de arrestatie van de genderkritische comedyschrijver Graham Linehan door vijf agenten ‘proportioneel’ had genoemd. Diens tweets kwalificeerde hij als ‘totaal onacceptabel’. Linehan werd niet vervolgd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant