is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
En zo waren we weer bij het zoveelste gesprek over ‘polarisatie’ en hoe we met elkaar in gesprek blijven. De extreemrechtse propagandist Wierd Duk, die inmiddels ook door werkgever De Telegraaf geen journalist meer genoemd wordt, liep weg bij het brave EO-programma Dit is de Week, toen schrijfster Ronit Palache hem confronteerde met de ronkende waanzin die hij wekelijks in zijn podcast debiteert.
Duk zit wekelijks in zijn safe space van SBS6, waar slapjanus Johan Derksen een geestverwant in hem ziet en de presentatoren het hem nooit moeilijk maken. Logisch dus, dat de kleinzielige Duk wegliep. Interessanter was het gesprek aan tafel nadat Duk ‘doei’ had gezegd. Presentator Margje Fikse en vaste tafelgast Gert-Jan Segers bleken van de school die vindt dat je met iedereen in gesprek moet blijven, Palache niet. Fikse bestond het zelfs om Palache aan te spreken op haar tactieken, alsof je iemand niet zou mogen confronteren met zijn eigen woorden. Een valse balans; de dader werd maar weer eens slachtoffer gemaakt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De gedachte dat je met iedereen in gesprek moet blijven is hardnekkig. Ten eerste omdat het sympathiek en empathisch klinkt, en mensen nu eenmaal graag sympathiek en empathisch lijken. Ook de obsessie met fatsoen en oppervlakkige aardigheid van het redelijke midden speelt een rol: omdat Duk ongetwijfeld heel voorkomend doet in een voorbespreking, willen Fikse en Segers zijn kwader trouw niet aannemen.
Daarnaast, en dit is de belangrijkste denkfout, is er de gedachte dat als je Wierd Duk niet aan tafel laat, je zijn zelfgecreëerde achterban niet aan tafel laat. Maar dat is onzin: als je Wierd Duk uitsluit, sluit je alléén Wierd Duk uit. Wierd Duk vertegenwoordigt helemaal niemand, hoe hard hij ook roept van wel. Zijn tweehonderdduizend volgers op X zeggen slechts dat hij succesvol mensen, of nou ja, profieltjes, naar de mond kan praten en de extreemrechtse algoritmes bespeelt. Er zijn volop mensen die aantoonbaar véél gekwalificeerder zijn om de mensen namens wie Duk zegt te spreken (praktisch opgeleiden bijvoorbeeld) te vertegenwoordigen.
Wierd Duk vertegenwoordigt hoogstens zijn eigen hoekje van het internet, dat bestaat uit een ratjetoe van mensen die maar één eigenschap delen: hun rancune. Door Wierd Duk uit te nodigen, laat je het gesprek bepalen door die rancune, normaliseer je die en gaat het nooit meer over de inhoud. Voor de duidelijkheid: wanneer je geen podium geeft aan leiders van de online cult van extreemrechts, betekent dat niet dat je geen oor hebt voor, bijvoorbeeld, autochtone Nederlanders in slechte wijken. Ten eerste is die overlap helemaal niet 100 procent en daarnaast is dat eerste hokje zelfgekozen, dat tweede hokje meestal niet.
Wat Fikse en Segers met hun misplaatste empathie niet lijken te snappen, is dat je verschil moet maken tussen influencers, die met kwade intenties mensen een fuik indrijven, en volgers, die met hun gefrituurde hersens die fuik inzwemmen. Waar die eerste groep keihard aangesproken moet worden, juist omdat men exact weet waarmee men bezig is, ligt dat bij een deel van die tweede groep anders; daar zijn mensen bij die misleid worden.
Tot slot is er een fundamenteel verschil tussen publiek en privé. In het publieke debat geloof ik dat het noodzakelijk is antidemocratische geluiden en leugenaars uit te sluiten en te negeren: tolerantie voor intolerantie helpt de tolerantie immers om zeep. Dat is anders dan privé, van mens tot mens, in een écht gesprek: daar zou je nooit mensen moeten buitensluiten. Maar een talkshow is deel van de publieke ruimte, beste redacties, en daar gaat verantwoordelijkheid boven gemakzuchtige empathie en nepfatsoen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns