Project Suncatcher, zo heet het ambitieuze plan van Google om datacenters in de ruimte te bouwen. Alleen zo zou men kunnen blijven voldoen aan de enorme energiebehoefte van AI, dat volgens het bedrijf ‘de grootste uitdagingen van de mensheid’ zal oplossen.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Het ligt, als je de wereld door een Google-bril bekijkt, eigenlijk best voor de hand. ‘De zon is de ultieme energiebron in ons zonnestelsel en stoot honderd biljoen keer meer energie uit dan de totale elektriciteitsproductie van de mensheid’, zo schreef het techbedrijf onlangs in de aankondiging van zijn nieuwe Project Suncatcher, het plan om datacenters voor AI niet op de steeds vollere aarde te bouwen, maar in de ruimte.
De vraag naar steeds meer elektriciteit-slurpende datacenters vol ratelende processoren groeit immers rap. Tegen 2030 zou het energieverbruik daarvan met 165 procent kunnen zijn toegenomen, becijferde Goldman Sachs eerder dit jaar. Een flink deel van die energie komt uit fossiele brandstoffen.
Google gelooft daarom in zonne-energie in de ruimte. ‘Zo’n aanpak kan ook een enorm potentieel hebben om verder op te schalen en de impact te minimaliseren op onze aardse bronnen’, schrijft het bedrijf.
Ook andere techbedrijven zijn geïnteresseerd. Op de aandeelhoudersvergadering van Tesla zei Elon Musk eerder deze maand over het energieverbruik van datacenters: ‘Als je een niet-triviale hoeveelheid energie van de zon wilt gebruiken, dan moet je wel overschakelen naar zonne-energie in de ruimte.’
Het vertrouwen van de markt dat de vele miljarden aan investeringen in aardse datacenters zullen renderen loopt ondertussen terug, zo schreef de zakenkrant Financial Times onlangs. De prominente techinvesteerder Peter Thiel dumpte deze week zelfs al zijn aandelen in Nvidia, dat het merendeel van zijn omzet uit datacenters haalt.
Toch gokken techgiganten erop dat dit slechts hobbels zijn op de route naar een toekomst waarin het grote publiek AI meer en meer omarmt en de vraag naar datacenters net zo snel blijft stijgen. Zo kondigde Amazon-miljardair Jeff Bezos deze week zijn nieuwe AI-start-up aan, Project Prometheus, dat al ruim 6 miljard dollar aan investeringen ophaalde.
Google zet de technische basis voor Project Suncatcher uiteen in een wetenschappelijk artikel dat het op de eigen website publiceert, en dat dus niet door de peerreview is gegaan, het proces waarbij onafhankelijke experts de wetenschappelijke claims tegen het licht houden voordat een artikel kan verschijnen in een vakblad.
De onderzoekers schetsen bij wijze van voorbeeld hoe ze een zwerm van 81 satellieten op kleine afstand van elkaar kunnen laten vliegen. Klein, omdat de verbindingen tussen de satellieten bij grote afstanden te traag zijn voor de berekeningen die een AI-datacenter moet kunnen maken. Dat doen ze in een zwerm in de vorm van een platte pannenkoek met een diameter van grofweg een kilometer, zodat de satellieten en hun zonnepanelen niet in elkaars schaduw vliegen.
‘Dit artikel is half promotie, half wetenschappelijk’, zegt Pieter Dieleman van het wetenschappelijk instituut voor ruimteonderzoek SRON. Daar is hij projectleider van Lisa, een zwaartekrachtgolfdetector die straks, enigszins vergelijkbaar met wat Google van plan is, uit meerdere samenwerkende satellieten zal bestaan, al gaat het in het geval van Lisa wel over veel grotere afstanden. ‘Veel engineering-uitdagingen zijn best wel grondig uitgewerkt, maar ze wandelen ook makkelijk over een aantal issues met dit plan heen.’
Zo zeggen ze bijvoorbeeld weinig over hoe ze de satellieten koel willen houden. ‘Het zonnepaneel alleen al wordt 100 graden’, zegt Dieleman. En dan zijn er nog radiatoren nodig om de opgebouwde warmte weg te stralen naar de ruimte. ‘Ik zou daarvoor meer exacte berekeningen willen zien, want ik vermoed dat ze zich op dit moment een beetje rijk rekenen.’
Dat optimisme doorspekt meer aspecten van het plan, zegt hij, van de ramingen voor de verwachte lanceerkosten en het verwachte gewicht van het materiaal dat de processoren in de satellieten moet beschermen tegen de verhoogde straling in een baan rond de aarde, tot de snelheid waarmee men de uitkomsten van berekeningen kan terugsturen naar onze planeet.
Maar wat Google wil, is wel degelijk haalbaar, oordeelt Wouter Laauwen, die bij SRON bezig is met het ontwerp van een satellietzwerm voor astronomische waarnemingen. ‘Wij liepen onmiddelijk tegen een aantal van dezelfde problemen aan waar Google met dit project ook tegenaan loopt’, zegt hij.
Uiteindelijk, schat zowel Laauwen als Dieleman, zijn geen van de problemen waar Google met Project Suncatcher voor staat onoverkomelijk. ‘Ik denk dat ze over tien jaar wel een eerste testversie kunnen hebben draaien’, zegt Dieleman. Laauwen verwacht zelfs dat het nog wat sneller kan. ‘Grote Amerikaanse techbedrijven kunnen heel snel schakelen.’
Voorlopig blijft het bouwen van datacenters op aarde goedkoper, verwacht hij. Maar veel techbedrijven denken dat dit binnenkort anders is. ‘Ik gok dat een groot deel van de wereld in de loop der tijd bedekt raakt met datacenters’, zei OpenAI-topman Sam Altman in juli in gesprek met de rechtse podcaster Theo Von. En ook zijn conclusie was toen, na een hoorbare aarzeling: ‘... misschien moeten we ze in de ruimte plaatsen.’
Niet alleen Google werkt aan datacenters in de ruimte. De start-up Starcloud wil volgend jaar een satelliet met meerdere chips van Nvidia in een baan rond de aarde hebben draaien. Het bedrijfje Lonestar Data stuurde eerder dit jaar een mini-datacenter richting de maan als onderdeel van maanmissie Athena van Intuitive Machines.
Eerder experimenteerde Microsoft bovendien al met het andere uiterste: het bedrijf zette in 2018 een datacenter op de bodem van de zee.
En niet alleen in de VS denkt men aan rekenen in de ruimte, ook China is ermee bezig. Afgelopen mei lanceerde het land de eerste twaalf satellieten van een zwerm die uiteindelijk 2.800 exemplaren moet tellen en onder meer dienst moet gaan doen als platform voor AI-berekeningen.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant