is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
De Griekse schilder Apelles, die in de 4de eeuw voor Christus leefde, verschool zich achter zijn schilderijen om te horen wat bezoekers daadwerkelijk vonden van zijn kunstuitingen.
Zo hoorde hij op een dag dat een schoenmaker kritiek had op hoe hij de schoenen had geschilderd. Niet goed, er was een vetergat vergeten. Apelles besloot de fout te herstellen. Toen de schoenmaker opnieuw langskwam en nu mopperde dat het scheenbeen niet juist was geschilderd, dook hij op vanachter zijn doeken en riep, volgens Plinius de Oudere, bars: ‘Sutor, ne ultra crepidam’ (‘Schoenmaker, niet verder dan de schoen’), dat in de Nederlandse taal doordrong als ‘Schoenmaker, blijf bij je leest’.
De uitdrukking is aan de Nederlandse multinationals niet besteed. Van de vier toonaangevende Nederlandse multinationals sinds de Tweede Wereldoorlog (ASML kan wel de vijfde worden genoemd) heeft eigenlijk alleen Royal Shell – het voormalige Koninklijke Olie – een vaste koers gevaren.
De andere drie gaan even kriskras over de wereldzeeën als de Vliegende Hollander. Soms lijken het geen gewone bedrijven meer, maar handelsmaatschappijen in bedrijven. Ze zijn continu bezig zich te transformeren. Philips, ooit de gloeilampenfabriek uit het zuiden van het land, is alleen nog maar een producent van medische apparatuur – healthcare noemen ze dat in goed Engels. Radio’s, televisies, chips, huishoudelijke apparatuur, platenmaatschappijen, kabels, witgoed en computers zijn verkocht. Alles is op één kaart gezet.
Unilever heeft zich geconcentreerd op verzorgings-, schoonheids- en schoonmaakproducten. Zo werden afgelopen jaren de margarinedivisie, de theedivisie en de ijsdivisie afgesplitst. En AkzoNobel is onder de gesjeesde informateur Hans Wijers volledig overhoop gehaald. Ooit hield het zich bezig met zoutwinning (Koninklijke Zout), medicijnen (Organon), vezels (AKU) en levensmiddelen (Duyvis). Daarna kwamen daar speciale chemicaliën bij. Allemaal verkocht.
Akzo is nu een groot internationaal verfconcern. En daar is een volgend bedrijf bijgekocht: Axalta. Want eigenlijk is het een gewone overname. De term fusie wordt alleen gebruikt om de beursnotering te verkassen naar New York. Er gaan al geruchten dat de aankoop zal leiden tot een nieuwe verkoopgolf. AkzoNobel zou af willen van de zogenoemde huis-, tuin en keukenverven zoals Flexa, Sikkens en Ceta-Bever, die doe-het-zelvers op hun eigendom kliederen. Onlangs verkocht Akzo ook al het verfbedrijf in India omdat het op die markt geen leidende positie heeft.
Dat bedrijven zich steeds meer op één markt concentreren heeft enerzijds te maken met de angst voor sprinkhanen of aasgieren die via de beurs het bedrijf binnendringen en roepen dat de som van de delen meer waard is dan het geheel. Maar daarnaast wordt het ook veroorzaakt door steeds wisselende besturen die ieder hun eigen stempel op het bedrijf willen zetten om niet in de vergeetboeken te eindigen.
In die besturen zitten manusjes-van-alles die denken te beschikken over geniale inzichten. Als ze niet naar kunstenaar Apelles willen luisteren, moeten ze misschien bij de wijsgeer Socrates te rade gaan: ‘Wie niet tevreden is met wat hij heeft, zal ook niet tevreden zijn met wat hij krijgt.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns