is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Of Nederland vol is – of dat er nog wat bij kan – is niet objectief vast te stellen. Wel duidelijk is dat de bevolkingstoename temporiseert. Mogelijk zal de wereldbevolking deze eeuw al gaan afnemen. En daardoor vermindert niet alleen de materiële welvaart, maar ook de brede welvaart of het welzijn, waaronder gezondheid, leefomgeving en sociale relaties.
In de laatste 75 jaar is de wereldbevolking verdrievoudigd tot 8 miljard. Om die 8 miljard mensen te behouden, zou iedere vrouw 2,1 kinderen moeten baren. In twee derde van de landen ligt dat al lager. De VN gaat er bij de huidige mondiale voortplantingsratio van 2,3 vanuit dat de bevolking nog stijgt tot 10 miljard in 2084 en daarna afneemt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Veel demografen vinden dat rijkelijk optimistisch. Volgens de laatste data is de voortplantingsratio in de VS nu 1,8, in China 1,7, in Duitsland 1,6, in Japan en Nederland 1,4 en in Italië en Spanje 1,3. In India is de voortplantingsratio gedaald van 6 naar 2,1 kinderen per vrouw.
Ook de VN constateert dat de bevolking in veel welvarende industrielanden in 2100 met 20 procent zal zijn afgenomen of zelfs gehalveerd. In zijn publicatie De Bicker schetste journalist Michel Bicker Caarten ‘een rampscenario’ van een afname van de wereldbevolking tot 1 miljard in 2100.
Socioloog Jolanda Withuis kan worden gerustgesteld. In een column in deze krant luidde ze vorige week de noodklok. Overbevolking noemde ze de oorzaak van het overbelaste railnet, de filerecords, de stikstofcrisis, het woningtekort, het onderwijzerstekort en het vliegtuiglawaai. Voor de generatie van nu zijn dat grote problemen, omdat ze zich continu wil verplaatsen en steeds ruimer wil wonen, maar niet de ongemakken van files en vliegtuiglawaai op de koop wil toenemen, laat staan in de massa wil recreëren op de Veluwe.
Chad Jones, hoogleraar economie in Stanford, stelde in zijn geruchtmakende publicatie Het einde van economische groei? Onbedoelde gevolgen van afnemende bevolking dat een kleinere bevolking leidt tot minder nieuwe ideeën en afnemende innovatie en daardoor minder groei. Juist de bevolkingsgroei heeft volgens zijn modellen de afgelopen 75 jaar tot de enorme groei van zowel de materiële als brede welvaart geleid.
‘Bevolkingsgroei is vanuit een totaal welvaartsperspectief een belangrijke motor van welzijn’, is zijn conclusie. In de meeste groeimodellen is de focus gericht op de welvaart per persoon. Dat is 2 procent per jaar sinds 1960. ‘Maar dat is een te beperkte kijk.’ De totale maatschappelijke welvaart is volgens zijn modellen jaarlijks 6 procent toegenomen.
Het sociaal-economische model van alle landen in de wereld is gericht op bevolkingsgroei. Nu is er veel onzeker. Als de mens erin slaagt het eeuwige leven te bereiken, zal de bevolking blijven stijgen. Alleen wordt de bevolkingspiramide op zijn kop gezet door vergrijzing. Maar door een kernoorlog, pandemie of AI kan de wereldbevolking ook decimeren.
In de wereld zijn er nog voldoende plekjes om je in dat scenario te wanen. Ook in Nederland, fiets vanmiddag een keer in de Wieringermeer.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns