Vergrijzing zou wel eens het belangrijkste maatschappelijke onderwerp kunnen worden in de komende jaren. Het aantal gepensioneerden groeit snel, terwijl het aantal werkenden lang niet zo snel toeneemt. Verschillende Europese landen nemen momenteel diverse maatregelen om het systeem betaalbaar te houden. Maar als je pensioenmaatregelen doorvoert, raakt dat veel Europeanen diep.
Een grote groep mensen gaat de komende jaren met pensioen of is onlangs met pensioen gegaan. In veel Europese landen is de babyboomgeneratie het omvangrijkst. Dit zijn de mensen die vlak na de Tweede Wereldoorlog zijn geboren, allemaal tussen de 60 en 80 jaar oud. Het wordt echter steeds moeilijker om al hun pensioenen te financieren. In 2040 zijn er in Nederland bijvoorbeeld nog maar twee werkenden per AOW-gerechtigde, terwijl dat er in 2022 nog vier waren. Daarom is er actie nodig.
Duitsland: belastingvoordeel voor doorwerkende ouderenKijk naar Duitsland. "De regering wil een belastingvoordeel invoeren om oudere werknemers te stimuleren om na hun pensioenleeftijd door te werken," legt correspondent Jeroen Akkermans uit. "Naast je pensioen kun je dan tot 2000 euro per maand belastingvrij bijverdienen. Dit is bedoeld om het systeem betaalbaar te houden."
"De officiële pensioenleeftijd in Duitsland ligt momenteel tussen 65 en 67 jaar, afhankelijk van het geboortejaar. Vanaf 2031 geldt voor iedereen een pensioenleeftijd van 67 jaar. Er wordt wel gesproken over een mogelijke verhoging naar 70, maar dat speelt in de huidige plannen geen rol," zegt Akkermans.
Denemarken: pensioenleeftijd naar 70 In Denemarken zijn er al plannen om de pensioenleeftijd verder te verhogen. In 2040 moet deze op 70 jaar liggen. Volgens de Deense regering is dit nodig om het pensioenstelsel betaalbaar te houden. Er is weinig weerstand, hoewel meerdere vakbonden hebben aangegeven dat 70 het maximum zou moeten zijn, ook al wordt de pensioenleeftijd gekoppeld aan de levensverwachting.
Nederland: mogelijk stijging van de leeftijd Ook in Nederland is de pensioenleeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. Theoretisch kan de pensioenleeftijd hier in de toekomst dus ook naar 70 jaar stijgen, maar dat hangt nog van verschillende sociale en politieke factoren af.
Italië: 67 blijft 67 Italië heeft ook zo’n koppeling. Maar daar zorgt dat voor wrijving. Met 67 jaar is de pensioenleeftijd nu niet laag te noemen. De regering van premier Giorgia Meloni wil deze leeftijd nu bevriezen. Tot minimaal 2027 zal de pensioenleeftijd niet verder stijgen met de levensverwachting, zoals nu het geval is. Deze beslissing lijkt politiek gemotiveerd.
"Eind oktober waren er nog protesten tegen het verhogen van de pensioenleeftijd," zegt correspondent Sophie van der Meer. "Italië kijkt al vooruit naar de verkiezingen in 2027, waardoor veel politici hun kiezers tevreden willen houden. Zowel links als populistisch-rechts zijn tegen een verdere verhoging. Meloni kiest er nu voor om de leeftijd voorlopig te bevriezen om zo politieke onrust te vermijden."
"Ze wil voorkomen dat haar regering voortijdig valt. De verkiezingen zijn pas in 2027, en momenteel vormt ze een coalitie met andere rechtse partijen, soms zelfs nog rechtser dan zijzelf. Ze heeft die rechtervleugel nodig om haar coalitie stabiel te houden. Daarom laat ze de geplande verhoging van de pensioenleeftijd per 1 januari niet doorgaan. Hoewel niet alle coalitiepartners blij zijn met de manier waarop ze dit wil financieren," zegt Van der Meer.
Ook tegenstanders kijken met zorg naar deze bevriezing. Economisch gaat het al een tijd weer iets beter met Italië, maar er is angst dat deze maatregel de staatsschuld weer zal laten stijgen. "Meloni heeft aangekondigd de belastingen op banken en verzekeraars te verhogen om het ontstane tekort te dekken," zegt Van der Meer. "Maar dat is slechts een tijdelijke oplossing tot de verkiezingen in 2027. De vergrijzing gaat ondertussen gewoon door, dus het is geen structurele oplossing."
Frankrijk: protest na protestItalië kan daardoor binnenkort in een lastige situatie terechtkomen. Een land dat daar al middenin zit, is Frankrijk. De financiële problemen zijn er groot en de voortdurende discussie over de pensioenleeftijd lijkt maar niet opgelost te raken. President Emmanuel Macron en verschillende premiers hebben al geprobeerd de leeftijd te verhogen van 62 naar 64, maar het verzet van de Fransen is te sterk. Inmiddels is ook deze kwestie doorgeschoven naar het verkiezingsjaar 2027.
"Fransen zijn allereerst niet bang om te staken," zegt Van der Meer. "Ze zijn dus snel bereid om de straat op te gaan als er maatregelen worden genomen waar ze het niet mee eens zijn. Net zoals in Italië zie je dat er in de Franse politiek veel weerstand is tegen het verhogen van de pensioenleeftijd, zowel bij links als bij rechts. En dat zijn meteen grote groepen."
"De Fransen hebben gekozen voor een heel sociaal systeem. Ze dragen relatief veel bij aan de pensioenen van de generaties vóór hen. In ruil daarvoor konden ze vaak al op jonge leeftijd met pensioen. Voor veel Fransen voelt dat als een recht waar ze jarenlang voor hebben gewerkt, en nu dat dreigt te worden afgenomen, komen ze in verzet."
Het beeld over Zuid-Europeanen klopt nietHet aanpassen van de pensioenleeftijd aan de levensverwachting is in Nederland vrij geruisloos verlopen. Bovendien hoor je Nederlanders vaak hun verbazing uitspreken over hoe Zuid-Europeanen tegen werk en pensioen aankijken. Maar dat beeld is niet helemaal juist, zegt Bert Colijn, hoofdeconoom Nederland bij ING.
"Ook in Zuid-Europese landen is het aantal werkende 50-plussers de afgelopen jaren sterk gestegen. Zelfs in Frankrijk. In veel landen is ook een einde gekomen aan vervroegde uittredingsmogelijkheden. Dat proces loopt al tientallen jaren. De volgende stap is nu het verhogen van de pensioenleeftijd."
"Het verschilt per land of dit haalbaar is. In Frankrijk is het inderdaad moeilijk, maar Italië toont aan dat het wel mogelijk is, ondanks de tijdelijke pauze die nu wordt genomen. Zowel Frankrijk als Italië behoorden tot de Europese achterhoede wat betreft de pensioenleeftijd. Inmiddels behoort Italië tot de koplopers," zegt Colijn.Het werkt in twee richtingen"Ook de Duitse bevolking vergrijst snel, vanwege een grote babyboomgeneratie. Een maatregel die oudere mensen belastingvoordeel geeft, kan daarom effectief zijn. Bovendien is het altijd nuttig om maatregelen te treffen, want het werkt beide kanten op. Hoe later mensen met pensioen gaan, hoe minder pensioen er uitgekeerd hoeft te worden. En hoe meer mensen er werken, hoe groter de economie wordt."
Source: Fok frontpage