Het aantal deals tussen verdachten en het Openbaar Ministerie over strafmaatregelen stijgt fors. In de afgelopen drie jaar zijn er ongeveer 550 van zulke afspraken gemaakt. Deze procesafspraken resulteren vaak in een lagere straf voor de verdachte, die in ruil afziet van een uitgebreide rechtszaak. Dit bespaart tijd en de afspraken moeten altijd door een rechter worden goedgekeurd. Voor het eerst werden deze afspraken in 2021 gemaakt en eind 2022 gaf de hoogste rechter groen licht voor het gebruik ervan, waarna het aantal deals aanzienlijk toenam.
Laura Peters, strafrechtdeskundige aan de Rijksuniversiteit Groningen, stelt dat dergelijke afspraken nu de norm zijn. Ze noemt voorbeelden van deals met verdachten van drugstransporten en witwaspraktijken. Ook met de zoon van Ridouan Taghi wordt onderhandeld. Procesafspraken gaan vaak gepaard met toezeggingen van beide kanten: de verdachte werkt mee aan een snelle afhandeling in ruil voor een mildere straf. Het OM kan tot een derde minder straf eisen, mits de verdachte geen verweer voert of hoger beroep aantekent.
De rechtbanken in Limburg en Rotterdam begonnen met deze afspraken als oplossing voor oude zaken en lange processen rond georganiseerde misdaad. Peters benadrukt dat procesafspraken niet mogen leiden tot 'achterkamertjesjustitie'. Officier van justitie Ferry van Veghel is van mening dat het beter is om in meerdere zaken bewijzen te verzamelen zonder te streven naar maximaal mogelijke straffen. Vooral in drugs- en witwaszaken, vaak gebaseerd op onderschepte communicatie, worden deze afspraken nu sneller afgehandeld.
Strafrechter Jacco Janssen geeft aan dat er veel tijd bespaard wordt, tijd die elders ingezet kan worden. Voor verdachten biedt het zekerheid over de strafduur. Toch zijn er risico's, zoals minder transparantie en openbaarheid. Peters waarschuwt dat deze werkwijze niet mag ontaarden in een systeem waarin verdachten bekennen voor een lagere straf. In Nederland wordt een deal altijd openbaar behandeld en alleen goedgekeurd bij voldoende bewijs.
Procesafspraken worden meestal goedgekeurd, maar soms afgewezen als de straf te laag is. Peters pleit voor wettelijke regels over wanneer procesafspraken geschikt zijn. Hoewel er nog geen wetgeving is, menen rechtspraak, het OM en advocatuur dat ze zelf goed kunnen inschatten wanneer een deal acceptabel is. Janssen gelooft niet dat zulke afspraken geschikt zijn voor ernstige zaken zoals moord of zedendelicten, maar wil ook niet dat deze bij voorbaat worden uitgesloten.
Source: Fok frontpage