Nieuwe regels van het Pentagon, het hoofdkwartier van het Amerikaanse ministerie van Defensie, beperken de bewegingsvrijheid van de media. Doordat restricties worden gelegd op wat gepubliceerd mag worden, vrezen journalisten en deskundigen dat onafhankelijke verslaggeving onder druk komt te staan.
Het nieuwe beleid, dat in september werd aangekondigd, verplicht journalisten vooraf toestemming te vragen voor het publiceren van bepaalde informatie. Wie dat niet doet, kan toegang tot het Pentagon verliezen, zelfs als de gepubliceerde informatie niet geheim is. Volgens minister van Defensie Pete Hegseth zijn de regels nodig om de nationale veiligheid te beschermen. Maar mediaorganisaties spreken van een inbreuk op de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting.
"Dit gaat niet meer over veiligheid, maar over controle", zegt Amerikadeskundige Kirsten Verdel tegen NU.nl. "Journalisten mochten al niet overal in het Pentagon komen, dus het is onzin dat dit iets zou beschermen. Wat hier gebeurt, is dat de overheid bepaalt wie toegang krijgt tot informatie. Dat raakt de kern van persvrijheid."
Onder andere The New York Times, NPR, Newsmax en The Guardian lieten al weten de nieuwe regels niet te accepteren. "Sinds de aankondiging van het beleid hebben wij onze zorgen geuit. Dit beleid beperkt de manier waarop journalisten over het Amerikaanse leger kunnen rapporteren, dat jaarlijks wordt gefinancierd met bijna 1 biljoen dollar aan belastinggeld. Het publiek heeft het recht te weten hoe de overheid en het leger opereren", schrijft The New York Times in een verklaring.
Ook CBS News, ABC News, CNN, Fox News en NBC News meldden in een gezamenlijke verklaring niet akkoord te gaan. Volgens Verdel gaat het in totaal om zo'n dertig titels. Het enige mediabedrijf dat wel heeft aangegeven de voorwaarden te zullen accepteren, is het pro-Trump-televisiekanaal One America News (OAN).
Opvallend is dat ook doorgaans pro-Republikeinse netwerken als Fox News en Newsmax de regels niet willen ondertekenen. "Dit beleid is ongekend en vormt een bedreiging voor de belangrijkste journalistieke bescherming", laat Fox News in een verklaring weten.
"We zullen verslag blijven doen van het Amerikaanse leger, zoals al onze organisaties al tientallen jaren doen, en zullen daarbij de principes van een vrije en onafhankelijke pers hooghouden."
Volgens Verdel zegt dit veel. "Als zowel linkse als rechtse media zich hiertegen verzetten, weet je dat het niet om partijpolitiek gaat, maar om iets fundamentelers: het recht om vrij te kunnen publiceren."
Het Pentagon verdedigt de regels. Woordvoerder Sean Parnell stelt dat ze "in lijn zijn met regels op andere militaire bases" en dat het basisregels van gezond verstand zijn om gevoelige informatie te beschermen.
Als gevolg van het beleid kunnen tientallen verslaggevers hun toegangspas tot het ministerie van Defensie verliezen. Media hadden namelijk tot dinsdag de mogelijkheid om te ondertekenen. Wie dat niet deed, moet binnen 24 uur de perskaart inleveren.
"Uitzoeken wat er écht achter de schermen gebeurt en niet klakkeloos aannemen wat de overheid of administratie zegt, dat is journalistiek", schrijft journalist Tom Bowman, die al 28 jaar voor nieuwsorganisatie NPR in het overheidsgebouw werkt. "Hoe kunnen Amerikanen nu weten wat er in hun naam bij het Pentagon gebeurt, met hun belastinggeld, zonder journalisten die vragen kunnen stellen?"
"Zonder die toegang verdwijnen veel nuances en moeten verslaggevers voornamelijk vertrouwen op persberichten van het Pentagon", vervolgt Bowman. "Dat maakt doorvragen moeilijker en beperkt het scala aan geluiden dat in het nieuws komt."
Bowman heeft zijn perskaart inmiddels ingeleverd. "Als we meegaan met de regels, betekent dat dat we gewoon napraten wat de overheid ons vertelt. Net zoals je dat zou zien in autoritaire landen, waar de overheid de pers streng controleert", vertelt hij in de radioshow All Things Considered.
"Het zal onze verslaggeving belemmeren, maar het betekent niet dat we er allemaal mee stoppen. De meeste verslaggevers hebben in de loop der jaren goede bronnen ontwikkeld. Sommigen van hen zullen nog steeds met ons praten."
Het is niet de eerste keer dat Hegseth probeert de journalistieke verslaggeving over het Pentagon te beperken. Sinds zijn aantreden worden nauwelijks nog persconferenties georganiseerd door de afdeling Communicatie van het ministerie. In februari besloot de regering-Trump dat grote media, zoals The New York Times en NBC News, hun kantoor in het gebouw moesten verlaten. Daarnaast mogen journalisten een groot deel van het Pentagon alleen nog onder officiële begeleiding betreden.
Volgens Verdel is dit nog niet het einde van de beperkingen die de regering-Trump oplegt. "Daarom is het gezamenlijke verzet van media belangrijk, maar toekomstige maatregelen kunnen de persvrijheid opnieuw onder druk zetten", zegt ze. "Onafhankelijke verslaggeving blijft kwetsbaar."
Source: Nu.nl algemeen