Voor het eerst in tien jaar daalt het aantal supermarktvestigingen in Nederland flink. Dat terwijl het aantal tabakszaken nog nooit zo groot geweest is als nu. Beide ontwikkelingen kunnen niet los gezien worden van het verkoopverbod op tabak voor supermarkten.
"De daling van het aantal supermarktvestigingen is duidelijk een trendbreuk", zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van statistiekbureau CBS. Want sinds 2015 ging het aantal juist rap omhoog: van ruim 5.800 toen tot bijna 6.700 vorig jaar. Nu staat de teller op nog geen 6.500.
Hoewel het CBS alleen data registreert, kan het haast niet anders dat het verkoopverbod op tabak in de supermarkten een rol speelt in de plotselinge daling. "Dat is wel aannemelijk", zegt Van Mulligen. "Grote supermarkten zullen daar weinig last van hebben gehad. Die vangen het wel op. Voor de kleintjes kan het de nekslag zijn."
Met het verlies van de tabaksverkoop zijn miljarden aan omzet, een beetje marge en andere beloningen weggevallen, maar vooral de extra boodschappen die de roker ook meenam. "Het zorgde voor extra aanloop", bevestigt Lodewijk Buijs, hoofd Retail bij CBRE, een dienstverlener in vastgoed.
"De grootste impact is niet zozeer het stoppen van de tabaksverkoop op zich, maar dat de rokende klant dan helemaal wegblijft." Supermarkten die in een winkelcentrum met andere winkels zitten, zullen daar minder last van hebben. Want dan kunnen de sigaretten evengoed in de buurt gehaald worden.
"Voor een buurtsupermarkt ligt het vaak niet voor de hand om daar een tabakszaak bij te beginnen", zegt Buijs. Concurrenten met wel een tabakverkooppunt in de buurt, krijgen er dan klandizie bij. En dat aantal is juist gegroeid.
"Daarvan zijn er in het laatste jaar meer dan honderd bij gekomen", zegt Van Mulligen. Het jaar daarvoor kwamen er ook al negentig bij. "We hebben nog nooit zo veel tabakszaken gehad in Nederland."
Toch spelen volgens Buijs ook andere zaken een rol bij het dalende aantal supermarkten. "Zoals de hogere kosten van personeel en huren, schaalvergroting en consolidatie (samenvoegingen, red.)."
"Waar grotere supermarkten ook investeren in innovatie zoals zelfscans, blijft dat bij de kleinere supers achter. Daardoor kunnen ze niet besparen op bijvoorbeeld personeelskosten." Ook verwacht de klant een steeds groter assortiment. "Die wil gemberbier maar ook gembershots."
Dat is voor kleinere supermarkten niet te doen. Er komen volgens CBRE ook nog wel supermarkten bij. "Maar we zien wel degelijk een daling van het aantal traditionele supermarkten." Overnames spelen ook een rol in het kleiner wordende veld. Maar dat is volgens Buijs zeker geen nieuw fenomeen.
"Die consolidatie is al twintig jaar gaande. Zo verdwenen de C1000, Edah en Super de Boer." En als twee winkels die na een overname van dezelfde eigenaar zijn dicht op elkaar zitten, kan het zijn dat het filiaal dat het minst draait, verdwijnt. Het is lastig om winst te maken met supermarkten. De marges zijn klein.
Dat er geen tabak meer mag worden verkocht, heeft dan ook impact op die marge. "Daardoor versnelt de consolidatie." Voor de langere termijn zal de opkomst van online boodschappen doen impact hebben op het supermarktlandschap. "Maar die ontwikkeling gaat heel geleidelijk, terwijl het stoppen van de tabaksverkoop cold turkey was."
Source: Nu.nl economisch